1.1 Park Narodowy
Nazwa Brak

1.2 Rezerwat przyrody

Rezerwat przyrody Dolina Strzyży zlokalizowany na terenie leśnictwa Matemblewo. Wielkość: 38,52 ha, Rezerwat posiada otulinę o powierzchni 39,31 ha Główne walory przyrodnicze: rezerwat uznany rozporządzeniem wojewody pomorskiego nr 19/07 z dnia 29 maja 2007. Rodzaj rezerwatu: leśny, typ: fitocenotyczny, podtyp: zbiorowisk leśnych,  typ: leśny i borowy, podtyp: lasów nizinnych. Powołany w celu ochrony zbiorowisk łęgowych i grądowych w dolinie potoku Strzyża oraz stanowisk roślin chronionych i rzadkich

Rezerwat przyrody „Źródliska Ewy” utworzony w 1983 r., celem ochrony naturalnych zbiorowisk łęgowych i ziołoroślowo-szuwarowych. Obejmuje fragment kompleksu leśnego Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego o powierzchni 11,08 ha. W granicach rezerwatu znajduje się kompleks leśny i zbiorowiska źródliskowe występujące na stromych stokach, wysokich na 30 – 40 m, w dnie oraz w źródliskach jednego z rozcięć erozyjnych strefy krawędziowej, prowadzącego wody Potoku Prochowego. Występują zbiorowiska roślinne i flora charakterystyczne zarówno dla regionu, jak i obszarów podgórsko-górskich, jak również kilka cennych gatunków chronionych.

Rezerwat przyrody „Ptasi Raj” utworzony w 1959 r. jako rezerwat faunistyczny, w celu ochrony ostoi ptactwa wodnego i błotnego. Położony u ujścia Wisły Śmiałej na terenie Wyspy Sobieszewskiej, wchodzący w granice Obszaru Chronionego Krajobrazu Wyspy Sobieszewskiej. Powierzchnia rezerwatu wynosi 188,80 ha. Główny charakter roślinności bezpośredniego otoczenia jezior nadają szuwary trzcinowe, miejscami występują szuwary turzycowe. W południowej części rezerwatu występują kultury sosny i olszy czarnej. Na terenie mierzei obserwuje się pozostałości nieleśnej napiaskowej roślinności wydmowej – zbiorowiska wydmy białej i szarej. Ze względu na walory awifaunistyczne rezerwat ma znaczenie o randze międzynarodowej.

Rezerwat przyrody „Mewia Łacha” o powierzchni 35,40 ha, utworzony w 1991 r., w celu ochrony koloni lęgowych rybitw oraz miejsc bytowania ptaków siewkowatych, blaszkodziobych, w okresach ich wędrówek. Swym zasięgiem obejmuje stożek ujściowy Przekopu Wisły po obu stronach rzeki. Na obszarze Gdańska znajduje się część lewobrzeżna rezerwatu, położona na terenie Wyspy Sobieszewskiej. W części centralnej zajmują płaskie obniżenia okresowo zalewane wodą, w części południowej występuje niewielkie jezioro deltowe. Stożek ujściowy Przekopu Wisły jest jednym z nielicznych odcinków polskiego wybrzeża, gdzie zachodzi ciągły proces akumulacji rzecznej, morskiej, eolicznej i organicznej. Flora liczy blisko 300 gatunków, kilka z nich podlega ochronie prawnej. Z tych względów jest to obszar o randze europejskiej i krajowej - jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów w polskiej strefie przybrzeżnej.

Rezerwat przyrody „Wąwóz Huzarów” o powierzchni 2,8 ha utworzony w 2005 r., w celu ochrony roślin rzadkich i chronionych. Obejmuje  wąskie rozcięcie erozyjne o stromych zboczach oraz część przylegającej wierzchowiny w strefie krawędziowej Pojezierza Kaszubskiego. W rezerwacie stwierdzono występowanie 117 gatunków roślin naczyniowych, w tym trzech gatunków podlegających ochronie ścisłej (bluszcz pospolity, podrzeń żebrowiec i widłak jałowcowaty) oraz czterech podlegających ochronie częściowej (bluszcz pospolity, konwalia majowa, kruszyna pospolita i marzanka wonna).

Rezerwat przyrody Dolina Strzyży o wielkości 38,52 ha, położony jest na terenie leśnictwa Matemblewo. Rezerwat uznany rozporządzeniem wojewody pomorskiego nr 19/07 z dnia 29 maja 2007. Rodzaj rezerwatu: leśny, typ: fitocenotyczny, podtyp: zbiorowisk leśnych,  typ: leśny i borowy, podtyp: lasów nizinnych. Powołany w celu ochrony zbiorowisk łęgowych i grądowych w dolinie potoku Strzyża oraz stanowisk roślin chronionych i rzadkich. Rezerwat posiada otulinę o powierzchni 39,31 ha.

1.3 Park krajobrazowy

Trójmiejski Park Krajobrazowy utworzony w 1979 roku jako drugi w województwie gdańskim i jeden z pierwszych parków krajobrazowych w Polsce. Przedmiot ochrony stanowi specyficzna rzeźba terenu oraz szata roślinna. Powierzchnia TPK w granicach Miasta Gdańska 2341,8 ha, powierzchnia otuliny 2570,7 ha. Rozporządzenie Wojewody Gdańskiego z 8 listopada 1994 r. (Dz. Urz. Woj. Gdańskiego nr 27, poz. 139 z 1994 r.) szczegółowo określa przebieg granic parku oraz wprowadza zakazy, ograniczenia i obowiązki na terenie parku zgodnie z ustawą o ochronie przyrody.

1.4 Obszary chronionego krajobrazu

Obszar Chronionego Krajobrazu Wyspy Sobieszewskiej o powierzchni 1384 ha, obejmujący fragment Mierzei Wiślanej na całej jej szerokości. Najcenniejsze fragmenty obszaru objęto ochroną rezerwatową (rezerwaty Ptasi Raj i Mewia Łacha). Obszar Chronionego Krajobrazu Wyspa Sobieszewska, jako część Mierzei Wiślanej, stanowi fragment ważnego przymorskiego ciągu zieleni Gdańska oraz regionalnego systemu przyrodniczego strefy nadmorskiej rejonu Zatoki Gdańskiej.

Otomiński Obszar Chronionego Krajobrazu o powierzchni 2 072 ha, częściowo obejmujący tereny położone w Gminie Gdańsk. W granicach miasta znajduje się północno-zachodnia część obszaru o powierzchni 1 762 ha, obejmująca kompleks tzw. lasów smęgorzyńskich (położonych pomiędzy terenami rolniczymi i zabudową osiedli Kiełpino Górne i Smęgorzyno oraz Sulmin i Niestępowo).

Obszar Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich o powierzchni 30 022 ha (w tym
1051 ha w granicach miasta) obejmuje Żuławy Gdańskie z wyjątkiem ich północno-zachodniego fragmentu. Podstawowym walorem krajobrazu jest silnie rozbudowana sieć hydrologiczna oraz unikatowe w Polsce powierzchnie budowane przez namuły Wisły.
Ochronie podlega tu charakterystyczny krajobraz kulturowy Żuław.

1.5 Pomniki przyrody – ilość z uwzględnieniem rodzaju               

Na terenie administracyjnym Gdańska zarejestrowanych jest 167 pomników przyrody Wśród drzew pomnikowych najczęściej spotykane są buki i dęby.

Na terenie Gdańska można wyróżnić kilka większych skupień pomników przyrody - rejon starego Wrzeszcza, rejon Alei Zwycięstwa w sąsiedztwie Politechniki Gdańskiej oraz rejon starej Oliwy.

1.6 Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe

Zespół przyrodniczno-krajobrazowy „Dolina Potoku Oruńskiego” o powierzchni 79,37 ha zlokalizowany w Dolinie Potoku Oruńskiego. Utworzony w 1999 r., w celu zachowania unikatowego charakteru przyrodniczo – krajobrazowego doliny erozyjnej w strefie krawędziowej Wysoczyzny Gdańskiej, zwłaszcza zachowania w niezmienionej formie jej elementów: cieku, sterasowanych zboczy po dawnej uprawie rolniczej oraz specyficznej szaty roślinnej.

Zespół przyrodniczno-krajobrazowy „Dolina Strzyży” o powierzchni 375,45 ha położony w otulinie Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, utworzony w 2001 r., w celu zachowania wyjątkowych walorów krajobrazowych terenu oraz bogatej szaty roślinnej, przy jednoczesnym wdrażaniu zasady budowania ciągłości struktur przyrodniczych.

1.7 Użytki ekologiczne

Użytek ekologiczny „Fort Nocek” o powierzchni 0,11 ha zlokalizowany na terenie Fortów Napoleońskich przy ul. 3 Maja, nad Dworcem PKS, utworzony w 1996 r., w celu zabezpieczenia stanowiska hibernacji nietoperzy.

Użytek ekologiczny „Murawy kserotermiczne w Dolinie Potoku Oruńskiego” o powierzchni 2,88 ha, utworzony w 1999 r., na terenie fragmentu doliny Potoku Oruńskiego, wyniesiony do 49 m n.p.m. Użytek powołano w celu zabezpieczenia muraw kserotermicznych, wraz z bogactwem ich flory i fauny. Z dwóch stron ograniczony przez erozyjne rozcięcia z drogami gruntowymi i zaroślami. Zbocza osiągają nachylenie do 40 stopni. Na terenie muraw stwierdzono występowanie dobrze wykształconych płatów muraw kserotermicznych, 232 gatunków roślin naczyniowych, w tym liczną grupę roślin ciepłolubnych niewystępujących na innych terenach naszego regionu.

Użytek ekologiczny „Oliwskie Nocki” o powierzchni 0,07 ha zlokalizowany przy ul. Podhalańskiej 13 w Oliwie, utworzony w 2001 r., w celu zabezpieczenia stanowiska hibernacji nietoperzy. Stanowi największe zimowisko nietoperzy w Gdańsku. Co roku na terenie użytku hibernuje ok. 70-80 skrzydlatych ssaków - głównie nocków rudych (Myotis daubentonii) i nocków Natterera (Myotis nattereri), jak również kilkanaście nocków dużych (Myotis myotis) i kilka gacków brunatnych.

Użytek ekologiczny „Luneta z Pasikonikiem” o powierzchni 0,81 ha, zlokalizowany na terenie Fortów Napoleońskich, obejmujący fragment XVIII-wiecznych umocnień ziemnych Gdańska, tzw. Lunetę Senarmonta. Na terenie użytku występują cenne gatunki flory i fauny: nawłoć (Solidago canadensis), zdziczałe drzewa owocowe, głównie śliwy (Prunus spp.) i jabłonie (Mallus domestica) oraz mysz leśna (Apodemus flavicollis). Prawdziwym skarbem Lunety Senarmonta są owady, np.: liczna populacja niewielkiego pasikonika - wątlika punktowanego (Leptophyes punctatissima).

Użytek ekologiczny „Prochownia pod Kasztanami” o pow. 0,53 ha, zlokalizowany na terenie Fortów Napoleońskich, utworzony w celu zabezpieczenia płatu nie użytkowanej roślinności ze stanowiskami rzadkich i chronionych gatunków roślin i zwierząt. Użytek stanowi zagłębienie terenu z kilkoma starymi kasztanowcami (Aesculus hippocastanum) i fragment starych, ceglanych fortyfikacji tzw. Prochownia Wojenna. Stanowi zimowisko trzech gatunków nietoperzy - nocka Natterera (Myotis nattereri), nocka rudego (M. daubentonii) i nocka dużego (M. myotis). Na ściętym pniu starego kasztanowca odłowiono bardzo rzadkiego owada - błonkówkę z rodziny grzebaczowanych (Sphecidae), zakładającą dla swych larw gniazda w spróchniałym drewnie. Gatunek Crossocerus styrius został umieszczony na Polskiej Czerwonej Liście Zwierząt Ginących i Zagrożonych.

Użytek ekologiczny „Migowska Bielawa” o powierzchni 0,51 ha, utworzony w 2006 r. zlokalizowany pomiędzy ul. Myśliwską i osiedlem Jasień. Celem powołania użytku jest ochrona torfowiska przejściowego z masową obecnością torfowców i wełnianek. Miąższość złoża torfu wynosi ok. 4 m, co pozwala określić wiek obiektu na ok. 2 – 3 tys. lat. Na obszarze użytku stwierdzono występowanie następujących gatunków chronionych: rosiczki okrągłolistnej Drosera rotundiofolia oraz brzoza karłowata Betula nana oraz kilku zagrożonych w tym w szczególności turzycę bagienną Carex limosa, której obecność we florze Gdańska jest cenną wartością.

Użytek ekologiczny „Dolina Czystej Wody” o powierzchni 2,73 ha, utworzony w 2006 r. zlokalizowany na terenie Doliny Czystej Wody w Trójmiejskim Parku Krajobrazowym. Celem ochrony jest zabezpieczenie istnienia stanowisk chronionych oraz wzmożona ochrona siedlisk hydrogenicznych i zbiorowisk roślinnych związanych z ciekiem strefy krawędziowej wysoczyzny morenowej oraz w szczególności ochrona stanowiska situ tępokwiatowego Juncus subnodulosus – najdalej na wschód położonego stanowiska tego gatunku w Polsce.

Użytek ekologiczny „Łozy w Kiełpinie” o powierzchni 6,39 ha, utworzony w 2006 r. zlokalizowany w okolicy Kiełpina Górnego. Celem ustanowienia użytku jest wzmożona ochrona siedlisk hydrogenicznych i związanych z nimi zbiorowisk roślinnych, a w szczególności zabezpieczenie istnienia stanowisk wierzby szarej – rozległych zarośli łozy wraz z szuwarami, położonych we wschodniej części wysoczyzny morenowej na południowy zachód od Kiełpina Górnego.

Użytek ekologiczny „Wydma w Górkach Zachodnich” o powierzchni 1,69 ha, utworzony w 2011 r. zlokalizowany na terenach należących do gminy Gdańsk. Celem ustanowienia użytku ekologicznego jest wzmożona ochrona najwyższego (22,2 m) wzniesienia wydmowego ze zróżnicowaną szatą roślinną na terenie tzw. Wyspy Stogi w Gdańsku.

Użytek ekologiczny „Zielone Wyspy” o powierzchni 33,49 ha, utworzony w 2011 r. zlokalizowany na terenach należących do Skarbu Państwa. Celem ustanowienia użytku ekologicznego jest wzmożona ochrona największego w granicach Gdańska kompleksu nadrzecznych szuwarów o dużej wartości ekologicznej i krajobrazowej. Wartość ekologiczna szuwarów wynika przede wszystkim z ich znaczenia, jako niszy ekologicznej wielu gatunków ptaków wodnych i zwierząt innych grup systematycznych, zwłaszcza ryb i owadów, oraz z funkcji naturalnego filtra absorbującego zanieczyszczenia środowiska wodnego.

Użytek ekologiczny „Karasiowe Jeziorka” o powierzchni 38,1 ha, utworzony w 2011 r. zlokalizowany na terenach należących do gminy Gdańsk. Celem ustanowienia użytku ekologicznego jest wzmożona ochrona dużego kompleksu specyficznych zbiorowisk roślinnych: leśnych, wodnych, bagiennych i szuwarowych, o dużej wartości ekologicznej i krajobrazowej, na którym stwierdzono obecność 312 gatunków roślin naczyniowych, 13 gatunków zwierząt bezkręgowych, 4 gatunki ryb, 7 gatunków płazów, 2 gatunki gadów, 56 gatunków ptaków (w tym 49 gatunków lęgowych) oraz 2 gatunków ssaków.

Użytek ekologiczny „Torfowisko Smęgorzyńskie” o powierzchni 0,6 ha, utworzony w 2011 r. zlokalizowany na terenie Otomińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu należącym do Skarbu Państwa. Celem ustanowienia użytku ekologicznego jest ochrona torfowiska przejściowego z masową obecnością torfowców w śródleśnym zagłębieniu terenu we wschodniej części wysoczyzny morenowej Pojezierza Kaszubskiego na południe od Smęgorzyna. Las należy do Nadleśnictwa Kolbudy. Najcenniejsze z przyrodniczego punktu widzenia jest torfowisko zajmujące niewielkie koliste zagłębienie terenu. Z pośród gatunków zagrożonych występujących w granicach projektowanego użytku należy wymienić szczególnie: rosiczkę okrągłolistną Drosera rotundifolia, kruszynę pospolita, Frangua alnus, bagnicę torfową Scheuchzeria palustis oraz modrzewicę zwyczajną Andromeda polifonia. Torfowisko stanowi także schronienie dla wielu zwierząt, jak również jest stałym miejscem bytowania przedstawicieli fauny niewystępujących na terenach przyległych. Obiekt posiada również duże walory krajobrazowe, naukowe i edukacyjne w skali miasta i regionu.

1.8. Obszary  Natura 2000

Na terenie miasta występują 4 lądowe obszary Natura 2000 o łącznej powierzchni 963 ha:

Bunkier w Oliwie - specjalny obszar ochrony siedlisk nietoperzy PKH220055 o powierzchni 0,13 ha. Jest to jedno z trzech największych zimowisk nietoperzy (Chiroptera) w województwie pomorskim (do 81 osobników z 4 gatunków). Zimuje tu połowa wszystkich stwierdzanych w aglomeracji trójmiejskiej (Gdańsk, Sopot, Gdynia) osobników nocka dużego Myotis myotis.

Twierdza Wisłoujście - specjalny obszar ochrony siedlisk nietoperzy PKH220030 o powierzchni 16,17 ha; Największe w Gdańsku i drugie w województwie zimowisko nietoperzy Chiroptera (176 osobników w 2003 r., 3-6 gatunków). Zaobserwowano znaczny wzrost liczebności hibernujących zwierząt (głównie Myotis nattereri) od momentu kiedy zaprzestano użytkowania podziemi Twierdzy jako magazyny. Jedyne w regionie zimowisko nocka łydkowłosego Myotis dasycneme. Gatunek ten obserwowano tu regularnie zimą (jedno z czterech największych zimowisk tego gatunku w Polsce), jak również w okresie migracji jesiennej (15% wszystkich nietoperzy odławianych w sieci przy wlotach korytarzy). Sąsiadujące z Twierdzą kanały i fosy stanowią żerowisko dla nocka łydkowłosego. Stwierdzono tu również nocka dużego Myotis myotis – zimą i podczas migracji jesiennej.

Zatoka Pucka - obszar specjalnej ochrony ptaków PLB220005 o powierzchni 245 ha (w granicach miasta) Występują tu co najmniej 23 gatunki ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej, 7 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK). Gniazduje tu powyżej 1% populacji krajowej biegusa zmiennego (schinzii) (PCK). Sieweczka obrożna (PCK) osiaga liczebność do 1% populacji krajowej; do niedawna gnieździł sie tu batalion. W okresie wędrówek występuje co najmniej 1% populacji szlaku wędrówkowego (C2 i C3) perkoza dwuczubego, perkoza rogatego, czernicy; stosunkowo duże koncetracje (C7) osiągają: łabędź krzykliwy,głowienka, łęczak, biegus krzywodzioby, biegus zmienny, brodziec śniady, głowienka, kamusznik, kulik mniejszy, kulik wielki, ostrygojad, czajka, siewnica, sieweczka obrożna i szlamnik. W okresie zimy występuje co najmniej 1% populacji szlaku wędrówkowego (C2 i C3) następujących gatunków ptaków: bielaczek, czernica, gągoł, nurogeś, ogorzałka, perkoz dwuczuby; stosunkowo duże koncentracje (C7) osiąga łabędź niemy; ptaki wodno-błotne znacznie przekraczają koncentracje 20 000 osobników (C4)

Ujście Wisły - obszar specjalnej ochrony ptaków PLB220004 o powierzchni 701,17 ha (w granicach miasta). Obszar obejmuje znaczny fragment zewnętrznej delty Wisły, od nieczynnego obecnie ujścia Wisły Śmiałej na zachodzie, po aktualne ujście Wisły Przekopu i jego okolice - tak lądowe, jak i morskie, na wschodzie. Do obszaru włączono 12-kilometrowy pas wybrzeża Wyspy Sobieszewskiej, łączący oba ujścia oraz przyujściowy odcinek głównego koryta Wisły, tzw. Wisłę Przekop, wraz z jej międzywalem, o długości ok. 6 km, rozciągający się od morza, na północy, do miejscowości Przegalina, na południu. Zachodni kraniec obszaru stanowi rezerwat Ptasi Raj, wschodni - rezerwat Mewia Łacha. Obszar należy do mezoregionu Mierzeja Wiślana i tylko jego południowy kraniec wchodzi na teren mezoregionu Żuław Wiślanych. W obu rezerwatach występuje mozaika siedlisk, obejmująca przymorskie, płytkie, słodkowodne jeziora, rozległe płaty szuwaru trzcinowego, występującego w przybrzeżnej strefie jezior oraz na dawnych łąkach słonoroślowych (Ptasi Raj), oraz piaszczyste mierzeje, odcinające jeziora od Bałtyku. Znaczne fragmenty terenu zajmują wydmy, pokryte typową roślinnością wydmy białej lub szarej, w wielu miejscach porośniętej różnowiekowymi uprawami sosnowymi, ze znaczną domieszką drzew liściastych. Znaczną część rezerwatu Mewia Łacha zajmuje wysokopienny las mieszany, zaś rezerwatu Ptasi Raj uprawa olchy, założona na dawnych łąkach słonoroślowych, obecnie zanikająca i przechodząca w zbiorowiska krzewiasto-szuwarowe.

1.9 Łączna wielkość obszaru objętego prawną ochroną przyrody na terenie gminy Gdańsk wynosi 7330,86 ha

Ścieżki edukacyjne

Nazwa: Ścieżka przyrodniczo – dydaktyczna „w Górkach Wschodnich na Wyspie Sobieszewskiej” 
długość  6 km 
podstawowa tematyka

Ścieżka została poprowadzona przez teren rezerwatu przyrody „Ptasi Raj”. przejście może trwać od 3 do 5 godz.
Początek trasy i tablica informacyjna o ścieżce znajdują się przy wejściu do rezerwatu, oddalonym o 400 m od przystanku końcowego autobusu nr 186. Wzdłuż ścieżki ustawiono 10 tablic informacyjnych omawiających najważniejsze elementy flory i fauny tego terenu, wyznaczających jednocześnie punkty przystankowe.
Ścieżkę można odwiedzać przez cały rok, ale najlepszym terminem do odbycia wycieczki jest okres od kwietnia do października. Szczególnie wiosną i jesienią, podczas przelotów ptaków łatwo można zaobserwować wiele gatunków.
PRZYBRZEŻNY PAS OLESOWY Ciągnie się wzdłuż  drogi - granicy rezerwatu. W drzewostanie dominuje olsza czarna, której czasami towarzyszą: brzoza brodawkowata, kruszyna pospolita. Bogate jest runo z charakterystycznymi dla olsu gatun-kami: narecznicą błotną, karbieńcem pospolitym, psianką słodkogórz.
Jest to nietypowy oles, gdyż nie posiada struktury kępkowo-dolinkowej, co zostało spowodowane przez  melioracyjną działalność człowieka. Zimą wśród drzew olszowych można zauważyć stada czyżów - ptaków wielkości wróbla, których głównym pożywieniem są nasiona tych drzew.

SZUWARY TRZCINOWE Na terenie rezerwatu szuwary trzcinowe zajmują największą powierzchnię. Zbiorowisko to buduje niewielka liczba gatunków. Panuje w nim trzcina pospolita, która jest silnie zwarta i osiąga 1,5 - 3 m wysokości. Inne gatunki roślin występują na ogół nielicznie, na przykład turzyce. Awifauna trzcinowisk nie jest zbyt liczna. Dominują tu drobne ptaki wróblowate, takie jak trzcinniczek, potrzos, wąsatka. Jesienią w trzcinowiskach nocują pliszki, jaskółki, szpaki. W rezerwacie Ptasi Raj w latach 70. istniało duże noclegowisko szpaków na północnym bagnistym brzegu jeziora dochodzące do 50 tysięcy ptaków. Obecnie szuwary te już nie istnieją i ilość ptaków nocujących znacznie zmalała
JEZIORO KARAŚ Znajduje się na skraju zanikającego, bardzo zeutrofizowanego jeziora, które swoją nazwę zawdzięcza jednemu z występujących tutaj gatunków ryb. Jeszcze na początku XX w. posiadało ono połączenie z jez. Ptasi Raj, obecnie jest coraz bardziej opanowywane przez szuwary trzcinowe. Usytuowano tu ambonę obserwacyjną.

DRĄGOWINY SOSNOWE  Las to drągowiny sosnowe – drzewostan   w wieku 20 - 40 lat silnie przyrastający na grubość. Ciągnie się wzdłuż północnego brzegu jez. Karaś oraz przy północno-wschodnim krańcu jez. Ptasi Raj. Nasadzenia sosny dokonano tutaj ponad 25 lat temu. Runo tego drzewostanu jest bardzo ubogie, ze względu na duże zwarcie drzew. Składają się na nie: śmiałek pogięty, turzyca piaskowa, szczotlicha siwa. Nasiona sosny są ważnym składnikiem pożywienia dla wiewiórek i dzięciołów. Niekiedy wśród dorosłych drzewostanów możemy spotkać sterty wydziobanych szyszek leżących pod drzewem świadczących o istnieniu „kuźni”, czyli szczeliny w pniu drzewa, w którą dzięcioł wciska szyszkę, następnie wydziobuje nasiona, a wyjedzoną rozdziobaną szyszkę wyrzuca na ziemię.

PANORAMA JEZIORA PTASI RAJ z wieży obserwacyjno-widokowej, z której rozpościera się niezapomniany widok na jezioro Ptasi Raj i otaczające je tereny. Jest to płytkie jezioro przybrzeżne o średniej głębokości 1,2 m i powierzchni 61 ha. Nazwa jeziora została przyjęta od ilości ptaków jakie zatrzymują się tutaj podczas swoich wędrówek.   W rejonie Zatoki Gdańskiej krzyżują się szlaki wędrowne ptaków, biegnące do Europy Zachodniej, Afryki i nad Morze Czarne. Ptaki wędrowne nie są w stanie pokonać całego dystansu dzielącego tereny lęgowe od zimowisk bez odpoczynku. Muszą one co jakiś czas przerwać wędrówkę, aby uzupełnić zapasy energetyczne pozwalające kontynuować dalszy lot. Jeśli na trasie swego przelotu nie znajdą bogatych żerowisk takich jak to jezioro i jego otoczenie, to mogą nie dotrzeć do celu swej podróży.  

Z wieży w zależności od pory roku można zaobserwować różne gatunki ptaków wodnych: krzyżówkę, świstuna, czernicę, gągoła, łyskę, perkoza dwuczubego, czaplę, kormorana, łabędzia niemego i krzykliwego

NASADZENIA OLSZY Otaczający las olsowy powstał w wyniku działalności człowieka. Został on zasadzony ponad 25 lat temu. Dokonano wówczas głębokiej orki tworząc rowy biegnące równolegle do siebie w odległości 2 m i głębokości ok. 1 m. Mimo upływu lat rowy te nadal są dość głębokie i wilgotne. Nasadzenia te nie przyniosły jednak oczekiwanego sukcesu, o czym świadczy słaba kondycja drzew, które mimo młodego wieku są osłabione i powoli umierają. Głównym składnikiem drzewostanu w tym zbiorowisku jest olsza czarna, z którą zapoznaliśmy się przy punkcie pierwszym. W warstwie krzewów czasami możemy także spotkać głóg jednoszyjkowy.

BÓR MIESZANY W bardziej suchych miejscach występują takie gatunki drzew jak: sosna, świerk, brzoza brodawkowata. W trawiastym runie wśród śmiałka darniowego, kłosówki napotykamy różne gatunki grzybów głównie porą jesienną. Grzyby te nie tylko stanowią element dekoracyjny runa, ale są także ważnym składnikiem pokarmowym dla wielu gatunków owadów, a także samych drzew, z którymi żyją w symbiozie

NIETOPERZE Spośród 21 krajowych gatunków nietoperzy najliczniej na tym terenie występują karliki i nocki. 

WYDMY. Podwójny pas wydmowy o wysokości 2 - 3 m zbudowany z piasków eolicznych, tj. naniesionych przez wiatr. Pierwszy wał wydmowy od strony lądu  jest ustabilizowany dzięki nasadzeniom sosny zwyczajnej. Natomiast na drugim wale - graniczącym z plażą, procesy wydmotwórcze zachodzą dość intensywnie. W miejscach pozbawionych roślinności, spowodowanych sztormowymi przelewami i penetracją turystów dochodzi do deflacji, czyli wywiewania piasku i akumulacji w innym miejscu. Dla większości roślin panują tu zbyt surowe warunki: podłoże ubogie w składniki pokarmowe, zasypywanie piaskiem, częste przesychanie piasku. Tak trudne warunki życia znoszą tylko nieliczne rośliny. Należą do nich: wydmuchrzyca piaskowa, piaskownica zwyczajna, mikołajek nadmorski.

PLAŻA Pas plaży biegnący wzdłuż Zatoki Gdańskiej jest piaszczysty. Na granicy zasięgu fal możemy zauważyć „kidzinę” - są to różne szczątki organiczne głównie martwe i żywe fragmenty roślin wyrzucane przez morze. Plaża obfituje także w muszle małży: sercówki, piaskołaza, omółka. Na granicy przyboju możemy dostrzec zmieraczki oraz kiełże - drobne brązowo ubarwione skorupiaki.
Plaża i przyległa strefa płytkiej wody była jeszcze w latach 80. miejscem gniazdowania i żerowa-nia rzadkich gatunków ptaków siewkowych m. in. sieweczki obrożnej, ostrygojada, rybitwy bia-łoczelnej. Obecnie w wyniku wzmożonej penetra-cji terenu ptaki te należą już do rzadkości. Nato-miast do ptaków licznie występujących na plaży należą mewy. Ptaki z tej grupy bardzo szybko przystosowują się do zmian środowiska. Możemy je spotkać w wielogatunkowych stadach  w portach, przystaniach rybackich. Do najczęściej spotykanych należą: mewa srebrzysta, pospolita, śmieszka.        
W Gdańsku - Górkach Wschodnich mieści się  Zakład Ornitologii Polskiej Akademii Nauk, w której grupy zorganizowane mogą wysłuchać prelekcji o ptakach po uprzednim zgłoszeniu telefonicznym.
nazwa Ścieżka przyrodniczo – edukacyjna „Przyroda pasa nadmorskiego w Gdańsku” 
długość  3,5 km 
podstawowa tematyka

Fauna i flora pasa nadmorskiego w Gdańsku
Park nadmorski o powierzchni 80 ha znajduje się w północnej części Gdańska, w rejonie pomiędzy ulicami Czarny Dwór, Piastowska oraz al. Jana Pawła II. W najciekawszej części tego obszaru wytyczono ścieżkę przyrodniczo-edukacyjną o długości 4 km — dystans ten można pokonać spacerem w czasie około 1,5 godziny. Wzdłuż ścieżki zainstalowano 9 tablic edukacyjnych opisujących najciekawsze walory przyrodnicze parku.

Obecne ukształtowanie park zawdzięcza rewitalizacji, która została dokonana w latach 2001–2007. W okresie tym zlikwidowano między innymi zabagnienia terenu, stworzono 2 stawy o łącznej powierzchni 2,6 ha oraz rowy odwadniające o długości 2,5 km, które odprowadzają wody poza strefę ochronną ujęć wody pitnej występujących w obrębie parku. Powstała tu sieć komunikacji wewnętrznej dla pieszych i rowerzystów o nawierzchni żwirowej oraz utwardzone trasy pieszo-rowerowe. Utworzono również place zabaw dla dzieci i młodzieży, liczne miejsca odpoczynku dla spacerowiczów oraz wybiegi dla psów.

Ścieżka przyrodniczo-edukacyjna przebiega przez rozmaite, ciekawe siedliska przyrodnicze różniące się stopniem wilgotności, żyzności gleby, rodzajem szaty roślinnej oraz występującymi gatunkami zwierząt. Spacerując po terenie parku można, zobaczyć i usłyszeć rozmaite ptaki, a w niektórych miejscach, takich jak stawy można je z bliska obserwować. Najciekawsze rośliny i zwierzęta zostały opisane na tablicach informacyjnych, znajdujących się w miejscu siedlisk poszczególnych gatunków.

Na terenie Parku można wyróżnić trzy główne rodzaje siedlisk przyrodniczych.
Pierwszy obszar w południowo-wschodniej części parku zajmuje dawne siedlisko antropogeniczne (dawne ogródki działkowe). Występują tam drzewa i krzewy owocowe, takie jak jabłoń, grusza, śliwa, agrest. Obecność soli azotowych w glebie umożliwiło rozwój pospolitym chwastom. Gatunkiem obcym, trwale zadomowionym na tym rejonie jest nawłoć kanadyjska, rosnąca tu w dużych skupieniach. Bardzo licznym gatunkiem jest też bluszczyk kurdybanek.

Drugie siedlisko w północnej części parku to las łęgowy rosnący tuż za pasem sosnowego boru nadmorskiego. Dominującym gatunkiem jest tam olsza czarna i towarzyszący jej jesion wyniosły. Dzięki obecności rowów odwadniających pojawiły się takie gatunki drzew jak dąb szypułkowy i czerwony. W domieszce występuje jarząb pospolity oraz szwedzki oraz dwa gatunki brzozy — brodawkowata i omszona, a także sosna zwyczajna. Na pniach niektórych drzew występują również pospolite porosty: pustułka pęcherzykowata, tarczownica bruzdkowana i złotorosty — postrzępiony i ścienny.
Zbliżając się do brzegu morza, napotykamy na sosnę zwyczajną, której towarzyszy także brzoza brodawkowata, jarząb pospolity oraz miejscami modrzew europejski i sosna górska.

Trzecie siedlisko (środkowa część parku) to rowy melioracyjne i stawy. Ich obrzeża porasta trzcina pospolita, tatarak zwyczajny, pałka, kosaciec żółty oraz żywokost lekarski.

Do najciekawszych gatunków roślin i zwierząt, jakie można zobaczyć na obszarze parku należą turzyca piaskowa, krab wełnistoszczyptny, karlik malutki i świstunka.

Wycieczki z przewodnikiem

Brak

Prelekcje
 
Brak

Wydawnictwa

• „Zieleń Miejska”, „Przegląd komunalny”
   

nie są realizowane

http://www.gdynia.pl/wszystko/o/gdyni/srodowisko/info/156_30661.html

Park Narodowy-brak.

Rezerwat przyrody

Rezerwat krajobrazowy - Kępa Redłowska
 Lokalizacja położony pomiędzy Orłowem a Kamienną Górą
Wielkość 121,9 ha
Główne walory przyrodnicze
Jest jednym z najstarszych rezerwatów w Polsce i zarazem jednym z najpiękniejszych zakątków wybrzeża Zatoki Gdańskiej. Rezerwat ten jest również jednym z nielicznych miejsc w Polsce, gdzie można obserwować naturalne procesy geofizyczne zachodzące na styku lądu i morza. Najbardziej charakterystycznym elementem jego krajobrazu jest aktywny klif w Orłowie o wysokości dochodzącej do 60 metrów, który w wyniku działalności morza nieustannie cofa się w głąb lądu. Fale rozbijając się o krawędzie klifu podmywają je i powodują ich obsuwanie, a następnie zabierają z brzegu lżejsze elementy budulca klifu, pozostawiając tam większe kamienie oraz głazy.
Oprócz klifu ścisła ochrona w rezerwacie ma również na celu zachowanie bogatego w różne gatunki drzew lasu (buk, dąb, sosna, modrzew, klon, lipa, świerk i grab) oraz stanowisk rokitnika zwyczajnego i jarząba szwedzkiego. Ten ostatni występuje tutaj w naturalnym środowisku i jako relikt epoki lodowcowej jest osobliwością florystyczną rezerwatu.
Bardzo interesujące przyrodniczo są także wody Zatoki Gdańskiej przylegające do rezerwatu. Akwen ten charakteryzuje się urozmaiconą budową geologiczną bogatą w oryginalne formy przyrody nieożywionej i pod tym względem należy do unikalnych obszarów na Południowym Bałtyku. Kamieniste dno porośnięte jest organizmami roślinnymi w tym zagrożonym wyginięciem widlikiem. Lokalnie na podłożu piaszczystym, występują podwodne łąki złożone przede wszystkim z trawy morskiej. Ryby występujące w tym rejonie to groźnie wyglądający kur diabeł, jedyna ryba żyworodna w Zatoce Gdańskiej – węgorzyca, kryjąca się w piasku płastuga, kilka rodzajów małych babek oraz liczne ławice cierników. Tutaj też można zaobserwować pływający cud natury, jakim jest chełbia modra – jej organizm w 98 procentach składa się z wody.

Nazwa Rezerwat leśno-florystyczny Kacze Łęgi
 Lokalizacja dolina rzeki Kaczej
Wielkość 8,97 ha
Główne walory przyrodnicze
Obejmuje odcinek potoku z niewielkim dopływem oraz dobrze zachowany fragment lasu łęgowego z okazałym drzewostanem w tym wieloma drzewami pomnikowymi oraz bogatym runem. Rezerwat chroni pozostałości dawnej szaty roślinnej dolin rzecznych (łęg wiązowy w formie typowej dla roślinności dna dolin niewielkich rzek). Oprócz występujących tutaj wielu gatunków roślin górsko-podgórskich wartość rezerwatu podkreśla obecność czterech gatunków roślin znajdujących się na liście ginących i zagrożonych roślin Pomorza Zachodniego. Są to: kozłek bzowy, przetacznik górski, szczaw gajowy i wiechlina odległokłosa. Kacza w granicach rezerwatu jest ciekiem mocno meandrującym i stanowi urokliwy akcent w krajobrazie doliny. Walory rezerwatu, które można podziwiać z położonych wyżej dróg leśnych, najpiękniej prezentują się wiosną.

Nazwa Rezerwat leśny Cisowa
  Lokalizacja dolina potoku Cisówka
Wielkość 24,76 ha
Główne walory przyrodnicze
Utworzony został w 1983 r w celu ochrony naturalnej rzeźby terenu oraz zachowania zbiorowisk roślinnych takich jak: buczyna pomorska, łęg jesionowo-olszowy oraz roślinność źródliskową. Spośród prawie dwustu gatunków roślin chronionych występujących w rezerwacie, do najcenniejszych należą konwalia majowa, kruszyna pospolita, marzanka wonna i paprotka zwyczajna.

Park krajobrazowy

Nazwa  Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego  
Wielkość 20 104 ha z otuliną 40 430 ha (4 200 ha w granicach Gdyni)

Główne walory przyrodnicze
Specyfiką tego największego w rejonie Trójmiasta kompleksu leśnego jest urozmaicona rzeźba terenu, zwłaszcza występujące tu licznie rozcięcia erozyjne z bardzo atrakcyjnymi geomorfologicznie i krajobrazowo dolinami o głębokości dochodzącej nawet do 100 m. Dominującymi zbiorowiskami roślinności są lasy bukowe i bukowo-dębowe, natomiast w dnach dolin i rozcięć spotyka się lasy łęgowe, olszowo-jesionowe. Położenie parku i znajdująca się w nim duża liczba różnorodnych cennych obiektów przyrodniczych (w granicach Gdyni są to: 2 rezerwaty oraz kilkanaście pomników przyrody) czynią go bardzo interesującym terenem zarówno dla rozwoju turystyki i rekreacji jak i badań przyrodniczych.

Obszary chronionego krajobrazu brak

Pomniki przyrody – ilość z uwzględnieniem rodzaju
W granicach administracyjnych Gdyni znajduje się 61 pomników przyrody, w tym:

• 48 drzewa i 3 grupy drzew,
• 6 głazów narzutowych i 2 grupy głazów narzutowych,
• 2 pnącza.

Szczegółowa inwentaryzacja gdyńskich pomników przyrody znajduje się w Wydziale Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta Gdyni. Zawiera ona opis każdego obiektu, dokumentację fotograficzną i mapy z opisem trasy prowadzącej do danego pomnika przyrody.

Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe
Brak

Użytki ekologiczne
Użytki ekologiczne obejmują głównie tereny torfowiskowe, szuwarowe, naturalne, małe zbiorniki wodne oraz łąki i pastwiska. Największe i najbardziej wartościowe z nich występują na niezalesionych obszarach w zachodniej części miasta. Siedem użytków ekologicznych ustanowionych zostało w dzielnicy Dąbrowa w rejonie ulic: Miętowej, Turkusowej i Warzywnej. Ósmy użytek - „Jezioro Kackie”, obejmujący nieckę dawnego jeziora lobeliowego, znajduje się w dzielnicy Wielki Kack

Obszary Natura 2000

 Wielkość obszaru objętego prawną ochroną przyrody.[ha]      

Brak informacji 

brak informacji z  UM Gdyni

brak danych

1.1 Park Narodowy: brak

1.2 Rezerwaty przyrody: 16

• "Jeziora Małe i Duże Sitno", Gmina Czarna Dąbrówka, 40,66 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat wodno-torfowiskowy obejmujący obszar dwóch jezior ze stanowiskami rzadkich roślin torfowiskowych będących ostoją wielu gatunków ptaków.
• "Gniazda Orła Bielika", Gmina Czarna Dąbrówka, 10,04 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat florystyczno-leśny obejmujący ochroną starodrzew sosnowy na siedlisku boru bagiennego i boru mieszanego, miejsce lęgowe orła bielika.
• "Grodzisko Borzytuchom", Gmina Borzytuchom, 27,03 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat leśny obejmujący ochroną fragment buczyny pomorskiej z licznymi pomnikowymi bukami ( Fagus silvatica ) oraz torfowisko przejściowe z charakterystyczną roślinnością. Na terenie rezerwatu znajdują się pozostałości grodziska słowiańskiego.
• "Jeziora Chośnickie", Gmina Parchowo, 213,59 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat florystyczno-wodny obejmujący ochroną siedem dystroficznych jezior w różnych stadiach zarastania, otoczonych torfowiskami przejściowymi; dobrze zachowane bory i brzeziny bagienne, stanowiska rzadkich gatunków roślin i zwierząt.
• "Gołębia Góra", Gmina Bytów, 6,95 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat krajobrazowy obejmujący skraj wysoczyzny morenowej z kwaśną buczyną pomorską. Rosną w nim pomnikowe okazy sosen i buków oraz występują rzadkie i chronione gatunki roślin naczyniowych.
• "Jezioro Głęboczko", Gmina Bytów, 24,32 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat florystyczno-wodny obejmujący ochroną głębokie (28 m) jezioro lobeliowe ze stroiczką wodną (Lobelia dortmanna), poryblinem jeziornym (Isoetes lacustris) i brzeżycą jednokwiatową ( Littorella uniflora)
• "Las nad jeziorem Mądrzechowskim", Gmina Bytów, 25,34 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat leśny obejmujący ochroną zbiorowisko naturalnych grądów i łęgów porastających liczne jary i wąwozy oraz stanowisko skrzypu olbrzymiego (Equisetum maximum).
• "Bukowa Góra nad Pysznem", Gmina Bytów, 6,18 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat leśny obejmujący ochroną fragment drzewostanu bukowego ( 140 - 170 lat ) z pomnikowymi drzewami na wzgórzu morenowym.
• „Mechowiska Czaple”, Gmina Bytów, 9,70 ha
  • Położony w obrębie Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”. Rezerwat obejmuje dolinę niewielkiego cieku, dopływu Słupi. W dolinie wykształciła się mozaika różnorodnych ekosystemów, wśród których za najcenniejsze uznano torfowiska poligeniczne, m.in. źródliskowe torfowiska wiszące. Znaczną część rezerwatu zajmują także fitocenozy wilgotnych łąk oraz szuwarów turzycowych. Bogata flora rezerwatu zawiera liczne rzadkie gatunki m.in.: kukułkę , turzyce obłą, nasięźrzał pospolity. Na terenie rezerwatu stwierdzono także występowanie cennych gatunków fauny np. : minoga strumieniowego, brodźca samotnego, bekasa krzyka. Za  walory rezerwatu należy uznać także złoża torfu i gytii.
• "Jezioro Cechyńskie Małe", Gmina Studzienice, 49,05 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat florystyczno-wodny obejmujący ochroną jezioro lobeliowe z dwiema wyspami oraz reliktową roślinnością, otoczone stromymi wzgórzami morenowymi.
• "Torfowisko Zieliń Miastecki", Gmina Trzebielino, 46,50 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat florystyczno-torfowiskowy obejmujący ochroną torfowisko przejściowe i zarastające oczka dystroficzne z dobrze zachowanymi stadiami sukcesyjnymi formowania się torfowiska oraz stanowisko rzadkich i chronionych roślin wodnych i torfowiskowych
• "Ostrów Trzebielski", Gmina Lipnica, 8,01 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat ptasi. Wyspa na jeziorze Trzebielskim, obejmujący miejsca lęgowe wielu gatunków ptaków wodnych m. in.: mewy śmieszki, rybitwy zwyczajnej i mewy srebrzystej.
• "Jezioro Smołowe" Gmina Miastko 36,82 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat florystyczno-wodny obejmujący ochroną jezioro typu lobeliowego z charakterystyczną roślinnością. Licznie występująca brzeżyca jednokwiatowa.
• "Jezioro Kamień", Gmina Miastko, 49,4 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat florystyczno-wodny obejmujący ochroną rynnowe jezioro lobeliowe z licznymi populacjami stroiczki wodnej, poryblinu jeziornego i brzeżycy jednokwiatowej.
• "Jezioro Orle", Gmina Miastko, 11,83 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat florystyczno-wodny obejmujący ochroną płytkie jezioro lobeliowe ze stroiczką wodną, poryblinem jeziornym, grążelem drobnym, elipsą pływającą i lobelią jeziorną.
• „Dolina Huczka”, Gmina Kołczygłowy, 11,95 ha. Rezerwat leśny utworzony dla zachowania elementów przyrody nieożywionej oraz cennych biocenoz leśnych i źródliskowych. W granicach rezerwatu znajdują się zróżnicowane formy rzeźby terenu z ostrogą erozyjną Huczka wraz z procesami erozyjnymi zachodzącymi w niszach źródliskowych oraz w dolinach Huczka i Słupi. Na tak małym obszarze występują zbiorowiska kwaśnych i żyznych buczyn, grądy i lasy łęgowe. Ważnym elementem lasów są Ekosystemy leśne     i źródliskowe. Są miejscem występowania wielu cennych, rzadkich i ginących roślin tj. gnieźnik leśny Neottia nidus-avis, skrzyp olbrzymi Equisetum telemateia, wawrzynek wilczełyko Daphne mezerum. W granicach rezerwatu znajduje się stanowisko archeologiczne. 

1.3 Park krajobrazowy
 Park Krajobrazowy „Dolina Słupi”
     
Park Krajobrazowy "Dolina Słupi" położony jest na terenie dwóch powiatów: bytowskiego i słupskiego. Obszar ten zaliczany jest czterech jednostek fizyczno-geograficznych: Równiny Słupskiej, Wysoczyzny Polanowskiej, Pojezierza Kaszubskiego i Pojezierza Bytowskiego. Na terenie powiatu bytowskiego PK "Dolina Słupi" znajduje się w granicach czterech gmin: Czarna Dąbrówka, Borzytuchom, Bytów i Kołczygłowy.
Park został utworzony w celu ochrony polodowcowego krajobrazu środkowego biegu rzeki Słupi oraz jej dorzecza. Obszar parku ma bardzo urozmaicony krajobraz, ukształtowany przez lądolód skandynawski.
W rzeźbie występują typowe elementy form polodowcowych jak np. jeziora rynnowe, jeziora wytopiskowe, równiny sandrowe oraz wzniesienia moren dennych i czołowych dochodzące do 160 m n.p.m.
Osią hydrograficzną Parku jest rzeka Słupia, przepływająca przez kilka jezior. Pozostałe odcinki rzeki mocno meandrują   i zmieniają kilkakrotnie kierunek biegu. Koryto rzeki ma zmienną głębokość i szerokość, a dno jest kamieniste z wieloma głazami, progami i mieliznami.
72 % powierzchni Parku porastają półnaturalne ekosystemy leśne.
Są to głównie bory sosnowe, buczyny, grądy dębowo-grabowe, lasy mieszane sosnowo-dębowe, na torfowiskach olszyny bagienne, a w dolinach strumieni łęgi olszowo-jesionowe. W drzewostanie gatunkiem dominującym jest sosna, a ponadto: buk, świerk, brzoza, dąb i jesion.
Na terenie Parku żyje bogata fauna, szczególnie leśna. Do najciekawszych gatunków należą: łoś, daniel, borsuk, kuna, gronostaj i wydra. Wśród awifauny występują gatunki zagrożone wyginięciem: orzeł bielik, orlik krzykliwy, kania rdzawa, puchacz, sowa błotna, żuraw, bocian czarny i derkacz.
Park Krajobrazowy "Dolina Słupi" jest największym z 9 parków krajobrazowych istniejących na terenie województwa pomorskiego. Jego powierzchnia wynosi 37 040 ha i wraz z ze swoją otuliną - 83 170 ha, obejmuje obszar środkowego biegu rzeki i jej zlewni od miejscowości Soszyca do drogi Krępa-Łosino. PK "Dolina Słupi" jest parkiem typu dolinnego.
Powierzchnia Parku na terenie powiatu bytowskiego wynosi 20 672 ha

www.dolinaslupi.pl

1.4 Obszary chronionego krajobrazu:
Obszar Chronionego Krajobrazu Jezioro Bobęcińskie Wielkie ze Skibską Górą, Gmina Miastko

• Lokalizacja: Południowo - zachodnia część powiatu bytowskiego, na zachód od Miastka
• Wielkość: 3 328 ha
• Główne walory przyrodnicze:
  • Jezioro Bobęcińskie Wielkie ( 524,5 ha ) wraz ze Skibską Górą ( 227,3 m n.p.m. ) wywierają istotny wpływ na krajobraz tego rejonu. W jeziorze Bobęcińskim występuje polodowcowa roślinność reliktowa reprezentowana przez lobelię jeziorną. Lasy są tu zbliżone wyglądem do naturalnych, z sosną, świerkiem, bukiem, dębem, olszą czarną i brzozą. Zróżnicowanie wiekowe lasów nadaje malowniczości krajobrazowi. W południowej części znajdują się cenne znaleziska archeologiczne.

Obszar Chronionego Krajobrazu Źródliskowy Obszar Brdy i Wieprzy na wschód od Miastka, Gmina Miastko

• Lokalizacja: Południowo - zachodnia część powiatu bytowskiego, na wschód od Miastka
• Wielkość: 11 776 ha
• Główne walory przyrodnicze:
  • Pagórkowaty krajobraz wznosi się tutaj od około 100 m n.p.m. w północnej części obszaru, przy rzece Wieprzy do około 180 m n.p.m. w części zachodniej i centralnej. Między wzgórzami usytuowane są duże jeziora rynnowe: Skąpe, Bluj, Dolskie, Piasek, Siodło i Świeszyńskie. W części centralnej obszaru znajduje się kompleks trzech śródleśnych jezior lobeliowych: Smołowe, Kamień i Orle, objętych ochroną rezerwatową. Północno - wschodni kraniec obszaru jest terenem źródliskowym rzeki Wieprzy,                 a południowy ( j. Głębokie ) Brdy. Jest to obszar wododziałowy między zlewnią Przymorza i Wisły. Spotyka się tu lasy mieszane z udziałem sosny, buka i dębu.

Obszar Chronionego Krajobrazu Fragment Borów Tucholskich, Gmina Lipnica

• Lokalizacja: Południowa część powiatu bytowskiego w gminie Lipnica - na Równinie Charzykowskiej
• Wielkość: 16 632 ha
• Główne walory przyrodnicze:
  • Charakterystyczna dla krajobrazu tego obszaru jest duża lesistość, zróżnicowana rzeźba i zasobność        w wody powierzchniowe. W zachodniej części obszaru usytuowane są duże jeziora rynnowe: Gwieździeniec, Gwiazdy, Lipczyno i Krasne. We wschodniej części równoleżnikowo usytuowane są jeziora: Długie, Księże, Parszczenica, Śluza, Nierzostowo oraz Mały i Wielki Boryń. W północno - wschodniej części obszaru ciągną się równoleżnikowo duże kompleksy łąk otoczone rzekami Osusznicą   i Prondzoną. Głównym gatunkiem lasotwórczym jest tutaj sosna.

1.5 Pomniki przyrody:

ogółem 309; w tym:

•  pojedyncze drzewa:  285
•  grupy drzew:  10
•  aleje drzew:  1
•  głazy narzutowe:   13

W tym:

Gmina Borzytuchom: 10

• 8 pojedyncze drzewa
• 2 grupy drzew

Gmina Czarna Dąbrówka: 29

• 29 pojedyncze drzewa

Gmina Bytów: 63

• 63 pojedyncze drzewa

Gmina Kołczygłowy: 32

• 22 – pojedynce drzew
• 8 – grupy drzew
• 2 – głazy narzutowe

Gmina Miastko: 28

• 19 – pojedyncze drzewa
• 9 – głazy narzutowe

Gmina Trzebielino: 142

• 141 – pojedyncze drzewa
• 1 – aleja

Gmina Tuchomie: 5

• 3 – pojedyncze drzewa
• 2 – głazy narzutowe

1.6 Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe:
Gmina Kołczygłowy:
ZPK  Kołczygłowy – Kołczygłówki – Barnowiec
Obszar o wybitnych walorach krajobrazowych i kulturowych, ślady osadnictwa pradziejowych (grobowiec megalityczny, sieć obozowiska z okresu schyłkowego neolitu, cmentarzysko kurhanowe), dawny majątek Puttkamerów z zachowanymi dworami i pałacami oraz zabudowaniami folwarcznymi.

1.7 Użytki ekologiczne:

Gmina Bytów:

• Jezioro lobeliowe Płoczyca       6,90 ha
• Jezioro lobeliowe Rekowskie       6,60 ha
• Jezioro lobeliowe Gubisz   14,60 ha
• Jezioro lobeliowe Ząbinowickie      8,70 ha
• Jezioro lobeliowe Stary Staw   11,60 ha
• Jezioro lobeliowe Jeleń   79,00 ha
• Jezioro lobeliowe Boryja Mała       5,20 ha
• Torfowisko wysokie w Sierpnie      5,18 ha
• Torfowisko wysokie w Płotowie      7,59 ha
• Jezioro Leniwe        2,02 ha
• Jezioro Wiejskie    14,50 ha

Gmina Czarna Dąbrówka:

• Karwno oddział 15 C ( torfowiska leśne )  10,03 ha
• Karwno oddział 17 C ( torfowisko )    3,10 ha
• Karwno oddział 67 D ( bagno śródleśne )    4,11 ha
• Karwno oddział 82 F ( torfowisko wysokie)   3,80 ha
• Flisów oddział 213 B ( śródleśne jeziorko )   2,65 ha
• Flisów oddział 214 B ( torfowisko wysokie)   5,20 ha
• Święchowo oddz. 451 B ( śródleśne bagno )   4,84 ha
• Czarna Dąbrówka 394 I ( śródleśne bagno )   2,26 ha
• Czarna Dąbrówka 398 D ( śródleśne bagno)   5,15 ha
• Czarna Dąbrówka 404 B (śródleśne bagno )   7,94 ha
• Czarna Dąbrówka 404 H (śródleśne bagno )   2,12 ha
• Kleszczyniec oddział 413 B ( torfowisko )    9,75 ha
• Nożyno oddział 514 F ( torfowisko )    2,58 ha

Gmina Lipnica:

• Bagna w leśnictwie Wieczywno          b.d.
• Bagno w leśnictwie Luboń           b.d.

Gmina Miastko:    
 

• Jezioro Bobięcińskie Wielkie  Bobięcino 524.6
• Jezioro Bobięcińskie Małe  Bobięcino 33.34
• Jezioro Byczyńskie   17.20
• jezioro Dolskie Dolsko 33.68
• Jezioro Kwisno Duże  Kwisno 11.99
• Jezioro Kościelne  Wołcza Wielka 70.15
• Jezioro Wołczyca  Wołcza Mała 37.35
• Jezioro Piasek  Przęsin 42.66
• bagno śródleśne z roślinnością torfowiskową  Leśnictwo Miastko 1.70
• śródleśne torfowisko niskie  Leśnictwo Miastko 0.15
• śródleśne bagno torfowiskowe  Leśnictwo Grabowo 0.76
• torfowisko przejściowe  Leśnictwo Grabowo 1.25
• torfowisko przejściowe Leśnictwo Wołcza 0.55
• torfowisko przejściowe Leśnictwo Kamnica 0.90
• torfowisko przejściowe Leśnictwo Kamnica  0.39
• torfowisko przejściowe Leśnictwo Bobięcino 1.70
• torfowisko przejściowe Leśnictwo Bobięcino 1.80
• torfowisko przejściowe Leśnictwo Świerzno 0.82
• torfowisko wysokie Leśnictwo  Świerzno 0.57
• torfowisko wysokie Leśnictwo Bobięcino 6.1
• torfowisko przejściowe Leśnictwo Bobięcino 0.95
• torfowisko przejściowe Leśnictwo Kamnica 0.86
• wyspy na jez. Bobięcino Wielkie Leśnictwo Bobięcino 11.51
• wyspy na jez. Bobięcino Małe Leśnictwo Bobięcino 0.33
• śródleśne, podmokłe pastwisko porośnięte zaroślami wierzbowymi i świerkiem Leśnictwo Kowalewice 2.62
• podmokłe pastwiska częściowo zabagnione  Leśnictwo Kowalewice 1.39
• śródleśna łąka otoczona ciekawym drzewostanem  Leśnictwo Kowalewice 1.10
• kompleks nie użytkowanych gospodarczo łąk ulegających naturalnej sukcesji w kierunku tworzenia organogenicznych gleb Leśnictwo Lubkowo 3.11
• nie użytkowane od wielu lat bagienne pastwisko otoczone drzewostanem sosnowym Leśnictwo Okunino  1.26
• tereny podmokłe, częściowo zabagnione leżące w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Kątnik Leśnictwo Okunino 2.47
• obszary położone wzdłuż koryta rzeki Studnicy  Leśnictwo Okunino 2.76
• śródleśna, podmokła łąka otoczona drzewostanem wierzbowym i pojedynczo brzozą Leśnictwo Wałdowo 0.46
• podmokłe grunty, położone wzdłuż rzeki Wieprzy okresowo zalewane jej wodami  Leśnictwo Wałdowo 1.42
• zabagnione tereny leżące w dolinie rzeki Doszenicy Leśnictwo Wałdowo 8.84
• podmokłe, zabagnione pastwisko ulegające naturalnej sukcesji w kierunku powstania zbiorowisk torfowych Leśnictwo Plewiska 0.55

Gmina Parchowo:

• Jezioro Żukowskie                  140,27 ha
• Jezioro Bobrzenica      2,02 ha
• Grabowskie Jeziorka     3,66 ha
• Jezioro Księża Brzezina     0,93 ha

Gmina Trzebielino:

• Leśnictwo Trzcinno, 2,93 ha
• Leśnictwo Bożanka, 8,08 ha
• Leśnictwo Tursko, 2,48 ha
• Leśnictwo Trzcino, 2,70 ha
• Leśnictwo Dretyń, 0,31 ha

1.8 Obszary objęte ochroną w ramach sieci Natura 2000:

Brak danych z powiatu w r.2010, w r.2009 dane jak niżej.

Ścieżki edukacyjne:

Gmina Borzytuchom:

• nazwa: "Grodzisko Borzytuchom"
  • długość: 2,0 km
  • podstawowa tematyka: Ścieżka przyrodnicza, prezentująca zarastające torfowisko śródleśne oraz lokalizację dawnego grodziska.

Gmina Bytów:

• nazwa: "Atrakcje przyrodnicze okolic Płotowa i Rekowa"
  • długość: 4,0 km
  • podstawowa tematyka: Ścieżka przyrodniczo-krajobrazowa wytyczona w obrębie obszaru Natura 2000 – Lasy Rekowskie, prezentuje florę i faunę jezior lobeliowych, torfowisk oraz typowo pomorskich lasów bukowych. Występują użytki ekologiczne – jeziora: Płoczyca, Boruja Mała i Wiejskie; punkt widokowy – Góra Siemierzycka.
• nazwa: "Wśród leśnych jezior i bagien"
  • długość: 4,0 km
  • podstawowa tematyka: Ścieżka przyrodniczo-krajobrazowa wytyczona w obrębie obszaru Natura 2000 – Pływające wyspy pod Rekowem (jez. Leniwe), prezentuje florę i faunę jezior lobeliowych oraz torfowisk kotłowych. Występują użytki ekologiczne – jeziora: Leniwe i Rekówek
• nazwa: "Szlakiem bytowskich jezior lobeliowych"
  • długość: b.d.
  • podstawowa tematyka: Prezentacja flory i fauny jezior lobeliowych położonych na zachód od m. Pomysk Wielki . Występują użytki ekologiczne – jeziora: Stary Staw  i Głęboczek; rezerwat przyrody: Jez. Głęboczko.

Gmina Lipnica:

• nazwa: "Ścieżki turystyczne wokół j. Trzebielsk”
  • długość: 2,5 km
  • podstawowa tematyka: Ścieżka wokół rezerwatu jeziora Trzebielsk prezentująca miejsca lęgowe ptaków wodnych m.in. mew.
• nazwa: "Atrakcje turystyczne okolic Brzeźna”
  • długość: b.d.
  • podstawowa tematyka: 10 stanowisk dydaktycznych

Gmina Miastko:

• nazwa: „Szlak Dretyńskich Dębów”
  • długość: 4,0 km
  • podstawowa tematyka: m.in.: ekosystem leśny , około 300 - letni dąb (27 m wysokości i ponad 5 m obwodu), praca leśnika, budowa lasu, szkółka leśna.
• nazwa: „Kraina Rummela”
  • długość: b.d.
  • podstawowa tematyka:  ścieżka obejmuje tereny leśne nad jeziorem Studzieniczno.
• nazwa: „Zielony Ruczaj”
  • długość: 3,3 km
  • podstawowa tematyka: ścieżka dydaktyczno-przyrodnicza położona nad rzeką Pląsą, dotyczy tematyki ochrony przyrody
• nazwa: „Ptasia Ostoja”
  • długość: powierzchnia 2,55 ha
  • podstawowa tematyka:  jest to ogród edukacyjno – przyrodniczy utworzony na  terenie parku podworskiego (obecnie szkoła). Na terenie ogrodu znajduje się 7 pomników przyrody. Uczniowie dosadzili również około 2.500 roślin różnorodnych gatunkowo, głównie zapomnianych przez ogrodników kalin, trzmieliny, tarniny, cisa, leszczyny.

Gmina Trzebielino:

• nazwa: "Zbiornik retencyjny - jezioro Bakowo"
  • długość: 0,6 km
  • podstawowa tematyka: Znaczenie i rola zbiorników retencyjnych w lasach oraz ochrona ptactwa wodnego i roślinności występującej nad jeziorem.
• nazwa: „Morenowe wzgórza”
  • długość: 32 km
  • podstawowa tematyka: ścieżka przyrodniczo-krajobrazowa łącząca gminy Trzebielino i Miastko, na trasie ustawione są tablice informujące o miejscowej florze i faunie.

Gmina Czarna Dąbrówka:

• nazwa: „Karwienskie uroczyska”
  • długość: 13,4 km
  • podstawowa tematyka: ścieżka przyrodniczo-edukacyjna w północo-zachodniej części gminy umożliwiająca poznanie rodzimej fauny i flory oraz m.in.: ekosystemy bagienne i jeziorne, drzewostany leśne, pracę leśnika, pielęgnacja lasu, lasy wodochronne, naturalną sukcesja roślin.

Gmina Tuchomie:

• nazwa: „Zbójecki szlak pieszy”
  • długość: 7 km
  • podstawowa tematyka: b.d.
• nazwa: „Zbójecki zzlak rowerowy”
  • długość: 15 km
  • podstawowa tematyka: b.d.

Gmina Kołczygłowy:

• nazwa: ,,Gałąźnia Mała”
  • długość: 4,0 km
  • podstawowa tematyka: głęboko wcięty fragment doliny rzeki Słupi z ujściowym odcinkiem  strumienia Huczek,  park podworski z licznymi pomnikowymi okazami drzew, grodzisko wczesnośredniowieczne, punkt widokowy

Wycieczki z przewodnikiem:

Gmina Borzytuchom:

• nazwa obiektu chronionego: "Grodzisko Borzytuchom"
  • ilość wycieczek: 5 rocznie

Gmina Lipnica:

• nazwa obiektu chronionego: Pomnikowe sosny nad Jeziorem Duży Boryń
  • ilość wycieczek: 3 rajdy rowerowe rocznie
• nazwa obiektu chronionego: Jałowiec pospolity w wieku ok. 150 lat
  • ilość wycieczek: 2 wycieczki piesze rocznie

Gmina Trzebielino:

• nazwa obiektu chronionego: Rezerwat przyrody "Torfowisko Zieliń Miastecki"
  • ilość wycieczek: 10 rocznie

Gmina Bytów:

• nazwa obiektu chronionego: edukator gminny – wycieczki na ścieżki przyrodnicze, zajęcia z ekologii wody, badania  jakości wód płynących itp.
  • ilość wycieczek: b.d.

Prelekcje:
Gmina Czarna Dąbrówka:

• nazwa obiektu chronionego: arboretum w Kozinie Szkółka
  • ilość wycieczek: b.d.

Wydawnictwa:
Gmina Borzytuchom:

• tytuł: „Zielona Przygoda, ścieżki turystyczne pojezierza bytowskiego”
  • nakład: b.d.
  • wydawnictwo: jednorazowe

Brak danych z powiatu w r.2010, w r.2009 dane jak niżej.

Gmina Bytów:

„Zrównoważone, edukacyjne i turystyczne udostępnienie obszarów cennych przyrodniczo na terenie Pojezierza Bytowskiego” w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2007-2013, Osi Priorytetowej 6 Turystyka i dziedzictwo kulturowe, Działania 6.4 Wspieranie i zachowanie walorów przyrodniczych
Celem projektu było stworzenie, zagospodarowanie i wypromowanie na Pojezierzu Bytowskim 21 szlaków turystycznych poprzez wyposażenie ich w infrastrukturę kierunkującą ruch turystyczny na obszary cenne przyrodniczo. Inwestycja realizowana była na terenie gmin Bytów, Borzytuchom, Tuchomie oraz Nadleśnictw Bytów i Osusznica.
Gminy Bytów, Borzutuchom, Tuchomie oraz Nadleśnictwa Bytów i Osusznica stworzyły spójny plan   w celu udostępnienia obszarów cennych przyrodniczo dla zrównoważonego ruchu turystycznego. W 2008 r. gmina Bytów w imieniu własnym i partnerów projektu wystąpiła do Departamentu Programów Regionalnych w Gdańsku z prośbą o dofinansowanie zamierzonych działań. Wstępny harmonogram prac w ramach projektu obejmował:

• roboty budowlane w zakresie: utwardzenie ścieżek przyrodniczych tłuczniem oraz budowa nowych miejsc parkingowych na terenie Powiatu Bytowskiego w tym:
  • utwardzenie odcinków ścieżek tłuczniem kamiennym o frakcji 0-63 mm i grubości 7 cm po zagęszczeniu o łącznej powierzchni 9455 m²,
  • budowa parkingów o nawierzchni z tłucznia w ilości 175,95 m² z obramowaniem z krawężnika o długości 123,20 m,
  • budowa parkingów o nawierzchni z płyt Meba grubości 10 cm w ilości 62,1 m² wraz z obramowaniem krawężnikiem w ilości 45,60 m,
  • budowa ścieżek pieszo-rowerowych o nawierzchni betonowej z kostki brukowej grubości 8 cm oraz miejscami parkingowymi z płyt Meba o łącznej powierzchni 2161 m²,
  • budowa nawierzchni ciągów pieszo-rowerowych o nawierzchni z betonowej kostki brukowej grubości 8 cm w ilości 990 m² wraz z budową odcinka kanalizacji deszczowej PCV śr. 200 mm, dł. 100 m i PCV śr. 160 mm dł. 4,5 m,
  • fekspozycja 15 głazów przez wykopanie z ziemi- prace ziemne w ilości 30 m³ ziemi i przywiezienie głazów na odległość 100 m,
  • zagospodarowanie terenu działki wokół punktu informacji turystycznej w Rekowie;
• roboty budowlane w zakresie: wykonanie oznakowania i elementów małej architektury oraz zamontowanie ich          w wyznaczonych miejscach
  • tablice edukacyjne o wymiarach 100×150 cm na drewnianym stelażu-30 szt.,
  • tablice edukacyjne o wymiarach 100×150 cm na drewnianym stelażu-14 szt.,
  • tablice informacyjne o wymiarach 200×300 cm /informacja o współfinansowaniu projektu wraz z mapą, ustawiona w centralnych miejscach siedziby Partnerów/-5 szt.,
  • tablice informacyjne /drogowe/ o wymiarach 150×200 cm z daszkiem- 2 szt.,
  • drogowskazy kierunkowe o wymiarach 25×100 /drogowe/-23 szt.,
  • drogowskazy kierunkowe /strzałki/ o wymiarach 13×30 cm-62 szt.,
  • witacz /kierunkowskaz z nazwą ścieżki/ z zadaszeniem-4 kpl
  • poręcz drewniana 10×12 cm z bali drewnianych-60 mb
  • stół z ławami z bali drewnianych-7kpl
  • ławka o długości 2 m z bali drewnianych z oparciem-13 szt.,
  • ławka o długości 2 m z bali drewnianych z oparciem z zadaszeniem-1 szt.
  • wiata wypoczynkowa ze stołem i ławami 2×2 m-13 szt.,
  • koszt na śmieci-5 szt.,
  • remont kładki drewnianej o szerokości 1 m,
  • remont pomostu drewnianego o szerokości 1,5 m,
  • remont kładki drewnianej o szerokości 2 m,
  • punkt informacji turystycznej-wykonanie pomostu, 2 szt. ławostołów, stojaka na rowery, kosza na śmieci, zagospodarowania zielenią, ogrodzenia,
  • stojak na rowery na 10 miejsc-1 szt.,
  • stojak na rowery na 20 miejsc-1 szt.,
  • ogrodzenie drewniane z barierek o wysokości 110 cm-14 mb
• usługa w zakresie: opracowanie i wydanie mapy przyrodniczej w wersji papierowej oraz interaktywnej, która zostanie umieszczona na stronach internetowych partnerów projektu, wydanie przewodnika dotyczącego ścieżek

Oszacowano, iż łączny koszt robót budowlanych wyniesie 1 072 805,87 zł, a koszt przewodnika i mapy interaktywnej wyniesie 85 400,00 zł. Dodatkowo na studium wykonalności przeznaczono szacunkowo 24 836,00 zł, na nadzór inwestorski 12 810,00 zł, a promocję projektu 1 830,00 zł. Łączny koszt przedsięwzięcia oszacowano na 1 197 681,87 zł, z czego kwota dofinansowania równa byłaby 888 051.82 zł.
24 marca 2009 roku została podpisana umowa o dofinansowanie projektu z Urzędem Marszałkowskim. W rezultacie 30 kwietnia 2009 roku ogłoszono przetarg na wykonanie robót budowlanych, 7 maja 2009 roku na wykonanie małej architektury i oznakowania ścieżek, a 25 maja 2009 roku na opracowanie i wydanie mapy przyrodniczej w wersji papierowej i interaktywnej oraz przewodnika po ścieżkach. Ponadto wybrano wykonawców studium wykonalności oraz nadzoru budowlanego.
W rezultacie rozstrzygnięć przetargów ostatecznie ustalono wykonawców i koszty robót i usług:

• roboty budowlane-wykonawca Usługi Transportowe i Ziemne Henryk Reclaf, Mądrzechowo 6a, 77-100 Bytów; kwota 496 266,94 zł brutto,
• roboty budowlane (mała architektura i oznakowanie)-wykonawca Przedsiębiorstwo Prywatne ‘Kopol’, ul.Szarych Szeregów 11, 77-100 Bytów; kwota 290 250,20 zł brutto,
• opracowanie i wydanie map i przewodnika-wykonawca Amistad Sp. z o.o., ul. Stolarska 12/7, Kraków, kwota 69 045,90 zł brutto.

Ponadto w wyniku zawartych umów ustalono wartość opracowania studium wykonalności i dokumentacji technicznej na 28 548,00 zł brutto, koszty nadzoru inwestorskiego na 8 400,00 zł brutto oraz wydatki na promocję projektu 1 830,00 zł brutto.
W lipcu 2008 roku rozpoczęły się prace nad realizacją projektu. Zakończone zostały 30 marca 2010 r.      W rezultacie trwania projektu wyznaczono na nowo, oznaczono i wyremontowano 21 ścieżek na terenie powiatu.
Łączny koszt projektu wyniósł 894 314,04 zł, z czego dofinansowanie wyniosło 659 175,54 zł. Pozostałe koszty poniesione zostały przez partnerów projektu. Wysokość wkładu własnego Gminy Bytów wynosi 161 459,37 zł, Gminy Borzytuchom 6 129,67 zł, Gminy Tuchomie 38 808,51 zł, Nadleśnictwa Bytów 5 741,50 zł (dodatkowo wydatki niekwalifikowane w wysokości 5 052,52 zł) i Nadleśnictwa Osusznica 7 586,13 zł  (dodatkowo wydatki niekwalifikowane w wysokości 6 675,80 zł).

Brak danych z pozostałych gmin

Dane z r.2008.

Parki Narodowe

• Park Narodowy "Bory Tucholskie"
  gm. Chojnice, gm. Brusy 4.798 [ha] http://park.borytucholskie.info/
  
  Główne walory przyrodnicze
  
  Rzeźba terenu została ukształtowana w czasie ostatniego zlodowacenia bałtyckiego. Dlatego dominują tu równiny sandrowe, urozmaicone poprzez liczne wzniesienia, rynny i wytopiska. Park jest największym skupiskiem wydm śródlądowych w Borach Tucholskich. Spotykamy je na starych pasach przeciwpożarowych. Największa i najładniejsza znajduje się w zachodniej części parku. Bardzo charakterystycznym elementem krajobrazu sandrowego są również rynny polodowcowe o przebiegu południkowym. Jedną z większych rynien, nie tylko w rejonie Borów Tucholskich, ale i na całym niżu - jest Rynna Jeziora Charzykowskiego (wzdłuż zachodniej granicy PNBT), o długości prawie 18 km i szerokości miejscami dochodzącej do 2,5 km. Dodatkową atrakcją krajobrazu są wytopiska, powstałe w skutek wytopienia się brył martwego lodu, o kształcie lejków, kotłów i innych obniżeń często o nieregularnych kształtach. Wody powierzchniowe PNBT zajmują obszar 530,06 ha (czyli 11,05 % ogólnej powierzchni parku). Znajduje się tu 21 jezior. Są one różnej wielkości od kilku do przeszło 200 ha (powierzchnia Jeziora Ostrowitego - największego w parku - wynosi 280,7 ha) i różnej głębokości ( najgłębsze jest również Jezioro Ostrowite bo aż 43 m).
  Osiem z nich łączy się ze sobą tworząc kompleks o powierzchni 435,28 ha zwany Strugą Siedmiu Jezior. Jeziora w Parku reprezentują wszystkie formy troficzne, charakterystyczne dla zbiorników wodnych niżu polskiego. Cztery jeziora - Wielkie i Małe Gacno, Nierybno i Głuche reprezentują jeziora lobeliowe.
  Nie bez znaczenia dla ekosystemów w parku jest oddziaływanie dwóch dużych jezior (w granicach otuliny parku) - Charzykowskiego i Karsińskiego, których łączna powierzchnia wynosi 2 024,8 ha.
  Klimat tego obszaru kształtują dwie główne masy powietrza, a mianowicie polarno- kontynentalne i polarno - morskie. A ze względu na duży udział zbiorników wodnych i lasów, tworzy się tu swoisty mikroklimat, stwarzający dogodne warunki dla rozwoju roślin.
  Park Narodowy "Bory Tucholskie" to przede wszystkim obszar leśny (79,5 % powierzchni parku stanowią lasy) umiejscowiony we wnętrzu ogromnego kompleksu Borów Tucholskich. Dominujący tutaj typ gleb to gleby bielicowe. Skałę macierzystą stanowi piasek sandrowy i lodowcowy, rzadko glina zwałowa, natomiast w pobliżu rzek osady akumulacyjne. Z tego też powodu dominują tu siedliska borowe. Z bardzo charakterystycznym borem suchym i siedliskami bagiennymi.
  Na obszarze parku zachowała się specyficzna flora naczyniowa złożona z wielu gatunków roślin, które w bardziej zagospodarowanych i uprzemysłowionych obszarach już wyginęły. Największą grupę gatunków rzadkich dostosowanych do skrajnych warunków siedliskowych panujących w PNBT, tworzą rośliny siedlisk ubogich - oligotroficznych, a więc te, którym najbardziej zagraża eutrofizacja nasilona przez działalność człowieka. Zatem są to zarówno gatunki borowe i wrzosowiskowe, rośliny torfowisk i czystych jezior położonych na jałowym mineralnym podłożu, z dala od zakładów przemysłowych. We florze parku stwierdzono występowanie wielu gatunków reliktowych z okresu glacjału i pierwszych okresów polodowcowych. Są to np. trzcinnik prosty, turzyca strunowa, skalnica torfowiskowa, gwiazdnica grubolistna, fiołek torfowy, żurawina drobnolistkowa, zimoziół północny, grążel drobny. Z reliktów postglacjalnych na uwagę zasługują: wyblin jednolistny, nasięźrzał pospolity i grzybienie północne. Ich obecność w parku sygnalizuje wysoki stopień naturalności szaty roślinnej. Na pewno podnosi to przyrodniczą rangę tego obszaru.
  Florę parku wzbogacają również gatunki borealno - atlantyckie. Na szczególną uwagę zasługuje grupa roślin spotykanych w czystych jeziorach lobeliowych, a należą tu: lobelia jeziorna, poryblin jeziorny, wywłócznik skrętolistny, elisma wodna. W parku znalazło zabezpieczenie wiele gatunków objętych ochroną, jak chociażby widłaki i rosiczki. Fauna w Parku Narodowym "Bory Tucholskie" jest również bardzo licznie reprezentowana. Do najcenniejszych przedstawicieli kręgowców należą: puchacz, bielik, rzęsorek mniejszy, wydra, bóbr, gągoł, tracz nurogęś, zimorodek. Licznie reprezentowane są również płazy tj. żaba trawna, moczarowa i ropuchy zielona, szara, a także rzekotka drzewna. Spotykamy także traszki: grzebieniastą i zwyczajną.
  Od kilku lat obserwować można coraz liczniejsze występowanie nietoperzy, wśród nich nocka Nattera, karlika mniejszego i większego, mroczka późnego. W czystych jeziorach występują licznie ryby. Nie można zapomnieć o niezliczonej rzeszy świata bezkręgowców, bez których nie można byłoby mówić o funkcjonowaniu całej przyrody.
   
• Rezerwaty przyrody

10 rezerwatów przyrody , powierzchnia 317,64 ha   

• Główne walory przyrodnicze
  
  Na terenie Zaborskiego Parku Krajobrazowego znajduje się pięć rezerwatów przyrody - Jezioro Nawionek, Jezioro Laska, Bagno Stawek, Jezioro Małe Łowne, Piecki.
  
  Jezioro Nawionek - powołany Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 16.09.1974 r. Celem ochrony jest zachowanie jeziora typu lobeliowego, na południowej granicy zasięgu lobelii jeziornej. Jest to zbiornik oligotroficzny, typu lobeliowego o głębokości do 11,0 m i powierzchni 10,76 ha. Dno w pobliżu linii brzegowej porastają łany lobelii jeziornej i poryblinu jeziornego w sąsiedztwie elismy wodnej, grzybieni północnych i kłoci wiechowatej. Przy brzegu zbiornika można spotkać rosiczkę okrąglolistną, bagno zwyczajne. Ze względu na zachowanie cennych wartości
  przyrodniczych tegoż rezerwatu wejście na jego teren jest możliwe tylko za indywidualna zgoda Wojewody.
  
  Jezioro Laska - powołany zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 21.07.1977 r., obszar jeziora o powierzchni 70,40 ha stanowiący zbiornik wodny, przez który przepływa rzeka Zbrzyca. Jest to jezioro typu eutroficznego o maksymalnej głębokości 3,6 m , o szeroko wykształconej linii szuwarów i roślinności wodnej zanurzonej. Został utworzony w celu trwałego zabezpieczenia i zachowania miejsc lęgowych licznych gatunków ptaków wodnych i błotnych, w szczególności łabędzia niemego. Poza nim występują tu: kaczki krzyżówki, perkozy dwuczube, gągoły, łyski, mewy śmieszki, czaple siwe. Zalatują na ten akwen : orzeł bielik, kormoran, błotniak stawowy czasami rybołów. Ze względu na zachowanie cennych wartości przyrodniczych tegoż rezerwatu wejście na jego teren jest możliwe tylko za indywidualną zgoda Wojewody.
  
  Bagno Stawek - powołany Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 04.04.1977 r. Rezerwat stanowi zarastające jeziorko, połączone niewielka strugą z jeziorem Płęsno wraz z otaczającym je torfowiskiem o powierzchni 40,80 ha. Ciekawostka rezerwatu jest funkcjonujący lokalny mikrosystem hydrologiczny. Struga jest odprowadzany nadmiar wody pochodzącej z wycieku wód podskórnych ze wzniesień na obrzeżu rezerwatu. W przypadku obniżenia się poziomu wód w rezerwacie następuje napływ wody z jeziora Płęsno. Występuje tu wiele rzadkich, chronionych roślin m. in. jeżogłówka najmniejsza, rosiczka okrągłolistna i pośrednia, widłak jałowcowaty, wyblin jednolistny, lipiennik Loesela, bagno zwyczajne, żurawina drobnolistna, bazyna czarna, kruszczyk błotny, storczyk szerokolistny, skalnica torfowiskowa, listera jajowata. Ze względu na zachowanie cennych wartości przyrodniczych tegoż rezerwatu wejście na jego teren jest możliwe tylko za indywidualna zgoda Wojewody.
  
  Jezioro Małe Łowne - rezerwat powołany zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 31.12.1993 r. - jest to fragment lasu, bagno i jezioro o łącznej powierzchni 37,83 ha. Celem ochrony jest zachowanie cennych zbiorowisk turzycowo - mszarnych. Szczególna ochrona objęto roślinność torfowisk wysokich i przejściowych w otoczeniu boru bagiennego wraz z roślinnością charakterystyczna dla zbiornika wodnego we wczesnym stadium zarastania płem mszarnym. Unikatowym walorem jest silnie skąpożywny charakter jeziora Małe Łowne. Jest to jezioro o wodzie oligohumusowej. Ze względu na zachowanie cennych wartości przyrodniczych tegoż rezerwatu wejście na jego teren jest możliwe tylko za indywidualna zgoda Wojewody.
  
  Piecki - powołany 21. 11. 2001 roku Rozporządzeniem Wojewody Pomorskiego (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego, Nr 91, poz. 1318), o powierzchni 19,42 ha, otulinie 92,89 ha. Celem powołania jest ochrona rzadkiej i chronionej roślinności wodnej i torfowiskowej, ( przejściowe i wysokie torfowiska ). Rezerwat obejmuje jeziora: Piecki, Piecki Male, Kaczewo oraz torfowiska i bory bagienne. Z cennych gatunków flory występują tutaj: rosiczki - okrągłolistna, pośrednia i długolistna, bazyna czarna, widłak wroniec, widłak goździsty żurawina drobnoowockowa, wyblin jednolistny. Ze względu na zachowanie cennych wartości przyrodniczych tegoż rezerwatu, wejście na jego teren jest możliwe tylko za indywidualna zgoda Wojewody.
   
• Parki krajobrazowe

Zaborski Park Krajobrazowy gm. Chojnice, gm. Brusy 34 026 [ha] http://www.zaborypark.eco.pl/
Tucholski Park Krajobrazowy gm. Chojnice, gm. Czersk 11 323 [ha] - w woj. pomorskim http://www.tuchpark.tuchola.pl/
Główne walory przyrodnicze

a) Zaborski Park Krajobrazowy

• Szata roślinna:

W krajobrazie Parku wśród zbiorowisk leśnych dominują bory sosnowe. Spotyka się suboceaniczny bór świeży, bór chrobotkowy oraz bór wrzosowy. Na obrzeżu jezior dystroficznych potkać można zachowane w stanie naturalnym bory bagienne. W obniżeniach terenowych występuje bór trzęslicowy oraz fragmenty brzeziny bagiennej. Na glebach wytworzonych glin morenowych w południowej, zachodniej i centralnej części Parku zachowały się w naturalnym stanie lasy typu grądowego z bogatym runem.
Lasy na terenie Parku obfitują w liczne gatunki grzybów jadalnych i pozostałych. Wiele gatunków grzybów jest pod ochroną gatunkową: smardzowate ( okrątek czerwony, purchawica olbrzymia). Niektóre gatunki grzybów żyją w symbiozie glonami tworząc plechowate rośliny zwane porostami. Flora porostów na terenie ZPK jest bogata i liczy 259 gatunków. W tej liczbie 65 gatunków podlega ochronie ścisłej, 1 gatunek podlega ochronie częściowej. Dalsza grupa to bardzo rzadkie należące do tzw. "Czerwonej Księgi"- zagrożonych wyginięciem. Do rzadkich i chronionych porostów należą: płucnica islandzka, płucnik granicznik, płucnica niwalna, kilka gatunków brodaczki, odnóżyca jesionowa, tarczownica lipowa, pawężnica, czasznik modrozielony, chrobotek alpejski, włostka kędzierzawa.
Ciekawym elementem flory Parku są zbiorowiska roślinności torfowiskowej. Torfowiska niskie, typu rzeczno - jeziornego są zalewane okresowo przez wodę niosącą żyzny namuł i w warunkach małego dostępu powietrza tworzą się tam osady organiczne zwane torfem oraz roślinność niskotorfowa ze znaczną przewagą turzyc, kosaćców żółtych. Najczęściej spotykanymi zespołami roślinnymi są: szuwar turzycy błotnej, zaostrzonej i prosowatej. W nieckach i zagłębieniach terenu ZPK rozwijają się torfowiska wysokie, na które decydujący wpływ mają wody opadowe. Niekiedy tworzą się tam torfowiska przejściowe, ukształtowane w wyniku oddziaływania wód opadowych jak i niewielkich, dystroficznych zbiorników wodnych. Jeziora te zarastają wokół tzw. płem i turzycami, gdzie często występują rosiczki (okrągłolistna, pośrednia i długolistna). Opodal od lustra wody tworzą się torfowiska wysokie o charakterystycznej budowie kępkowo - dolinkowej, które oprócz torfowców porastają inne rośliny jak: modrzewnica zwyczajna, bagno zwyczajne, bażyna czarna, żurawina błotna i drobnoowockowa. Najczęstszymi zespołami są: mszar kępkowo - dolinkowy, mszar przygiełkowy oraz mszar z turzycą bagienną. Torfowiska te posiadają specyficzny urok i są częstym elementem krajobrazu Parku. W tych miejscach często obserwujemy gatunki reliktowe oraz chronione. Na uwagę zasługuje grupa reliktów polodowcowych, należą do nich; turzyca strunowa, bażyna czarna, skalnica torfowiskowa, fiołek torfowy, żurawina drobnoowockowa, zimoziół północny, oraz reliktowe mszaki (mchy, watrobowce) np. sierpowiec błyszczący - ochrona ścislą. Z roślin chronionych występuje 6 gatunków widłaków: goździsty, jałowcowaty, spłaszczony, cyprysowaty, torfowy i wroniec. Dalsze gatunki chronione w ZPK m.in.: żłobik koralowy, kruszczyk rdzawoczerwony, lipiennik Loesela, listera jajowata (storczyki). Do rzadkich należa rośliny wodne występujące w bardzo czystych jeziorach lobeliowych: stroiczka wodna, poryblin jeziorny, brzeżyca jednokwiatowa, wywłócznik skrętolistny, jeżogłówka pokrewna, elisma wodna. Również spotykamy kolejne cenne gatunki: kłoć wiechowata, turzycę dwupienną, rdestnicę długolistną, grzybienie północne, grążele żółte i drobne, osokę aloesowatą, żabiściek pływający, pływacz pospolity, tojeść bukietowa oraz ponikło błotne.
 

• Fauna:

• Jeziora:

• Rzeki:

• Świat roślin:

• Świat zwierząt:

• Obszary chronionego krajobrazu

a) Chojnicko - Tucholski pow. chojnicki 15.000 [ha]
b) Północny część wschodnia pow. chojnicki 3.800 [ha]
c) Północny część zachodnia pow. chojnicki 4.000 [ha]

d) fragment Borów Tucholskich

e) okolice jezior Krępsko i Szczytno

• Pomniki przyrody - ilość z uwzględnieniem rodzaju

• Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe: brak

• Użytki ekologiczne - 484.,15 ha

Gm. Brusy -34 użytki
Gm. Chojnice - 109 użytki
Gm. Czersk - 38 użytki

Obszary Natura 2000

Powiat chojnicki   - SOO – Specjalne  Obszary Ochrony  (siedliskowe)

Brak danych z powiatu

Park Narodowy  brak
Rezerwat przyrody

Obszary chronionego krajobrazu

Pomniki przyrody

• Głaz narzutowy w Grodzisku,
• Głaz narzutowy w Olszanowie,
• Cis pospolity w Międzyborzu,
• Dąb szypułkowy w  Międzyborzu.
• 3 dęby szypułkowe w Pakotulsku ,
• 1 dąb szypułkowy w Zawadzie
• 1 dąb szypułkowy w Suszce,
• 1 dąb szypułkowy Żołnie
• 2 dęby bezszypułkowe w Wandzinie
• 2 świerki pospolite w Wandzinie
• 1 jedlica zielona w Wandzinie
• 1 głaz narzutowy o obwodzie ok. 6 m w Pakotulsku,
• 4 dęby uwzględnieniem rodzaju czarne gmina
• 1 głaz narzutowy czarne gmina
• 21 Dąb szypułkowy koczła
• 1 Klon zwyczajny koczała
• 10 drzewa   debrzno
• 31 drzew Człuchów miasto

Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe-brak

Użytki ekologiczne
Nazwa    Mokradła Żurawie                Lokalizacja    Wandzin    Wielkość 2,1ha
Półwysep Dymin                                                                Koczała           1,06 ha
Źródlisko Rzeki Ruda                                                                Koczała                            2,82 ha
Fragment środowiska przyrodniczego na działce oddziału 16 p o pow. 0,85 ha w leśnictwie Niesiłowo, Nadleśnictwo Miastko
Szuwary Jeziora Łazienkowskiego 
                                                           Człuchów                          6,41 ha

Obszary objęte ochroną w ramach sieci Natura 2000

Powiat człuchowski SOO – Specjalne  Obszary Ochrony 

Wielkość obszaru objętego prawną ochroną przyrody
16325,83 ha

Ścieżki edukacyjne

• Ścieżka rowerowa z elementami edukacyjnymi;  ok. 6 km;  Koczała;   jezioro, las, ekosystemy

Wycieczki z przewodnikiem-brak  danych

Prelekcje- brak danych

Wydawnictwa – podać:

• tytuł Mrówka Radzi  -wydawnictwo  jednorazowe
• tytuł Przyrodnicze Rozmaitości Człuchowa -wydawnictwo  jednorazowe

• Nazwa projektu Rewaloryzacja Zieleni Zabytkowej Założenia Parkowego „Lasek Luizy” w Człuchowie
  • czas realizacji 5 lat
  • poniesione dotychczas nakłady – brak danych
  • wartość całego projektu 4 mln zł

Park Narodowy: nie występuje

• Lokalizacja: gmina Przywidz
• Wielkość: 10 888 ha
• Główne walory przyrodnicze:
  obszar rezerwatu obejmuje fragment doliny rzeki Kłodawy, silnie wciętej w wysoczyznę morenową ( ok. 20 m) zbocza doliny są strome i są one miejscem występowania licznych obszarów źródliskowych

• Lokalizacja: Przywidz
• Wielkość: 4,55ha
• Główne walory przyrodnicze:
  200 - letni drzewostam bukowy z domieszką lipy i innych drzew liściastych

• Lokalizacja: gmina Kolbudy
• Wielkość: 66,11 ha
• Główne walory przyrodnicze:
  przełomowy odcinek doliny rzecznej z licznymi okazami pomnikowych drzew i cennych gatunków roślin zielnych

• Lokalizacja: gmina Kolbudy
• Wielkość: 5,03 ha
• Główne walory przyrodnicze:
  Wyrobiska dawnej kopalni bursztynu

Pomniki przyrody: Na terenie powiatu znajduje się 75 pomników przyrody, z czego: 48 pojedynczych drzew, 18 grup drzew, 2 aleje, 7 głazów narzutowych.

Zespoły przyrodniczo - krajobrazowe: brak

 Użytki ekologiczne: 2 Powołane Uchwałami Rady Gminy:

Dolina Reknicy

OPIS OBSZARU
Obszar obejmuje dolinę rzeki Reknicy. Jest to ciek bystry, bogaty w dopływy, charakteryzuje się przemiennym ułożeniem odcinków basenowych i przełomowych. Na całej długości meandrującej rzeki teren jest znacznie nachylony, np. na końcowym odcinku rzeki o długości 8 km, różnica wysokości wynosi około 88 m. Odcinki przełomowe charakteryzują się obecnością stromych zboczy o nachyleniu około 30 stopni i wysokości ponad 30 m. Stoki są rozcięte licznymi małymi wąwozami i parowami pochodzenia erozyjnego; częste są wysięki wody. Szerokość przełomów jest zmienna; średnio na poziomie terasy zalewowej wynosi ona zaledwie kilkadziesiąt metrów. W jarze przy przełomach spotyka się duże głazy polodowcowe. Dno Reknicy jest piaszczysto-kamieniste, rzeka zaliczana jest do pstrągowych. Dolinę rzeki od źródeł do jezior oraz w okolicy ujścia, zalegają piaski akumulacji lodowcowej, na pozostałym odcinku występują gliny zwałowe. Gleby omawianej ostoi należą głównie do brunatnych. Dno doliny porośnięte jest płatami łęgów, które są jednym z najbardziej interesujących elementów przyrody.

WARTOŚĆ PRZYRODNICZA I ZNACZENIE

Na terenie obszaru stwierdzono występowanie 6 rodzajów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Dobrze zachowały się tu typowo wykształcone łęgi i grądy. Zbiorowiska leśne z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG zajmują ponad 90% obszaru. Bogate są też zbiorowiska źródliskowe. Obszar charakteryzuje się obfitą florą ze stanowiskami zagrożonych i chronionych prawnie gatunków roślin, w tym licznych storczykowatych. Posiada on również duże walory krajobrazowe - szczególnie interesujący jest przełom między Czapielskiem a Kolbudami. Gatunki wymienione w p. 3.3. z motywacją D to gatunki prawnie chronione w Polsce.

Przywidz

OPIS OBSZARU
Obszar obejmuje fragment terenu koło Przywidza, z Jeziorem Przywidzkim i Jeziorem Małym wraz z otaczającymi lasami, w których dominują buczyny i kwaśne dąbrowy. W pobliżu tego kompleksu są dwie powierzchnie satelitarne. Od południowego zachodu jest to skupienie niedużych torfowisk z oczkami wodnymi i otaczającym pasem lasu i ugorów, zaś od północy - śródpolne oczko przylegające do lasu. W tych niedużych zbiornikach występuje strzebla błotna. Na Jeziorze Przywidzkim jest wyspa, stanowiąca rezerwat przyrody, na półwyspie zaś jest grodzisko średniowieczne, a w pobliskich lasach są kamienne kurhany. Między dwoma jeziorami znajdują się bogate florystycznie łąki pełnikowe.

 WARTOŚĆ PRZYRODNICZA I ZNACZENIE
Obszar obejmuje płaty cennych siedlisk leśnych, zwłaszcza buczyn, bogactwo flory i fauny, z szeregiem rzadkich i chronionych gatunków, w tym - obecnością stanowisk strzebli błotnej. Gatunek ten występuje w kilku niedużych zbiornikach, które powinny dać szansę dalszego występowania tej ryby.

Dolina Kłodawy

OPIS OBSZARU
Obszar obejmuje fragment doliny małej rzeki Pojezierza - Kłodawy (dopływ Motławy), silnie wciętej w wysoczyznę morenową (do 20 m). Zbocza doliny są strome, o nachyleniu dochodzącym do 45 stopni. Są one miejscem występowania licznych cyrków (nisz) źródliskowych. W dolinie zachowały się też starorzecza w różnych stadiach lodowacenia. Na terenie ostoi stwierdzono występowanie gleb brunatnych, madów czarnoziemnych, gleb torfowo-murszowych. Wierzchowina i stoki doliny są zalesione, dominuje tu grąd. Niewielką część powierzchni zajmują zbiorowiska łęgowe.

WARTOŚĆ PRZYRODNICZA I ZNACZENIE
Bardzo dobrze zachowały się na tym obszarze zbiorowiska łęgowe i grądowe. Są to: unikatowy na Pomorzu łęg olszowo-jesionowy na trawertynie oraz rzadko rejestrowana, nieznacznie zniekształcona postać wierzchowinowa grądu o cechach przejściowych między Stellario-Carpinetum i Tilio-Carpinetum. Zajmują one ponad 80% obszaru i należą do rodzajów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Licznie reprezentowane są tu populacje rzadkich i ginących gatunków roślin naczyniowych, w tym wiele o podgórskim charakterze zasięgu. Dość licznie występują nisze źródłowe z rzadko notowanymi w tym rejonie zbiorowiskami źródliskowymi, m.in. Glycerietum nemoralis-plicatae.

Guzy

OPIS OBSZARU
Nieduży fragment falistego terenu, ograniczonego z dwóch stron szosami, częściowo pokryty lasem (głównie zalesienia na gruntach porolnych), z szeregiem zagłębień, w których obecne są małe zbiorniki wodne. W co najmniej trzech z nich występuje strzebla błotna Eupallasella perenurus.

OPIS OBSZARU
Stanowisko strzebli błotnej w trzech małych zbiornikach otoczonych lasem, co daje nadzieję na utrzymywanie się tutejszej populacji w przyszłości, zwłaszcza przy podjętej ochronie. Wypłycanie się zbiorników i uleganie naturalnemu procesowi zarastania; ewentualne przemiany w otoczeniu terenu (wkraczanie budownictwa letniskowego, zanieczyszczenia, rębnie i drastyczne zmiany gospodarki leśnej). Brak ochrony obszarowej; Tereny leśne - własność Skarbu Państwa, w administracji Lasów Państwowych (Nadl. Kolbudy, RDLP Gdańsk); pozostałe tereny nieleśne - grunty prywatne.

Zielenina
OPIS OBSZARU
Teren o urozmaiconej rzeźbie, przecięty fragmentem doliny Rutkownicy, z kilkoma zagłębieniami, zajętymi przez oczka wodne, stanowiące głównie dawne wyrobiska po pozyskiwaniu torfu, a w których występuje strzebla błotna. Wyrobiska otoczone są przez pastwiska i pola oraz fragmenty kompleksu leśnego, z siedliskami buczyny Żyznej i kwaśnej, miejscami również grądu subatlantyckiego.

OPIS OBSZARU
Skupienie zbiorników dystroficznych z bogatą populacją strzebli błotnej, w terenie, który wydaje się umożliwiać bezpieczne bytowanie tego gatunku w przyszłości, przy podjętej ochronie. Obecność odcinka cennej przyrodniczo doliny cieku oraz na jej zboczach płatów i kwaśnej buczyny Żyznej buczyny oraz grądu subatlantyckiego.
Ewentualne niszczenie zbiorników (zasypywanie, osuszanie) lub ich naturalne zanikanie (zarastanie i wypłycanie), albo przekształcanie w stawy rekreacyjne, zwłaszcza zarybiane gatunkami ryb drapieżnych; intensyfikacja rolniczego lub rekreacyjnego zagospodarowania terenu, szczególnie z chemizacją. Brak ochrony obszarowej; Tereny leśne - własność Skarbu Państwa, w administracji Lasów Państwowych (Nadl. Kolbudy, RDLP Gdańsk); torfowiska i łąki - grunty prywatne.

Dolna Huta
OPIS OBSZARU
Ostoja leży na Pojezierzu Kaszubskim, w całości w powiecie gdańskim, pomiędzy osadami Huta Dolna na północnym-zachodzie, Ząbrsko Dolne na północnym-wschodzie i Huta Górna na południowym-zachodzie. Obejmuje ona swoimi granicami fragment polodowcowej rynny jeziora Małe Ząbrsko (in. Jezioro Ząbrskie). Zajmuje wysokie i długie stoki tej rynny, o ekspozycji północno-zachodniej, Żywej rzeźbie, z kilkoma rozcięciami erozyjnymi i niewielkimi obniżeniami terenu. Obniżenia te częściowo są zatorfione, częściowo zajęte przez oczka wodne. W jednym ze zbiorników występuje strzebla błotna. Stoki rynny (w granicach ostoi) są w większości zalesione. Część północno-wschodnia i część południowo-zachodnia obszaru pozostają w Użytkowaniu rolniczym; tu znajdują się dość zwarte powierzchnie pól, pastwisk, łąk i ugorów. Lasy w ostoi stanowią głównie drzewostany gatunków obcych siedliskowo - sosny, brzozy, modrzewia, świerka - na Żyznych siedliskach grądowych. Niektóre powierzchnie lasów mają charakter typowo porolny. Tylko lokalnie występują kwaśne buczyny pomorskie Luzulo pilosae-Fagetum, m.in. w rozcięciu erozyjnym w zachodniej części ostoi. W obniżeniach terenu, w tym na obrzeżach oczek wodnych, występuje roślinność łąkowa (rz. Molinietalia), szuwarowa (zw. Magnocaricion), lokalnie mszary (kl. Scheuchzerio-Caricetea nigrae), kwaśne młaki niskoturzycowe (rz. Caricetalia nigrae) i roślinność namuliskowa (kl. Bidentetea tripartiti). Większość fitocenoz zajmuje bardzo małe powierzchnie. W zbiornikach obecne są nymfeidy. Stanowisko strzebli tworzy pojedynczy stosunkowo duży zbiornik (0,8 ha), otoczony lasem i nieużytkami. Staw jest silnie zarośnięty roślinnością o liściach pływających. Populacja strzebli jest dość liczna.

OPIS OBSZARU
Odcinek doliny Wisły w jej dolnym biegu, od Włocławka do Przegaliny, zachowujący naturalny charakter i dynamikę rzeki swobodnie płynącej. Rzeka płynie w dużym stopniu naturalnym korytem, z namuliskami, łachami piaszczystymi i wysepkami, w dolinie zachowane są starorzecza i niewielkie torfowiska niskie; brzegi pokryte są mozaiką zarośli wierzbowych i lasów łęgowych, a także pól uprawnych i pastwisk. Miejscami dolinę Wisły ograniczają wysokie skarpy, na których utrzymują się murawy kserotermiczne i grądy zboczowe. Wisła przepływa w granicach obszaru przez kilka dużych miast, jak: Toruń, Bydgoszcz, Grudziądz, Tczew. Planowana jest budowa nowej zapory - stopień wodny w Nieszawie.
Występują co najmniej 44 gatunki ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej, 4 gatunki z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK). Gniazduje ok.180 gatunków ptaków. Bardzo ważna ostoja dla ptaków migrujących i zimujących; bardzo ważny teren zimowiskowy bielika (C2).
W okresie lęgowym obszar zasiedla co najmniej 1% populacji krajowej (C3 i C6) następujących gatunków ptaków: nurogęś, ohar (PCK),rybitwa białoczelna (PCK), rybitwa rzeczna, zimorodek, ostrygojad (PCK); w stosunkowo wysokim zagęszczeniu (C7) występuje derkacz, mewa czarnogłowa, sieweczka rzeczna. W okresie wędrówek ptaki wodno-błotne występują w koncentracjach do 50 000 osobników (C4). W okresie zimy występuje co najmniej 1% populacji szlaku wędrówkowego (C2 i C3) następujących gatunków ptaków: bielik, gągoł, nurogęś; stosunkowo licznie (C7) występuje bielaczek; ptaki wodno-błotne występują w koncentracjach do 40 000 osobników (C4). Awifauna obszaru nie jest dostatecznie poznana. Bogata fauna innych zwierząt kręgowych, bogata flora roślin naczyniowych (ok.1350 gatunków) z licznymi gatunkami zagrożonymi i prawnie chronionymi, silnie zróżnicowane zbiorowiska roślinne, w tym zachowane różne typy łęgów, a także cenne murawy kserotermiczne.

 

Ścieżki edukacyjne

• nazwa - ścieżka leśna wokół J. Przywidzkiego; podstawowa tematyka-ochrona lasu, głównie gatunki roślin i zwierząt w lesie

•  Na terenie gminy Cedry Wiekie znajduje się szlak rowerowy: Kiezmark- Serowo- Leszkowy- Cedry Wielkie-Długie Pole- Giemlice- i dalej przez Osice- Suchy Dąb- Krzywe Koło- Koźliny- do Tczewa.
  
• Szlak pieszy: Koszwały- Miłocin- Trutnowy-i dalej do Osic (Suchy Dąb).
  
• Szlak Menonitów Długość Szlaku Mennonitów pomiędzy Przejazdowem a Kiezmarkiem, uwzględniając odnogę do Grabin-Zameczku, wynosi ok. 29 200 metrów. http://szlakmennonitow.pl/?page_id=10
  

Wycieczki z przewodnikiem nie są organizowane

Prelekcje nie są organizowane

Wydawnictwa – podać:

• wydawnictwo cykliczne „Nowiny Żuławskie” nakład 1000 szt.

brak

Park Narodowy – nie występuje

Rezerwat przyrody

Nazwa Lokalizacja Wielkość [ha] Główne walory przyrodnicze

• Stare Modrzewie gm. Kartuzy 4,85 Stanowisko modrzewia europejskiego w wieku 200 lat na siedlisku kwaśnej buczyny i grądu.
• Zamkowa Góra gm. Kartuzy 8,88 Kwaśna i żyzna buczyna pomorska z ok. 250-letnim drzewostanem na szczycie i zboczach wzgórza morenowego.
• Kurze Grzędy gm. Kartuzy  170,7 Bór bagienny i lasy dębowo-bukowe, stanowiska szeregu rzadkich i chronionych roślin naczyniowych i zarodnikowych.
• Jezioro Turzycowe gm. Kartuzy 11,39 Rezerwat utworzony dla ochrony stanowiska turzycy skąpokwiatowej, które zniknęło pomimo utworzenia rezerwatu. Jeziorko dystroficzne otoczone pyłem torfowiskowym z fragmentami boru bagiennego i brzeziny bagiennej.
• Staniszewskie Błoto gm. Kartuzy 130,41 Leśne i fragmenty nieleśnych zbiorowisk roślinnych na glebach torfowych (bór bagienny, brzezina bagienna, fragmenty torfowisk przejściowych). Jedna z największych w województwie populacji widłaka jałowcowatego, stanowisko szeregu innych rzadkich i chronionych roślin naczyniowych i zarodnikowych-wrzościa bagiennego.
• Leśne Oczko gm. Kartuzy 31,66 Jeziorko dystroficzne otoczone mozaiką zbiorowisk torfowiskowych o strefowym układzie. Stanowisko kilku chronionych gatunków roślin naczyniowych.
• Żurawie Błoto gm. Kartuzy 109,13 Zespół stanowisk przejściowych i zbiorników dystroficznych. Fragmenty lasów dębowo-bukowych otaczających układy torfowiskowe. Stanowisko kilku gatunków chronionych roślin naczyniowych, ostoja ptaków wodno-błotnych.
• Jezioro Lubygość gm. Kartuzy 70,85 Rynna jeziora dystroficznego otoczona kwaśną buczyną o ok. 200-letnim drzewostanie. Stanowiska rzadkich i chronionych gatunków roślin i owadów.
• Lechicka Szczelina gm. Kartuzy 41,32 Zalesione brzegi Jez. Kocenko. Dobrze zachowane fragmenty żyznej i kwaśnej buczyny pomorskiej. Nasadzenia gatunków obcych geograficznie, np. daglezji i pierścienice.
• Staniszewskie Zdroje gm. Kartuzy 37,2 Strome zbocza górnego odcinka dol. Łeby z licznymi, bardzo dobrze zachowanymi źródliskami. Silna mozaika leśnych zbiorowisk roślinnych-buczyn, grądu, łęgów, w tym także łęgu podgórskiego. Bardzo łagodna i zróżnicowana flora roślin naczyniowych.
• Jar Rzeki Raduni gm. Somonino 84,24  Zbiorowiska łęgów i grądów olszowych oraz buczyn. Bardzo bogata flora roślin naczyniowych z licznymi gatunkami rzadkimi i chronionymi. Bogate skupienie gatunków o podgórskim zasięgu.
• Ostrzycki Las gm. Stężyca 55,13 Zbiorowiska żyznej i kwaśnej buczyny wapiennej. Bardzo bogata flora roślin naczyniowych, liczne gatunki storczyków, w tym najbogatsze stanowisko obuwika w regionie i stanowisko storzana bezlistnego.
• Szczyt Wieżyca gm. Stężyca 33,59 Najwyższe wzniesienia niżu polskiego z ok. 150-letnim drzewostanem bukowym na siedliskach kwaśnej i żyznej buczyny pomorskiej. Fragmenty lasów dębowo-bukowych

Park krajobrazowy

Nazwa Lokalizacja Wielkość [ha] Główne walory przyrodnicze

• Kaszubski Park Krajobrazowy powiat kartuski 33,59 Centralna część Poj. Kaszubskiego o bardzo urozmaiconej rzeźbie terenu z obecnością wysokich wzgórz morenowych (Wieżyca 328,6 m npm), rynien jeziornych, dolin rzecznych, fragmentów pół sandrowych. Silnie rozbudowana sieć hydrograficzna ze źródliskowymi odcinkami wielu rzek, np. Łeba, Radunia i szeregiem jezior o skomplikowanej linii brzegowej i znacznej głębokości, w tym także jezior lobeliowych. Fragmenty bardzo wartościowej roślinności leśnej i nieleśnej.

Obszary chronionego krajobrazu

• Nazwa Lokalizacja Wielkość [km2] Główne walory przyrodnicze
• Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Raduni Dno i zbocza doliny rzeki Raduni i sąsiadujące z osią doliny tereny leśne i rolne na terenie gm. Żukowo i Somonino 33,4 dolina rzeki z licznymi basenami i przełomami, z dobrze zachowanym strefowym układem zbiorowisk roślinnych
• Kartuski Obszar Chronionego Krajobrazu Gminy: Kartuzy, Somonino, Kolbudy i Żukowo, na terenie Nadleśnictwa Kartuzy 68,8 obszar  w centralnej części Pojezierza Kaszubskiego o młodoglacjalnej rzeźbie z licznymi jeziorami, w tym jeziora lobeliowe
• Obszar Otomiński Chronionego Krajobrazu Leży na terenie Gdańska i gminy Kolbudy, w Nadleśnictwie Kolbudy 20,72 pow. ogółem dość silnie przekształcony kompleks leśny z dominacją buczyn i lasów dębowo-bukowych oraz jezioro Otominskie
• Przywidzki Obszar Chronionego Krajobrazu  Leży w gminach: Kolbudy, Przywidz i Nowa Karczma, Żukowo na terenie Nadleśnictwa Kolbudy i Kościerzyna 7,06 Na terenie pow.kar. obszar o silnie urozmaiconej rzeźbie terenu z rynnami jeziornymi, wzgórzami morenowymi i licznymi jeziorami
• Gowidliński Obszar Chronionego Krajobrazu Leży na terenie gminy Sierakowice i Sulęczyno Na terenie pow.kar 135,49 Obszar o młodoglacjalnym krajobrazie wzgórz morenowych i rozległych równin sandrowych

Pomniki przyrody – ilość z uwzględnieniem rodzaj

      Pomniki przyrody ożywionej, pojedyńcze,ilość – 82,
      pomniki przyrody stanowiące grupy drzew: łącznie – 15,
      pomniki przyrody nieożywionej, łączna ilość – 16,
      głazy – 13
      grupa głazów – 3 sztuki.

Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe
Wyznacza się w celu ochrony zachowania ciągłości przestrzennej struktur przyrodniczo-krajobrazowych o szczególnym znaczeniu dla funkcjonowania Kaszubskiego Parku  i dla identyfikacji jego specyfiki krajobrazowej, w tym rewaloryzacja i ochrona krajobrazu rynien jeziornych, obejmujących różnorodne struktury przyrodnicze oraz walory kulturowe, ochronę lęgowisk ptaków wodno-błotnych, oraz przywrócenie ładu przestrzennego zdewastowanego krajobrazu osadniczo-rekreacyjnego wyjątkowo cennych fragmentów krajobrazu naturalnego zachowania jego wartości estetycznych:

• Rynna Potegowska
• Rynna Kamienicka
• Dolina Łeby w KP
• Rynna Mirachowska
• Obniżenie Chmieleńskie
• Rynna Brodnicko-Kartuska
• Rynna Dąbrowko-Ostrzycka
• Rynna Raduńska

Użytki ekologiczne

• Torfowisko w Przewozie    2,6 ha
• Jezioro Lubowisko       2,6 ha
• Torfowisko Utopiec     Przewóz,   11,7 ha
• Przygiełka torfowisko wysokie       Miszewko, dz. 257/4, gm. Żukowo       1,24 ha

Na terenie gminy Kartuzy znajdują się 32 użytki ekologiczne:
nazwa lokalizacja powierzchnia

• Torfowisko koło wsi Kobylasz gm. Kartuzy i Linia pow. 11,7 ha
• Torfowisko na północ od jeziora Okuniewko gm. Kartuzy, Ndl. Kartuzy, Obręb Mirachowo, oddz. 288 f, g, 289 g-k, 294 b, c, 295, 296 a, b, c-część  pow. 16,0 ha
• Źródliska na zboczu doliny Łeby na zachód od Starej Huty gm. Kartuzy, pow. 36,8 ha
• Źródliska na zboczu doliny Łeby na północ od Stryszej Budy gm. Kartuzy,  pow. 24,3 ha
• Żarnowczysko na południowy zachód od Nowej Huty gm. Kartuzy pow. 10,8 ha
• Dolina mirachowskiej strugi Ndl. Kartuzy, Obręb Mirachowo, oddz. 110 f, o, cx - część użytku pow. 31,0 ha
• Dolina między jeziorami Lubygość i Kłączyno  Ndl. Kartuzy, Obręb Mirachowo, obręby 66 c-część, 67 a, d,  pow. 28,1 ha
• Uroczysko leśne na północny-zachód od rezerwatu “Kurze Grzędy” gm. Kartuzy, Ndl. Kartuzy, Obręb Mirachowo, oddz. 103 pow. 21,6 ha
• Uroczysko “jelenie moczary”  Ndl. Kartuzy, Obręb Mirachowo, oddz. 113 a, b, d, f, g,  pow. 4,3 ha
• Uroczysko leśne na wschód od rezerwatu “Kurze Grzędy” gm. Kartuzy, Ndl. Kartuzy, Obr. Mirachowo, oddz. 133 d, g , f-część,  pow. 9,0 ha
• Łąki mirachowskie pow. 44,0 ha
• Łąki i szuwary nad Jeziorem Bąckie pow. 8,3 ha
• Źródliska koło Cieszonka pow. 2,4 ha
• Czyżnie  na zachód od Cieszonka  pow. 2,8 ha
• Dolinka erozyjna nad Jeziorem Sianowskim  pow. 1,4 ha
• Źródliska  nad Jeziorem Sianowskim  pow. 4,4 ha
• Jezioro małe Osuszyno   pow. 4,8 ha
• Siedlisko Stare Staniszewo Ndl. Kartuzy, Obręb Mirachowo, oddz. 208 n, o, 209 p, r, s, t, w,  pow. 2,4 ha
• Uroczysko leśne  na południe od rezerwatu “Staniszewskie Błota” Ndl. Kartuzy, Obręb  Mirachowo, oddz. 249 c, d, a-część, 248 - część,  pow. 25,4 ha
• Jezioro Okoniwka Ndl. Kartuzy, Obręb Mirachowo, oddz. 249 k,  pow. 4,0 ha
• Uroczysko leśne na wschód od Kamienicy Królewskiej Ndl. Kartuzy, Obręb Mirachowo, oddz. 109 h, j, i-część pow. 6,6 ha
• Wyspy na Jeziorze Wielkie Łąki gm. Kartuzy pow. 0,2 ha
• Jezioro Ciche   Ndl. Kartuzy, Obręb Kartuzy, oddz. 183 c + woda pow. 6,5 ha
• Torfowisko na południowy-zachód od wsi Kosy Ndl. Kartuzy, Obręb Kartuzy, oddz. 131l-część pow. 7,8 ha
• Torfowisko na południe od wsi Kosy pow. 8,5 ha
• Mokradła nad jeziorem Wielkie Brodno gm. Kartuzy pow. 37,0 ha
• Wyspa na jeziorze Brodno Wielkie gm. Kartuzy pow.0,6 ha
• Mokradła na północ od Brodnicy Dolnej pow. 1,7 ha
• Wyspa w zachodniej części Jeziora Ostrzyckiego gm. Kartuzy pow. 0,8 ha
• Łąki nad jeziorem Małe Brodno gm. Chmielno i Kartuzy pow. 5,2 ha
• Torfowiska na południe od Głodnicy gm. Linia i Kartuzy pow. 92,3 ha
• Smolne Błoto gm. Kartuzy w otulinie KPK pow. 206,0 ha

 Obszary Natura 2000

Powiat kartuski - SOO - Specjalne Obszary Ochrony (siedliskowe)

Powiat kartuski - OSO - Obszary Specjalnej Ochrony (ptasie)

1. Dolina Górnej Łeby        

Ogólna charakterystyka obszaru
 
Powierzchnia : 2550.1 ha
Obszar obejmuje dolinę rzeki Łeby, rozcinającą silnie sfałdowaną morenę denną, sandry i moreny czołowe. Rzeka płynie tu na dnie rynien subglacjalnych w różnym stopniu przekształconych przez rzekę, a w górnym odcinku przecina przepływowe Jezioro Sianowskie. W rozcięciach rygli tworzy przełomy, w których przybiera charakter rzeki podgórskiej. Jej spadek na odcinku ok. 50 km wynosi 96 m. Dno doliny tworzą piaski i gliny akumulacji lodowcowej oraz torfy niskie. Zbocza o wysokości nierzadko przekraczającej 100 m, mają nachylenie od ok. 15 stopni w odcinkach rynnowych do około 40 stopni w przełomach. Są one porozcinane przez liczne doliny erozyjne, przeważnie suche; u ich podstawy występują liczne wysięki i źródła. Rzeka zaliczana jest do pstrągowo-lipieniowych. Na dnie doliny panują wielogatunkowe wilgotne łąki; zachowały się też lasy łęgowe o cechach podgórskich oraz śródleśne i nieleśne wysięki i źródliska. W dolnych częściach stoków doliny między Stryszą Budą a Strzepczem licznie występują wiszące torfowiska źródłowe. Na zboczach doliny (od Jez. Reskowskiego do Stryszej Budy i od Osieka do Paraszyna) dominują lasy. W górnym odcinku są to buczyny, a na dnie doliny grądy i łęgi, a w dolnym - mieszane lasy z dużym udziałem sosny i świerka. Na mniej stromych zboczach w odcinkach rynnowych są pola uprawne 

Status ochrony

Obszar w większości położony jest na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego (34 544 ha; 1983) - jego południowa część, natomiast część północna leży na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Łeby (5 456 ha; 1994). Na terenie obszaru znajduje się także rezerwat przyrody Staniszewskie Zdroje (37,52 ha, 1972), Projektuje się utworzenie rezerwatu Dolina Mirachowskiej Strugi oraz Lęborskiego Parku Krajobrazowego.
Gminy Chmielno,Kartuzy.

2. Kurze Grzędy
Ogólna charakterystyka obszaru 
Powierzchnia : 1586.6 ha
Obszar obejmuje duży, zwarty kompleks leśny, zlokalizowany w krajobrazie postglacjalnym. Rzeźba terenu jest urozmaicona (efekt zlodowacenia Bałtyckiego). Wzniesienia morenowe zwykle porośnięte są buczynami. W obniżeniach znajduje się część zespołu Jezior Potęgowskich, a także kompleks torfowisk wysokich i przejściowych oraz jeziorka dystroficzne. Często otoczone są one przez lasy i bory bagienne. 

Status ochrony

Obszar położony na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego (33 202 ha; 1983), obejmuje rezerwaty przyrody: Kurze Grzędy (170,70 ha; 1957), Jezioro Turzycowe (11,39 ha; 1959), Żurawie Błota (109,13 ha; 1990), Lubygość (70,75 ha; 1962), Lechicka Szczelina (41,32 ha; 1990).
Gminy Kartuzy, Sierakowice.

3. Staniszewskie Błoto
Ogólna charakterystyka obszaru 
Powierzchnia : 917.2 ha
Obszar obejmuje fragment kompleksu Lasów Mirachowskich, otaczający torfowisko Staniszewskie Błota i jezioro Leśne Oczko. Torfowisko jest silnie odwodnione, ale pewne jego fragmenty zachowały jeszcze wysokie walory przyrodnicze. Dominującymi zbiorowiskami na torfowisku są: bór i brzezina bagienna. W otoczeniu torfowiska występują acydofilne dąbrowy. Na pozostałym terenie dominują kwaśne buczyny. 

Status ochrony

Obszar w całości położony na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego (33 202 ha; 1983) z rezerwatami przyrody: Staniszewskie Błoto (130,41 ha; 1962) i Leśne Oczko (31,66 ha; 1990).
Gminy Chmielno, Kartuzy, Sierakowice

4. Jar Rzeki Raduni
Ogólna charakterystyka obszaru 
Powierzchnia : 87.7 ha
Obszar obejmuje przełomowy odcinek rzeki Raduni. Rzeka płynie dnem kamienistego jaru, tworząc meandry. Dolina i strome zbocza (do 45 st. nachylenia) o wysokości do 40 m, porośnięte są lasem liściastym (grądy, łęgi); miejscami na dnie wąwozu występują podmokłe łąki. Rośnie tu wiele roślin górskich i innych rzadkich gatunków. Ostoja ma specyficzny mikroklimat, o wysokiej wilgotności i niższych temperaturach w porównaniu z przyległymi terenami. Przełom rzeki rozcina rozległy kompleks leśny, w którym dominują siedliska grądowe. 

Status ochrony

Obszar w całości położony na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Raduni (3 556,7 ha; 1994) w granicach rezerwatu przyrody Jar rzeki Raduni (84,24 ha, 1972).
Gmina Żukowo, Somonino.

5. Hopowo
Ogólna charakterystyka obszaru 

Powierzchnia : 8.1 ha
Obszar stanowi śródleśny zbiornik o długości ok. 250 i szerokości ok. 50 m . Ma on charakter dystroficznego jeziora o głębokości ok. 1,5 m, którego brzegi zajmuje trzymetrowej szerokości pas pła torfowcowego. Roślinność wodną tworzy zespół rdestnicy pływającej Potamogetoneteum natantis, który poza gatunkiem charakterystycznym, porastającym obficie cały akwen, reprezentowany jest przez grążela żółtego Nuphar luteum, a w strefie przybrzeżnej przede wszystkim przez rogatka sztywnego Ceratophyllum demersum. Płytkie przybrzeżne partie we wschodniej i zachodniej części zbiornika zajmuje zespół pałki szerokolistnej Typhetum latifoliae otoczony od strony lądu zaroślami brzozowymi zespołu Betuletum pubescentis. Bezpośrednie otoczenie zbiornika stanowi las sosnowy.  

Status ochrony
 

Obszar nie jest chroniony.
 

Gmina Somonino.

6. Jeziorka Chośnickie
Ogólna charakterystyka obszaru 

Powierzchnia : 214.3 ha
Obszar położony jest na pograniczu sandru i moreny. Obejmuje kompleks torfowiska wysokiego typu kopułowego (bałtyckiego), z siedmioma wodnymi zbiornikami o charakterze dystroficznym i mineralnymi wyniesieniami. Zlokalizowany jest na granicy wododziału Słupi i Łupawy. Torfowisko porośnięte jest częściowo borami i brzezinami bagiennymi. Mineralne wyniesienia pokrywają zbiorowiska leśne: kwaśna dąbrowa, kwaśna buczyna i bory sosnowe.  

Status ochrony

Obszar obejmuje teren rezerwatu przyrody Jeziorka Chośnickie (213,54 ha; 1985).

Gmina Sulęczyno

7. Mechowiska Sulęczyńskie
Ogólna charakterystyka obszaru 

Powierzchnia : 45.6 ha
Obszar obejmuje kompleks źródliskowych oraz przejściowych torfowisk alkalotroficznych, położonych wśród wału moren czołowych, podścielonych osadami gytii wapiennej. W części obszar porastają naturalne zespoły łąk hydrofilnych. 

Status ochrony

Obszar w całości na terenie Gowidlińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (15 661,7 ha; 1994). Projektuje się utworzenie rezerwatu przyrody Karwęczyno.

Gmina Sulęczyno.

8. Uroczyska Pojezierza Kaszubskiego
Ogólna charakterystyka obszaru 

Powierzchnia : 3922.3 ha
Ostoja położona jest w centralnej, najwyższej części Pojezierza Kaszubskiego, o typowej młodoglacjalnej rzeźbie terenu. Obejmuje zespół rozległych form dolinnych zwanych rynnami polodowcowymi wraz z jeziorami wypełniającymi ich najgłębsze miejsca oraz fragmenty wysoczyzn (morena czołowa strefy marginalnej, morena denna) i fragmenty terenów sandrowych. Rejon omawianej ostoi jest najwyżej wyniesionym obszarem w całym pasie Pojezierza Pomorskiego oraz w całej Polsce niżowej.
Najwyższe są tzw. Wzgórza Szymbarskie, gdzie "szczyt" Wieżyca (najwyższy na całym niżu środkowoeuropejskim) dochodzi do wysokości 329,5 m.npm. Z racji sąsiedztwa najwyższych wyniesień pojeziernych i głęboko wciętych rynien polodowcowych, mamy tu do czynienia z bardzo dużymi, jak na warunki nizinne, deniwelacjami dochodzącymi do 160 metrów i mocno zróżnicowaną rzeźbą terenu. W podłożu (w obszarach wysoczyznowych) występują głównie piaski zwałowe i wodnolodowcowe oraz gliny zwałowe. Spośród utworów holoceńskich ważną rolę w kształtowaniu cennej roślinności odgrywają torfy (niskie, rzadziej wysokie) oraz pokłady kredy jeziornej. Kreda występuje najczęściej w rynnach i wytopiskach, (przykryta jest wtedy najczęściej torfami) lub ponad współczesnymi dnami doliny (nawet kilkanaście metrów). Rozwinięta jest sieć hydrograficzna obszaru (10 dużych jezior, rzeka Reda, liczne drobne oczka), obszar jest bardzo silnie zasilany przez wody wysiękowe, źródła, występują tu różne pod względem hydrologicznym typy torfowisk: pojeziorne, przepływowe, źródliskowe, kotłowe (zróżnicowane dodatkowo wewnętrznie pod względem panujących warunków edaficznych).
Najbardziej charakterystyczną cechą omawianego obszaru jest "łańcuch" jezior rynnowych. Są to jeziora: Kłodno, Małe Brodno, Wielkie Brodno, Ostrzyckie, Patulskie, Dąbrowskie, Lubowisko i Stężyckie oraz Bukrzyno Duże i Bukrzyno Małe. Wszystkie wraz z Jeziorami Raduńskimi (które to nie znajdują się aktualnie w projektowanej ostoi) są połączone ciekami i tworzą charakterystyczne ciągi o układzie kaskadowym. Odwadniane są przez wypływającą z Jeziora Ostrzyckiego Radunię i stanowią jej rejon źródłowy. Poza wielkimi jeziorami zajmującymi dna rynien polodowcowych, licznie występują równieŜ niewielkie, często bezodpływowe jeziorka tzw. oczka wytopiskowe. Kilka zbiorników w części południowo-wschodniej ostoi (koło Drozdowa, w rejonie wzniesień morenowych w rejonie Szymbarka) zasiedlonych jest przez strzeblę błotną. Zbiorniki te mają powierzchnie 0,07-0,25 ha (razem 0,80 ha).
Szata roślinna obszaru jest silnie zróżnicowana - z wieloma rzadkimi zespołami roślinnymi oraz bogatą florą, w której obecne są liczne zagrożone gatunki. Kompleksy leśne w planowanej ostoi związane są ze wzgórzami moren czołowych, fragmentami moreny dennej, kemami i sandrami oraz stokami rynien glacjalnych, które wcinają się w powierzchnie morenowe i sandrowe. Duże powierzchnie lasy zajmują zwłaszcza na wzgórzach moreny czołowej, w części południowo-wschodniej ostoi. Część drzewostanów ma charakter wtórny - porolny. Najpowszechniejszymi zespołami leśnymi są: kwaśna buczyna niżowa Luzulo pilosae-Fagetum, żyzna buczyna niżowa Galio odorati-Fagetum; niekiedy towarzyszą im subatlantyckie grądy gwiazdnicowe Stellario holosteae-Carpinetum, acydofilne dąbrowy Fago-Quercetum - zajmując jednak zdecydowanie mniejsze powierzchnie. Miejscami występują drzewostany sosnowe prawdopodobnie na siedliskuh śródlądowego boru świeżego Leucobryo-Pinetum. Najcenniejszym z zespołów leśnych, lecz zajmującym niewielką powierzchnię, jest kaszubska buczyna storczykowa ze związku Cephalanthero-Fagenion o prowizorycznej nazwie Fagus silvatica Cypripedium calceolus. W ostoi notowana nad Jeziorem Ostrzyckim, gdzie wykształca się na rędzinach brunatnych wytworzonych z kredy jeziornej, której pokłady znajdują się kilka metrów powyŜej obecnego poziomu tafli jeziora. W ostoi część areału siedliskowego tego zespołu jest zajęta przez zastępcze zbiorowiska leśne i nieleśne. W niższych położeniach wytępują łęgi zajmując małe powierzchnie, a w bliskim sasiedztwie tali jezior olsy i zarośla wierzbowe.
Typowym dla obszaru zespołem łęgowym jest łęg olszowy Fraxino-Alnetum. Wzdłuż cieków, zwłaszcza w odcinkach
przebiegających dnami dolin rynnowych, wykształca się on w postaci typowej, natomiast w miejscach wysięków i wypływów wód (na stokach dolin rynnowych) występuje w podzespole źródliskowym F-A cardaminetosum amarae. Zbiorowisko to tworzy z reguły niewielkie enklawy wśród łąk i w obrębie kompleksów leśnych. Małe powierzchnie w ostoi zajmuje prawdopodobnie łęg wiązowy Ficario-Ulmetum minoris, m in. w dolnych partiach stoków obniŜenia Jez. Bukrzyno Małe. Do rzadkich ugrupowań leśnych w dnach rynien i w należą bory bagienne Vaccinio uliginosi-Pinetum. Brzeziny bagienne Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis występują z kolei ponad górnymi krawędziami dolin rynnowych - w niektórych zagłębieniach terenu.
Na stokach rynien ugrupowaniom leśnym najczęściej towarzyszą - zróżnicowane co do zajmowanego areału - zbiorowiska polne, łąki i pastwiska świeże, suche murawy napiaskowe murawy bliźniczkowe) z rzędu Nardetalia, samosiewy różnych gatunków drzew i krzewów, płaty czyżni z klasy Rhamno-Prunetea. W części są to wtórne zbiorowiska rozwijające się na porzuconych, jałowych lub trudnodostępnych polach i łąkach. Aktualnie są one bądź użytkowne pastwiskowo, koszone z różną intensywnością,
bądź odłogowane przez długie lata. Często fitocenozy mają charakter przejściowy. Decyduje o tym m.in. sposób użytkowania. Najbardziej urozmaicona jest roślinność nieleśna w dnach układów dolinnych, w szczególności na przesmykach jezior rynnowych, w ujściach rzek do jezior, w zatoczkach jezior oraz w dolnych partiach stoków rynien. Roślinność zdominowana jest tu przez ugrupowania nieleśne: wodne, szuwarowe, ziołoroślowe, łąkowe, młaki i mechowiska. Towarzyszące im fitocenozy leśne i zaroślowe, z reguły rozwijają się w procesach sukcesji wtórnej.
Przesmyki jezior są jednym z miejsc koncentracji zasadowych i kwaśnych młak, mechowisk, turzycowisk z rzędów Caricetalia davallianae i Caricetalia nigrae oraz ze związku Caricion lasiocarpae, jak np.: Caricetum appropinquatae, C. diandrae, C. lasiocarpae, C. nigrae, Calamagrostietum strictae, Menyantho-Sphagnetum. Drugim z takich miejsc w ostoi są niektóre wytopiska
znajdujące się ponad górnymi krawędziami rynien glacjalnych (najcenniejsze w Gołubiu i w śurominie). Największy areał w dnach dolin zajmują jednak ugrupowania łąkowe z rzędu Molinietalia, wśród nich zwłaszcza łąki wilgotne i bagienne ze związku Calthion, jak cenne łąki ostożeniowe Angelico-Cirsietum oleracei, w tym w postaci źródliskowej z pełnikiem europejskim Trollius europaeus i wielosiłem błękitnym Polemonium europaeum. Rzadziej występują: Caricetum caespitosae, Scirpetum silvatici, zbiorowisko z Deschampsia caespitosa. W niektórych fitocenozach łąk wilgotnych pojawiają się gatunki kalcyfilne. Łąkom tym często towarzyszą również ziołorośla ze związku Filipendulion ulmariae, jak np. Filipendulo-Geranietum oraz szuwary turzycowe i trawiaste.
Na roślinność szuwarową omawianej części ostoi składają się fitocenozy ze związków Phragmition i Magnocaricion, Jak m in.: Phragmitetum australis, Typhetum latifoliae, Equisetetum fluviatile, Eleocharietum palustris, Caricetum rostratae, Glycerietum maximae, Caricetum paniculatae, Caricetum acutiformis, Phalaridetum arundinaceae. Niektóre z nich wykształcone są zarówno na siedliskach typowo bagiennych, jak i w obszarach źródliskowych, dotyczy to np. Caricetum acutiformis, C. paniculatae. Pierwsze pięć z wymienionych zespołów należy do tych, które najczęściej tworzą wąskie pasy roślinności przybrzeżnej w jeziorach rynnowych. Roślinność wodną mezo-eutroficznych jezior rynnowych tworzą m.in. zbiorowiska ze związków Potamion i Nymphaeion, jak: Potametum natantis, Nypharo-Nymphaetum, Hydrocharietum morsus-ranae. W Jez. Bukrzyno Małe łanowo występują ramienice z rodzaju Chara sp. Ponad górną krawędzią rynien glacjalnych - w bezodpływowych zagłębieniach terenu - wykształciły się cenne zbiorowiska torfowisk przejściowych i niekiedy wysokich z klasy Scheuchzerio-Caricetea nigrae (rząd Scheuchzerietalia palustris, rząd Caricetalia nigrae) oraz klasy Oxyccoco-Sphagnetea (rząd Sphagnetalia magellanici). Ich największe zgrupowanie znajduje się w rejonie Wzgórz Szymbarskich - leśniczówki Drozdowo i osady Rybaki. Z kolei największe torfowiska występują w zagłębieniach w południowo-zachodniej części ostoi - w rejonie Delewa, śuromina. W obrębie tych torfowisk występują liczne drobne zbiorniki dystroficzne, często poeksploatacyjne. 
 

Status ochrony

Ostoja obejmuje ważny w regionie gdańskim fragment systemu obszarów chronionych o wybitnych wartościach przyrodniczych, kulturowych i krajobrazowych. Tworzą go tu:
"Kaszubski Park Krajobrazowy" (utworzony w 1983 r., aktualna powierzchnia całkowita wynosi 303202 ha). Ostoja w całości zawiera się w obszarze Parku, obejmując południową i centralną jego część.
Rezerwaty przyrody (w całości zawierające się w ostoi):

• "Ostrzycki Las" - rezerwat leśny (utworzony w 1960 r. na terenie gminy Stężyca, obecna powierzchnia wynosi 55,13 ha). Obiekt chroni buczynę nawapienną oraz bogatą florę, w tym rzadkie gatunki storczyków (jedno z nielicznych stanowisk obuwika na Pomorzu).
• "Szczyt Wieżyca" - rezerwat krajobrazowy (utworzony w 1962 r., pow. 33,59 ha, gm. Stężyca). Chroni najwyższe wyniesienie Niżu

Środkowoeuropejskiego oraz las bukowy.
Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe - wszystkie utworzone w 1998 r.:

• "Obniżenie Chmieleńskie" (pow. ca 1112 ha. Ostoja obejmuje część zespołu z jeziorami Kłodno i Małe Brodno - na terenie gmin Chmielno i Kartuzy.
• "Rynna Brodnicko-Kartuska" (pow. ca 825 ha). Ostoja obejmuje część zespołu z jeziorem Wielkie Brodno - na terenie gmin Kartuzy, Somonino.
• "Rynna Dąbrowsko-Ostrzycka" (pow. ca 1756 ha). Ostoja obejmuje większość zespołu z jeziorami Bukrzyno Małe Bukrzyno DuŜe, Ostrzyckie, Patulskie, Dąbrowskie (z torfowiskiem Gołubie), Lubowisko - na terenie gmin Kartuzy, Somonino, Kościerzyna i Stężyca.
• "Rynna Raduńska" (pow. ca 3137 ha). Ostoja obejmuje dwa stosunkowo nieduże fragmenty obiektu: z Jeziorem Stężyckim i torfowiskiem Delewo oraz torfowisko Żuromino - na terenie gmin Stężyca i Kościerzyna.

Użytki ekologiczne (w całości leżące na terenie ostoi):

• "Jezioro Lubowisko" - nr 281 w rejestrze WKP w Gdańsku (utworzony w 2006 r., pow. 0,70 ha, gm. Stężyca). Obiekt chroni torfowisko przejściowe na zachodnim brzegu jeziora Lubowisko.
• "Utopiec" - nr 283 w rejestrze WKP w Gdańsku (utworzony w 2006 r., pow. 2,79 ha, gm. Stężyca). Chroni śródleśne torfowiska i oczka wodne.

Rezerwaty projektowane (wg projektu zawartego w nie obowiązującym obecnie planie ochrony Kaszubskiego Parku Krajobrazowego):

• Jezioro Bukrzyno Małe – rezerwat krajobrazowy (pow. ok. 55 ha, gminy Stężyca i Chmielno). W całości mieści się w obrębie ostoi.
• Torfowisko koło Czapielskiego Młyna - rezerwat torfowiskowy (pow. ok. 19 ha, gminy Stężyca i Chmielno). W całości zawiera się się w ostoi.
• Łąki nad Jez. Potulskim - rezerwat florystyczny (pow. ok. 17 ha, gm. Stężyca). W całości, wraz z zaplanowana otuliną, mieści się w ostoi.
• Torfowisko koło Gołubia - rezerwat torfowiskowy (pow. ok. 11 ha, gm. Stężyca). Obiekt wraz z planowaną otuliną, obejmującą bezpośrednią zlewnię torfowiska, zawiera się w ostoi.
• Torfowiska kotłowe koło śuromina - rezerwat torfowiskowy (pow. ok. 8 ha, gm. Stężyca). Wskazana ochrona ścisła. Obiekt, razem z planowaną otuliną, mieści się w ostoi.

Użytki ekologiczne projektowane (wg nie obowiązującego planu ochrony KPK); wszystkie w całości leżą na terenie ostoi:

• Ujście Raduni do jeziora Kłodno (pow. 17 ha, gm. Chmielno). Dla ochrony lęgowisk ptaków wodno-błotnych.
• Łąki nad Jeziorem Małe Brodno (pow. 5,2 ha, gminy Chmielno i Kartuzy).
• Mokradła nad Jeziorem Wielkie Brodno (pow. ok. 37 ha, gm. Kartuzy).
• Wyspa na Jeziorze Brodno Wielkie (pow. 0,6 ha, gm. Kartuzy) - dla ochrony lęgowiska ptaków wodnych i błotnych.
• Mokradła na północ od Brodnicy Dolnej (brzeg Jez. Wielkie Brodno) (pow. 1,7, ha, gm.Kartuzy).
• Wyspa w zachodniej części Jeziora Ostrzyckiego (pow. 0,8 ha, gm. Kartuzy) - dla ochrony lęgowiska ptaków wodnych i błotnych.
• Przesmyk między Jez. Potulskim i Jez. Ostrzyckim (pow. 11 ha, gm. Stężyca).
• Torfowisko nad Jez. Dąbrowskim (pow. 7,6 ha, gmina Stężyca).
• Przesmyk między Jez. Lubowisko i Jez. Dąbrowskim (pow. 6,1 ha, gm. Stężyca).
• Brzegi Jeziora Stężyckiego (pow. 14 ha, gm. Stężyca).
• Torfowisko na południe od Zdrębowa (pow. 9,5 ha, gminy Stężyca i Kościerzyna). Chronić będzie m.in. stanowisko lipiennika Loesela.
• Torfowisko na południowy-wschód od Delewa (koło Kucborowa) (pow. 12 ha, gm. Stężyca).
• Torfowisko na północ od Delewa (pow. 15,8 ha, gm. Stężyca).
• Uroczysko Żuromino - Jezioro Żuromińskie z torfowiskiem w zatoce (pow. 18,3 ha, gm. Stężyca). Chronić będzie biocenozy i florę torfowiskową oraz lęgowiska ptaków wodno-błotnych.

Użytki ekologiczne planowane dodatkowo w efekcie inwentaryzacji obszaru ostoi (wg projektu Zespołu Dokumentacji Przyrodniczej
Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku); wszystkie obiekty w całości leżą na terenie ostoi:

• Oczko wodne z ponikłem igłowatym koło Czapielskiego Młyna (gm. Stężyca).
• Torfowisko koło Rątów (gm. Somonino).
• Torfowisko "Widłaczkowe Torfy" koło Szymbarka (gm. Stężyca).
• Łąki pełnikowe nad Jeziorem Stężyckim (gm. Stężyca).
• Łąki storczykowe koło Rybaków (gminy Stężyca i Somonino).
• Torfowisko koło Rybaków (gm. Somonino).

Planowane poszerzenie rezerwatu "Las Ostrzycki" (projekt Zespołu Dokumentacji Przyrodniczej) - w celu objęcia ochroną nowych

stanowisk obuwika oraz wielu innych zagrożonych gatunków roślin, znajdujących się nad Jeziorem Ostrzyckim około 1 km na zachód od granic obecnego rezerwatu (gmina Stężyca).

Gmina Stężyca, Kartuzy, Somonino, Chmielno

9. Jeziora Kistowskie

Ogólna charakterystyka obszaru 
Powierzchnia : 376.8 ha
Na terenie ostoi są trzy jeziora lobeliowe (Chojnackie, Warleńskie, Ostrowickie), w każdym z nich występuje populacja elismy wodnej. Są to stosunkowo niewielkie jeziora o zróżnicowanej głębokości (głębokości maksymalne 8 - 19 m). Woda tych jezior cechuje się lekko kwaśnym lub bliskim obojętnemu odczynem wody (pH 6,63 - 6,95) oraz niskim przewodnictwem elektrolitycznym (39,8 - 52,2 S/cm). Jest ona dość mocno zabarwiona, co wynika ze znacznej zawartości substancji humusowych. Obecnie są to jeziora mezo- i eutroficzne.
Roślinność podwodna jezior jest słabo wykształcona. W jeziorach Warleńskim i Chojnackim występują płaty zbiorowiska zespół poryblinu jeziornego i lobelii jeziornej. Znajdują się tutaj trzy potwierdzone stanowiska Elismy wodnej, w tym jedno dość liczne w Jeziorze Chojnackim. Jest to największe z nieobjętych dotychczas siecią Natura 2000 skupisko stanowisk tego gatunku na Pojezierzu Kaszubskim. W jeziorach tych są także dwa stanowiska poryblinu kolczastego.

10. Nowa Sikorska Huta

Ogólna charakterystyka obszaru 

Powierzchnia : 176.1 ha
Ostoja leży na Pojezierzu Kaszubskim, między Nową Sikorską Hutą a Kłobuczynem, w powiatach kartuskim i kościerskim. Obejmuje swym zasięgiem fragment wysoczyzny morenowej o rzeźbie falistej z lokalnym wyniesieniem Serża Góra oraz z zespołem niewielkich torfowisk i oczek wodnych w lokalnych obniżeniach terenu. Większość oczek ma charakter zbiorników dystroficznych. Zdecydowaną większość powierzchni terenu zajmują lasy iglaste (85%), natomiast pozostałą część siedliska rolnicze.
Powierzchnie wysoczyznowe zajęte są w przewadze przez leśne zbiorowiska zastępcze z sosną, świerkiem i brzozą w drzewostanach, w części przez odłogowane pola i grunty orne. W obrębie torfowisk wykształciła się głównie roślinność mszarna. W dystroficznych oczkach wodnych i dołach potorfowych występują agregacje pływaczy Utricularia vulgaris, U. minor.
Na obrzeżach torfowisk obecne są wąskie pasy łąk, lokalnie suche wrzosowiska. W ostoi znajduje się kilka śródleśnych, niewielkich zbiorników z dość liczną strzeblą. Powierzchnia tych zbiorników wynosi od 0,03 ha do 0,37 ha (razem 0,50 ha). W zbiornikach strzeblowych stwierdzono też liczne karasie pospolite i pojedyncze karasie srebrzyste 

 11. Piotrowo

Ogólna charakterystyka obszaru 

Powierzchnia : 503.6 ha
Ostoja położona jest pomiędzy Piotrowem, Chylową Hutą, Grabowską Hutą oraz wybudowaniami Kłobuczyna - w powiatach kościerskim i kartuskim. Obejmuje ona wysoczyznę moreny dennej przeciętą doliną rzeki Wierzycy, z zagłębieniami wypełnionymi różnej wielkości torfowiskami i zbiornikami wodnymi. Na północnym wschodzie obejmuje fragmentarycznie wzniesienia czołowomorenowe. W ostoi znajduje się obszar źródliskowy rzeki Wierzycy wraz z jej górnym odcinkiem. Ponad połowę obszaru stanowią siedliska rolnicze, zaś lasy iglaste to 35% powierzchni obszaru, pozostałą część stanowią lasy liściaste i mieszane.
Obszar charakteryzuje się zróżnicowaną strukturą użytkowania terenu. Występują tu:
• duże powierzchnie nieużytków w postaci kompleksu torfowisk, bagien, zbiorników wodnych (w obniżeniach terenu),
• łąki i pastwiska (te głównie w dolinach cieków oraz na obrzeżach torfowisk),
• zróżnicowanej wielkości kompleksy leśne (najczęściej na stromych stokach wzgórz i dolin oraz w obrębie torfowisk),
• duże kompleksy pól uprawnych,
• zabudowa wsi Piotrowo oraz pojedyncze rozproszone gospodarstwa rolne osad związanych z obszarem,
• droga przecinająca ostoję, prowadząca z Kłobuczyna do Grabowskiej Huty oraz sieć lokalnych dróg gruntowych,
• linie energetyczne.
Torfowiska i towarzyszące im zbiorniki (oczka potorfowe, rzadziej naturalne jeziorka) mają zróżnicowaną wielkość. Wśród nich jest rozległy, cenny kompleks torfowiskowy, z dużym zbiornikiem dystroficznym - Jeziorem Piotrowskim - położony pomiędzy Piotrowem, a Grabowską Hutą. Większość torfowisk była w przeszłości eksploatowana. Obecnie torfowiska zdominowane są przez zróżnicowaną roślinność mszarną z klasy Scheuchzerio-Caricetea fuscae oraz roślinność szuwarową - rozwijającą się wtórnie w potorfiach.
Na przesuszonych kopułach torfowiskowych występują fitocenozy mszarne, w których dominują wrzos i wełnianka, licznie pojawia się sosna. Różnej wielkości powierzchnie w obrębie torfowisk zajmują płaty boru bagiennego, a także drzewostany sosnowe z trzęślicą modrą i roślinami borowymi w runie. Niekiedy pojawiają się degeneracyjne postaci brzeziny bagiennej. Pło mszarne szeroką strefą występuje również na obrzeżach Jeziora Piotrowskiego.
W obrębie kompleksu torfowisk i bagien występuje wiele zbiorników wodnych o zróżnicowanej powierzchni i głębokości, zasiedlonych przez strzeblę błotną, w tym kompleks częściowo połączonych mniejszych zbiorników. W niektórych zbiornikach, poza strzeblą stwierdzono karasia pospolitego.
Ostoja klasyfikuje się w czołówce najwartościowszych w regionie obszarów siedliskowych strzebli błotnej. Znajdują się tu liczne zbiorniki, w większości potorfowe i śródleśne, o stosunkowo małym zagrożeniu, z liczną populacją strzebli. Niektóre zbiorniki są stosunkowo duże. Ostoja chroni głównie siedliska strzebli.

Status ochrony

 formy ochrony przyrody
Kaszubski Park Krajobrazowy [

Gmina Somonino

12. Prokowo

Ogólna charakterystyka obszaru 
Pow. 887.4 ha. Obszar obejmuje fragment terenu o urozmaiconej rzeźbie, w większości pokryty lasem (około 60% to siedliska lasów mieszanych), z obecnością Jeziora Białego, szeregiem zatorfionych zagłębień, w tym - ze zbiornikami dystroficznymi i obecnością strzebli błotnej, a także stanowiskiem buczyny nawapiennej, z udziałem w runie storczyków - m.in. obuwika pospolitego. Jedną czwartą terenu stanowią siedliska rolnicze, a pozostałą część zajmują siedliska leśne i wody śródlądowe (stojące i płynące).
 Ostoja obejmuje Jezioro Białe wraz z jego zlewnią całkowitą. Jezioro jest głębokim (31 m) i dość dużym, oligotroficznym i umiarkowanie twardowodnym zbiornikiem. Woda w jeziorze jest przezroczysta i niemal bezbarwna. Jest ona dobrze natleniona w całym profilu głębokości. Jezioro cechuje się dobrym stanem zachowania i względnie dużą odpornością na degradację. Roślinność podwodną jeziora budują rosnące do 8 m głębokości ramienice i rośliny naczyniowe. W niemal całym litoralu występują zwarte łąki ramienicowe. Tworzą je przede wszystkim ramienica krucha i świecznica giętka. W płytkim litoralu (0-1 m) płaty budują także ramienica przeciwstawna oraz ramienica delikatna. Skład gatunkowy zbiorowisk ramienic jest typowy dla siedlisk umiarkowanie twardowodnych.
W szeregu zagłębień terenu, w których są torfowiska przejściowe, znajdują się oczka wodne lub dawne wyrobiska potorfowe. Występuje w części z nich strzebla błotna. Torfowiska otaczają miejscami płaty boru bagiennego i brzeziny bagiennej. Stosunkowo szeroko rozpowszechnionym siedliskiem leśnym jest siedlisko grądu subatlantyckiego. Szczególnie cenny jest fragment terenu leśnego z siedliskiem kaszubskiej buczyny storczykowej, ze stanowiskiem kilku gatunków storczyków, a zwłaszcza obuwika pospolitego. Jego populacja jest tu stosunkowo obfita i wydaje się być stabilna. Obszar obejmuje też szereg rynien z łąkami wilgotnymi, o bogatej florze, z wieloma rzadkimi i chronionymi gatunkami, jak m.in. kukułka szerokolistna, pełnik europejski. Na tym obszarze występują następujące siedliska: twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea, pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków, górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie), niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris), torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea), żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion), ciepłolubne buczyny storczykowe (Cephalanthero-Fagenion), grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum), pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum), bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne), łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe).  

13. Lasy Mirachowskie-OSO

Ogólna charakterystyka obszaru 
Powierzchnia : 8232.4 ha
Ostoja Lasy Mirachowskie obejmuje kompleks lasów leżących w centralnej części Pojezierza Kaszubskiego na Wysoczyźnie Mirachowskiej. Lasy te są największym zwartym kompleksem leśnym na Pojezierzu. W środkowej i południowej części ostoi lasów jest mało, gdyż zostały one wycięte, a grunty zajęte pod uprawy rolne. Ostoja obejmuje fragment centralnej, najwyższej części pojezierza morenowego. Krajobraz ostoi charakteryzuje niezwykle urozmaicona rzeźba terenu, z charakterystycznymi głęboko wciętymi rynnami jezior, dolinami małych strumieni oraz stromymi stokami opadającymi ku dolinom rzecznym. Jest to obszar wododziałowy pomiędzy dwoma dużymi rzekami przymorskimi, biora tu poczatek Łupawa z Bukowiną. W północnej części przebiega równoleżnikowo głęboka rynna, w której układają się jeziora Lubygość i zespół jezior Potęgowskich. Jest tu też wiele małych jeziorek i oczek dystroficznych, otoczonych torfowiskami, z borami sosnowymi i brzezinami bagiennymi Przeważają siedliska lasu mieszanego świeżego, boru mieszanego świeżego, boru mieszanego bagiennego i lasu świeżego. W drzewostanie dominuje sosna (58% udziału), mniejszy udział świerka (17%), buka (18%) i brzozy (3%). Drzewostan jest stosunkowo młody, najstarsze płaty obejmują rezerwaty przyrody. Osadnictwo jest mocno rozwinięte na terenach nieleśnych. 

Status ochrony
 

Rezerwat Przyrody: Jezioro Turzycowe (11,4 ha) Kurze Grzędy (170,7 ha) Leśne Oczko (31,7 ha) Lubygość (70,8 ha) Szczelina Lechicka (41,3 ha) Staniszewskie Błoto (130,4 ha) Staniszewskie Zdroje (37,5 ha) Żurawie Błoto (109,1 ha) Park Krajobrazowy: Kaszubski Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Łeby
Gminy Chmielno, Kartuzy, Sierakowice

Wielkość obszaru objętego prawną ochroną przyrody.[ha]  
Brak Informacji z powiatu.

Ścieżki edukacyjne

• Ścieżka przyrodniczo – dydaktyczna „Brzegiem Jeziora Węgorzyno”; dł. 5 km, gm. Sulęczyno (tematyka leśno-przyrodnicza),
• Ścieżka dydaktyczna „Rynna Rzeki Słupii”, dł. 2 km, gm. Sulęczyno,
• Ścieżka edukacyjna w Mojuszu; podstawowa tematyka: edukacja leśna; pow: 8232,38 ha
• Ścieżka Przyrodniczo – Leśna w mieście Kartuzy (Lasy Państwowe)
• Ścieżka edukacyjna wokół jeziora Kłodno, gm. Chmielno
• Ścieżka przyrodniczo – edukacyjna wokół rezerwatu „Ostrzycki Las”, gm. Stężyca
• Ścieżka przyrodniczo – edukacyjna w Węsiorach (Kamienne Kręgi), gm. Sulęczyno

Wycieczki z przewodnikiem

• Brak danych z powiatu

Prelekcje

• Gmina Sulęczyno:
  • 8 prelekcji „Ochrona przyrody i środowiska”,
  • 12 analiz wykonanych przez młodzież szkolną „Monitoring rzeki Słupii”

Wydawnictwa:

• Brak danych z powiatu

Gmina Kartuzy: Nazwa projektu: Budowa Centrum Sportów Wodnych i Promocji Regionu Złota Góra, czas realizacji:  2009-2010,
 

Park Narodowy –  brak
Rezerwaty przyrody

• Strzelnica
  • Lokalizacja: Miasto Kościerzyna
  • Wielkość: 3,6 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat leśny. Chroni fragment lasu mieszanego (liściasto - iglastego) o cechach naturalnych ze skupieniami pomnikowych dębów z okazałymi bukami, sosnami i innymi drzewami. Występujące tu drzewostany, w przewadze dwupiętrowe, budują oba rodzime dęby w wieku 120 - 210 lat, rzadziej młodsze, a także zróżnicowany wiekowo buk, którego najstarsze osobniki osiągają około 180 lat oraz posadzona tu w przeszłości 180-letnia sosna. Skład drzewostanów wzbogacają kilkudziesięcioletnie osobniki grabu, brzozy brodawkowatej, rzadziej innych gatunków.
• Czapliniec we Wierzysku
  • Lokalizacja: Gmina Kościerzyna
  • Wielkość: 10,5 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat ptasi. Chroni kolonię czapli siwej nad jeziorem Książe. Kolonia lęgowa czapli we Wierzysku należy do nielicznych starych czaplińców w Polsce, które posiadają cenne dane o liczbie gniazdujących ptaków w okresie ostatnich 100 lat. Obejmuje również fragment boru mieszanego i kwaśnej buczyny w wieku ok. 200 lat. Obecność starodrzewów sprawia, że zespół ptaków rezerwatu charakteryzuje się znacznym udziałem dziuplaków z dzięciołem czarnym i gołębiem siniakiem włącznie.
•  Orle nad Jeziorem Dużym
  • Lokalizacja: Gmina Liniewo
  • Wielkość: 1,7 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat leśny chroniący grupę 200-letnich dębów na siedlisku grądu nad brzegiem jeziora Dużego. Dęby w wieku około 250 lat, a niektóre i starsze są zdrowe i powinny zachować się wiele lat.
•  Brzęczek
  • Lokalizacja: Gmina Liniewo
  • Wielkość: 17,3 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat leśny. Obejmuje ochroną zbiorowiska żyznej i kwaśnej buczyny pomorskiej z okazałym 150-letnim drzewostanem. Są tu stanowiska rzadkich i chronionych roślin naczyniowych. Las bukowy w rezerwacie, szczególnie płaty żyznej buczyny są jednymi z najlepiej zachowanych fragmentów tego zbiorowiska w skali województwa pomorskiego.
•  Krwawe Doły
  • Lokalizacja: Gmina Stara Kiszewa
  • Wielkość: 13,0 ha.
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Rezerwat leśny, obejmujący fragment boru świeżego z około 130-letnim drzewostanem i licznymi drzewami o wymiarach pomnikowych. Jest to miejsce występowania szeregu rzadkich gatunków chronionych porostów. W rezerwacie stwierdzono występowanie ok. 21 gatunków roślin naczyniowych, 12 gatunków mszaków i aż 48 gatunków porostów. Wśród porostów aż 18 taksonów objętych jest ścisłą ochroną prawną, z czego 5 jest rodzaju chrobotka, 3 brodaczki, 3 płucnice, 2 płaskotki oraz po 1 mąkliku, mąkli, pustułce, różyczce i włostce. W runie często spotkać można śmiałka pogiętego, wrzos, borówkę czarną, młode siewki sosny. 

 
Parki krajobrazowe:

•  Wdzydzki Park Krajobrazowy
  • Lokalizacja: Gmina Dziemiany, Gmina Karsin, Gmina Kościerzyna, Gmina Stara Kiszewa
  • Wielkość: 17 857 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Wdzydzki Park Krajobrazowy (WPK) obejmuje północną część Borów Tucholskich z zespołem rynnowych jezior wdzydzkich, uformowanych w kształcie krzyża. Są to jeziora: Wdzydze, Jelenie, Radolne i Gołuń.  Otaczają je zespoły leśne wraz z ponad 160 jeziorami i oczkami wodnymi. Centralną część parku stanowi jezioro Wdzydze połączone z rzeką Wdą. Obfitość lasów i jezior powiązanych z Wdą i jej dopływami, urozmaicona rzeźba terenu, a także niskie zaludnienie decydują o dużych walorach rekreacyjno-turystycznych tego terenu. Zespół jezior wdzydzkich jest jedynym zbiornikiem w Polsce z endemiczną odmianą troci jeziornej, zwanej wdzydzką, która na tarło udaje się do Wdy i Trzebiochy. Lasy zajmują ok. 60% powierzchni parku. Przeważają siedliska boru suchego i boru świeżego. Dominującym gatunkiem jest sosna porastająca ok. 90% powierzchni leśnej, a nieliczną domieszkę stanowi dąb i buk, głównie na obrzeżach rzek i jezior. Florę WPK stanowi ponad 600 gatunków roślin naczyniowych, w tym liczne objęte ochroną gatunkową, m.in. storczyki: krwisty, szerokolistny i plamisty; rosiczki, lobelia jeziorna i poryblin jeziorny, widłaki i liczne porosty. Faunę parku stanowią m.in. bóbr, wydra, wiele ptaków m.in. orzeł bielik, dudek, puchacz, sowa uszata, myszołów i tracz długodzioby. Odnotowano gniazdowanie 121 gatunków ptaków. Do gatunków ptaków zagrożonych w Europie i w Polsce należy 39 gatunków ptaków występujących na terenie WPK : bąk, bocian biały, cyraneczka, cyranka, gągoł, szlachar, nurogęś, bielik, błotniak stawowy, jastrząb, krogulec, kuropatwa, derkacz, kropiatka, kokoszka, żuraw, samotnik, piskliwiec, turkawka, puchacz, włochatka, lelek, zimorodek, dudek, krętogłów, dzięcioł zielony, lerka, skowronek, brzegówka, dymówka, świergotek polny, pluszcz, droździk, wójcik, muchołówka szara i mała, gąsiorek, kruk. Na terenie parku zanotowano ponadto wystepowanie następujących gatunków płazów: traszka zwyczajna i grzebieniasta, kumak nizinny, ropucha szara i zielona, żaba jeziorkowa, żaba wodna, żaba śmieszka, żaba moczarowa, żaba trawna.
  • Wykaz gadów na terenie parku: jaszczurka zwinka i żyworodna, padalec, zaskroniec zwyczajny, żmija zygzakowata.
  • Wykaz ssaków zamieszkujących tereny parku: jeż wschodni, kret, ryjówka aksamitna i malutka, rzęsorek rzeczek i mniejszy, mroczek późny, karlik malutki i większy, borowiec wielki, gacek wielkouch, dziki królik, zając szarak, wiewiórka, bóbr europejski, piżmak, nornica ruda, karczownik ziemnowodny, polnik północny, bury i zwyczajny, mysz domowa, szczur wędrowny, badylarka, mysz polna, mysz zaroślowa, mysz leśna, lis, borsuk, wydra, kuna leśna i domowa, łasica, tchórz, norka amerykańska, łasica, dzik, sarna i jeleń europejski. Następną grupą zwierząt na terenie parku są zwierzęta wodne objęte gospodarką rybacką. Na jego terenie występuje 35 gatunków ryb, w tym troć jeziorowa. Te 35 gatunków reprezentuje 12 rodzin. Oprócz tego z minogowatych występuje minóg strumieniowy. W obiektach hodowlanych pojawiły się 2 nowe gatunki - pstrąg tęczowy i jesiotr syberyjski. Pstrąg tęczowy występuje obecnie już w rzece. Z gatunków introdukowanych występują ponadto amur biały, tołpyga biała, karp, karaś srebrzysty i peluga. Z tych gatunków jedynie dwa ostatnie rozmnażają się w warunkach naturalnych. Wśród gatunków pospolitych istnieje znaczna grupa gatunków użytkowych, eksploatowanych gospodarczo oraz grupa gatunków nieużytkowych, o których liczebności można sądzić jedynie z wywiadów z rybakami, brak jest natomiast danych bardziej szczegółowych. Teren parku zamieszkują również raki szlachetne i błotne oraz raki pręgowane. Gatunki chronione ryb i minogów są dość licznie reprezentowane w faunie parku. Lista tych pierwszych zawiera 6 gatunków, z minogów występuje tu jedynie minóg strumieniowy. Najbardziej interesującym gatunkiem w ichtiofaunie parku jest troć jeziorowa. Jej liczebność osiągnęła maksimum w latach sześćdziesiątych po wprowadzeniu ochrony i intensywnego zarybiania. Po tym okresie wskutek braku zainteresowania tym gatunkiem, jej liczebność uległa znacznemu obniżeniu.
  • Do gatunków ryb i minogów chronionych występujących na terenie Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego zalicza się następujące gatunki: różanka, koza, strzebla błotna, minóg strumieniowy, strzebla potokowa, śliz, piskorz.
  • Gatunki użytkowe rzadkie i pospolite: troć jeziorowa, węgorz, sielawa, okoń, szczupak, płoć, wzdręga, leszcz, krąp, lin, karaś, miętus, sieja, sandacz, pstrąg potokowy.
  • Gatunki nieużytkowe rzadkie i pospolite: ukleja, kiełb, ciernik, jazgarz, słonecznica.
  • Gatunki introdukowane: peluga, amur biały, karaś srebrzysty, karp, tołpyga biała, pstrąg tęczowy, jesiotr syberyjski.
• Otulina Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego
  • Lokalizacja: Gmina Dziemiany, Gmina Karsin, Gmina Kościerzyna, Gmina Stara Kiszewa
  • Wielkość: 15 208 ha
•  Kaszubski Park Krajobrazowy
  • Lokalizacja: Gmina Kościerzyna, Gmina Nowa Karczma
  • Wielkość: 192 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Kaszubski Park Krajobrazowy (KPK) położony jest w centralnej części Pojezierza Kaszubskiego. Środowisko przyrodnicze KPK reprezentuje zestaw cech typowych dla obszarów młodoglacjalnych, do których należą genetycznie i morfometrycznie urozmaicone rzeźby terenu, połączone z dużą różnorodnością zbiorowisk roślinnych. Stanowi obszar łąk i szuwarów oraz zbiorowisk torfowiskowych z szeregiem rzadkich i chronionych gatunków roślin oraz drzewostany sosnowe.
• Otulina Kaszubskiego Parku Krajobrazowego
  • Lokalizacja: Gmina Kościerzyna, Gmina Nowa Karczma
  • Wielkość: 2 452 ha

Obszary chronionego krajobrazu (OChK) :

• OChK Borów Tucholskich
  • Lokalizacja: Gmina Karsin, Gmina Kościerzyna, Gmina Stara Kiszewa (pd. -wsch. część powiatu)
  • Wielkość: 13 481 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Obejmuje równiny sandrowe urozmaicone jeziorami wytopiskowymi i rynnowymi. Oś hydrograficzną obszaru stanowi Wda, płynąca wąską doliną, silnie meandrującą, tworzącą piaszczyste łachy i bystrza. Wśród lasów przeważają bory mieszane i świeże. Licznie występują torfowiska. Obszar ten obejmuje m.in. jeziora: Drzęczno, Wygonin, Długie, Grzybno, Prusionki Małe, Prusionki Duże, Wyspa, Białe Błoto i inne oraz rzekę Wdę i Kanał Wdy.
•  OChK Doliny Wierzycy
  • Lokalizacja: Gmina Kościerzyna, Gmina Liniewo, Gmina Stara Kiszewa
  • Wielkość: 6 602 ha
  • Główne walory przyrodnicze
  • Obejmuje środkowy odcinek doliny z licznymi starorzeczami i dopływami Wierzycy łączącymi szereg jezior. Znajdują się tu fragmenty kompleksów leśnych oraz wartościowa roślinność nieleśna na dnie doliny i jej zboczach. Dolina Wierzycy obejmuje obszar rzeki Wierzycy od granicy drogi we wsi Sarnowy na Wielki Podleś poprzez jezioro Zagnanie, aż do granic powiatu za wsią Górne Maliki. Ponadto OChK Doliny Wierzycy obejmuje swym zasięgiem na terenie powiatu następujące jeziora: Zagnanie, Przywłóczno, Czerwonko, Kozielnia, Krąg, Czyżoń i Wielkie.
•  OChK Doliny Wietcisy
  • Lokalizacja: Gmina Liniewo, Gmina Nowa Karczma
  • Wielkość: 2 552 ha
  • Główne walory przyrodnicze
  • Obszar stanowi głęboko wciętą dolinę meandrującej Wietcisy. Na wierzchowinie kompleksy leśne oraz nieźle zachowane zbiorowiska łąkowe i ziołoroślowe na dnie doliny. Na terenie powiatu kościerskiego obejmuje swym zasięgiem obszar rzeki Wietcisy od granic drogi Nowa Karczma - Szumleś Szlachecki w kierunku wsi Lubieszyn, aż do granic powiatu za wsią Stary Wiec.
•  Gowidliński OChK
  • Lokalizacja: Gmina Kościerzyna, Gmina Lipusz (pn.-zach. część powiatu)
  • Wielkość: 1 187 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Obszar o młodoglacjalnym krajobrazie wzgórz morenowych i rozległych równin sandrowych. Wśród lasów przeważają bory mieszane i świeże. Obejmuje jezioro Gostomskie i część rzeki Borowa.
•  Lipuski OChK
  • Lokalizacja: Gmina Dziemiany, Gmina Kościerzyna, Gmina Lipusz
  • Wielkość: 17 148 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Obejmuje obszar zalesionych równin sandrowych z licznymi jeziorami rynnowymi (wytopiskowymi, porośnięte borami mieszanymi z enklawami buczyn i lasów dębowo-bukowych. Znaczne są tu też powierzchnie borów świeżych. Obszar ten znajduje się w zachodniej i zachodnio-północnej części powiatu kościerskiego. Swym zasięgiem obejmuje m.in. jeziora: Brzeźno, Raduńskie, Rzunno, Wielkie Sarnowicze, Małe Sarnowicze, Ostronko, Wieckie, Lubiszewskie, Karpno, Sudomie, Krampe, Radolino, Dzierstno, Duży-Zbełk, Słone, Księże, Duże Skrzynki, Sudomie, Mielnica, Żółnowo, Sominko, Kutkówko, Czarne, Babiniec, Moczadła oraz rzekę Czarna Woda.
•  Polaszkowski OChK
  • Lokalizacja: Gmina Kościerzyna, Gmina Liniewo, Gmina Stara Kiszewa (wsch. część powiatu)
  • Wielkość: 2 448 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Znajduje się tu zespół malowniczo położonych rynien jeziornych, połączonych Małą Wierzycą. W otoczeniu przeważa falista wierzchowina morenowa. Jest tu kilka kompleksów leśnych zdominowanych przez buczyny i grądy. Obszar ten obejmuje  m.in. jeziora: Hutowe, Gatno, Polaszkowskie, Duże, Długie, Wykówko, Piaseczno, Sobąckie, Liniewskie, Wierzchołek, Średnik i Gubel oraz część rzeki Kamionki.
•  Przywidzki OChK
  • Lokalizacja: Gmina Nowa Karczma (pn. - wsch. część powiatu)
  • Wielkość: 20 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
  • Obszar ten stanowi silnie urozmaiconą rzeźbę terenu z rynnami jeziornymi, wzgórzami morenowymi obejmującymi jeziora Grabówko i Małe Kamionki oraz odnogi rzeki Wietcisy. Część Przywidzkiego OChK znajdująca się na terenie powiatu jest stosunkowo mało zalesiona. Głównie spotkać tu można drzewostany, w których dominują buczyny, dęby, graby i lipy.

Pomniki przyrody - ilość z uwzględnieniem rodzaju

• Za pomniki przyrody uznano:
  • pojedyncze drzewa: 41
  • grupy drzew: 14
  • aleje: 2
  • głazy narzutowe: 5

Zespoły przyrodniczo - krajobrazowe

• Nazwa : Rynna Raduńska
  • Lokalizacja: gmina Kościerzyna
  • Wielkość: 22 ha
  • Główne walory przyrodnicze
  • Rynna Raduńska stanowi zespół jezior raduńskich - północna część powiatu kościerskiego.
• Nazwa : Rynna Dąbrowsko-Ostrzycka
  • Lokalizacja: gmina Kościerzyna
  • Wielkość: 50 ha.
  • Główne walory przyrodnicze
  • Rynna Dąbrowsko-Ostrzycka stanowi zespół jezior dąbrowsko-ostrzyckich - północna część powiatu kościerskiego.

Użytki ekologiczne

• Nazwa : Wësków Bagna
  • Lokalizacja: Loryniec
  • Wielkość: 2,42 ha
  • Główne walory przyrodnicze
  • Stanowią śródleśne oczka wodne, położone w miejscowości Loryniec, gmina Kościerzyna. Celem ochrony jest zachowanie charakterystycznych dla torfowisk wysokich i przejściowych zbiorowisk roślinnych.
• Nazwa : Żôbińsczich Błoto
  • Lokalizacja: Loryniec, Kalisz
  • Wielkość: 1,43 ha
  • Główne walory przyrodnicze
  • Stanowią śródleśne oczka wodne z płem mszarnym, położone w miejscowości Loryniec i Kalisz, na terenie gmin Kościerzyna i Dziemiany. Celem ochrony jest zachowanie charakterystycznych dla torfowisk wysokich i przejściowych zbiorowisk roślinnych.
• Nazwa : Jezioro Pikowe
  • Lokalizacja: Konarzyny
  • Wielkość: 6,68 ha
  • Główne walory przyrodnicze
  • Stanowi śródleśne oczko wodne i torfowisko, położone w miejscowości Konarzyny, na terenie gminy Stara Kiszewa.
• Nazwa : Jezioro Lemańskie
  • Lokalizacja: Konarzyny
  • Wielkość: 4,29 ha
  • Główne walory przyrodnicze
  • Stanowi śródleśne oczko wodne i torfowisko, położone w miejscowości Konarzyny, na terenie gminy Stara Kiszewa.
• Razem wielkość obszaru  jak wyżej objętego ochroną prawną-80605,92ha

Obszary Natura 2000 

Powiat kościerski -OSO – Obszary Specjalnej Ochrony 

PLB220009 Bory Tucholskie, ogółem 325 076 ha, w woj. pomorskim 215 037 ha
Obszar Borów Tucholskich obejmuje wschodnią część makroregionu Pojezierza Południowopomorskiego. W jego skład wchodzą następujące mezoregiony: Bory Tucholskie, wschodnia część Równiny Charzykowskiej, północno-wschodnia część Pojezierza Krajeńaskiego, północna część Doliny Brdy oraz północna część Wysoczyzny Świeckiej. Obszar jest dość jednolitą równiną sandrową, rozciętą dolinami Brdy i Wdy oraz urozmaiconą licznymi jeziorami, oczkami wodnymi i wzniesieniami o charakterze moreny dennej. Dominują siedliska leśne, przede wszystkim bory sosnowe.
Typowy obszar młodoglacjalny, obejmujący w większości jałowe piaski. Rzeźba terenu ostoi jest urozmaicona, występują tu wysoczyzny i rozległe wzórza, liczne pagórki oraz doliny i rynny. Sieć wodna jest silnie rozwinięta (wody zajmują ok. 14% powierzchni). Ostoję odwadnia rzeka Brda wraz ze swymi licznymi dopływami, z których najważniejszym jest Zbrzyca. Wiele rzek charakteryzuje duży spadek i silny prąd. Wśród jezior liczne są jeziora przepływowe połączone z systemem wodnym Brdy; sporo jest jezior oligotroficznych i mezotroficznych, nieliczne są eutroficzne, a torfowiskom towarzyszą dystroficzne. W sumie jest ok. 60 jezior; największe Charzykowskie - 1363 ha, zaś najgłębsze Ostrowite - 43 m. Lasy (ok. 70% obszaru) to głównie bory świeże, ale także bagienne i suche; występują też grądy, lasy bukowo-dębowe, łęgi i olsy. Liczne torfowiska. Grunty orne, łąki i pastwiska pokrywają ok. 15% terenu. Ostoję odwadnia rzeka Brda wraz ze swymi licznymi dopływami, z których najważniejszym jest Zbrzyca. Wiele rzek charakteryzuje duży spadek i silny prąd.

PLH220034 Jeziora Wdzydzkie 12812,8 ha-patrz wyżej Wdzydzki Park Krajobrazowy

PLH220009 Dolina Środkowej Wietcisy 430,87 ha
Obszar ten (kod obszaru PLH220009) obejmuje środkowy odcinek doliny Wietcisy, wraz z jej przełomem. Fragment doliny charakteryzuje się dużym spadkiem (ok. 30 m) i znacznymi różnicami w wysokości względnej między dnem doliny a otaczającymi ją kulminacjami terenu (50-60 m). Dno doliny porośnięte jest głównie przez wilgotne łąki oraz lasy łęgowe. Zbocze doliny zajmują głównie lasy grądowe, u ich podnóży występują liczne wysięki wód. Dominują tutaj dobrze zachowane łęgi olszowe w kompleksie ze zbiorowiskami źródliskowymi i łąkowymi. Większość obszaru położona jest na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Wietcisy a niewielka część na terenie Przywidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu

PLH220081 Rynna Dłużnicy – 353,4 ha
Obszar bardzo wartościowy pod względem przyrodniczym, przede wszystkim ze względu na: znaczący powierzchniowo na dnie doliny udział siedliska 7230 ("Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk", w podtypie "Torfowiska źródliskowe i przepływowe Polski północnej"), kompleks przestrzenny innych typów siedlisk przyrodniczych, obejmujący związane z wodami źródliskowymi i wysiękami - źródliska wapienne *7220, źródliskowe lasy olszowe na niżu *91E0, ponadto wilgotne łąki oraz dobrze zachowane szuwarowe i bagienne zbiorowiska na obrzeżach jezior i cieku. Wartość obszaru podnoszą dodatkowo takie cechy, jak: naturalny przebieg cieku i brak funkcjonującej obecnie sieci odwadniającej, ogólnie dobry stan zachowania mokrych siedlisk, występowanie gatunków roślin objętych ochroną prawną, zagrożonych, rzadkich i reliktowych, brak siedlisk zdegradowanych, dotychczas umiarkowane Użytkowanie i przekształcenia gospodarcze, sprzyjające utrzymywaniu się flory ekstensywnie Użytkowanych mokrych łąk i pastwisk, walory krajobrazowe wąskiej rynny z ciekiem łączącym niewielkie jeziora, torfowiskami i łąkami oraz leśnymi zboczami, wartościowy świat zwierząt, m.in. z obecnością bobra (Seremia) i terytorium bielika.

PLH220070 Jezioro Krąg – 425,1 ha
Obszar w jednej trzeciej stanowią wody śródlądowe, około jednej czwartej stanowią zarówno siedliska rolnicze jak i siedliska łąkowe i zaroślowe, pozostałą część terenu zajmują lasy iglaste. Obszar ma rzeźbę terenu charakterystyczną dla obszarów młodoglacjalnych i obejmuje swoim zasięgiem wytopiskowe zagłębienie terenu z jeziorem Krąg oraz tereny do niego przyległe z cennym torfowiskiem źródliskowym, położonym w rynnie dochodzącej do wschodniej zatoki jeziora Krąg. Jest to obszar o klimacie stosunkowo chłodnym. Ze względu na dominację powierzchniową jeziora na danym obszarze, a także terenów będącym pod wpływem wód jeziornych, przeważającym typem roślinności jest roślinność związana ze zbiorowiskami wodnymi, bagiennymi i wilgotnymi. Nad jeziorem dominują szuwary różnego typu a także roślinność wodna. Na obszarze wyróżniono 2 rodzaje siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Najcenniejszym jest torfowisko źródliskowe. Jest ono jednym z najcenniejszych ekosystemów nie tylko w Polsce, ale i w Europie. W granicach tego torfowiska występują dwa cenne gatunki roślin z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG lipiennik Loesela oraz skalnica torfowiskowa. Populacje tych obydwóch gatunków są jednymi z najliczniejszych w skali Polski i są wyjątkowo dobrze zachowane. Poza torfowiskiem występuje tu malownicze jezioro eutroficzne z bogatą szatą roślinną zbiorowisk nadwodnych. Na obszarze znajduje się także wiele rzadkich gatunków roślin, co czyni go wyjątkowo interesującym pod względem florystycznym.

PLH 220082 STARY BUKOWIEC – 308,4 ha
Falisty teren zajęty przez pola uprawne i ugory, a częściowo ubogie lasy sosnowe na gruntach porolnych, z zagłębieniami, w których występują torfowiska przejściowe, w przeszłości eksploatowane. W dołach potorfowych i oczkach różnej wielkości występuje strzebla błotna. Potencjalne zagrożenie stanowią: zasypywanie zbiorników ze strzeblą, ich osuszanie oraz procesy naturalnego zarastania, a także zanieczyszczenia wody środkami z działalności rolniczej oraz ewentualność zarybiania większych oczek gatunkami ryb drapieżnych.

PLH220088 DĄBRÓWKA – 504,6 ha
Ostoja znajduje się w czołówce najwartościowszych siedlisk strzebli błotnej w regionie. Występują tu w większości dobrze zachowane, rozległe i bezodpływowe zbiorniki i wyrobiska potorfowe o małym zagrożeniu, z liczną populacją strzebli błotnej Eupallasela perenurus (kod 4009). Ostoja chroni głównie siedlisko tego gatunku.
Jeden ze zbiorników, koło Dąbrówki, jest siedliskiem elismy wodnej Luronium natans (kod 1831).

Ostoja jest także miejscem występowania szeregu torfowisk przejściowych (kod 7140), zbiorników dystroficznych (kod 3160) oraz bogatych populacji roślin typowych dla nich. Szczególnie wartościowe są trzy torfowiska i towarzyszące im zbiorniki: jedno położone na SW od Kłobuczyna, dwa - znajdujące się na NE od Dąbrówki. Na torfowisku "Dąbrówka" występują niewielkie fitocenozy rzadkiego zbiorowiska z Drosera intermedia i Eriophorum angustifolium, wykształcone na nagim torfie (siedlisko 7150). Śródpolny, mały zbiornik wodny z grążelem drobnym Nuphar pumila w rejonie Śledziowej Huty. Dość wartościowy kompleks wrzosowisk i psiar z jałowcami (kod 6230) na mineralnym obrzeSu torfowiska położonego bezpośrednio na południowy-zachód od Kłobuczyna. Najcenniejszymi z gatunków roślin, poza elismą wodną, są: widłaczek torfowy Lycopodiella inundata, grążel drobny Nuphar pumila oraz pływacze drobny i zwyczajny Utricularia minor, U. vulgaris, a także bebłek błotny Peplis portula. Szerokie otoczenie zatorfionych obniżeń i zbiorników wodnych, obejmujące głównie ich zlewnie bezpośrednie: o małych wartościach przyrodniczych (lasy porolne, pola, pastwiska). Miejscami występuje kwaśna buczyna niżowa.

PLH220073 Leniec nad Wierzycą – 25 ha
Nieduży obszar, obejmujący fragment doliny Wierzycy oraz brzeg Jeziora Wierzysko i przyległy las na siedlisku grądu subatlantyckiego, z obecnością zagłębienia z torfowiskiem przejściowym i oczkami dystroficznymi. Nad rzeką występują łąki, a na ich skraju pod lasem, jest stanowisko leńca bepodkwiatkowego Thesium ebracteatum. Obecność stanowiska leńca bepodkwiatkowego Thesium ebracteatum, jednego z kilku zaledwie podawanych niegdyś w województwie, a drugiego wskazanego do objęcia ochroną w tutejszej sieci Natura 2000. Jest ono obserwowane od 27 lat, co wskazuje na trwanie populacji chronionego gatunku w tym miejscu. Oprócz tego, w ostoi są siedliska: grądu subatlantyckiego oraz torfowiska przejściowego i zbiorników dystroficznych, a także wilgotnych łąk nad rzeką.

PLH220094 DOLINA WIERZYCY – 347,1 ha
Obszar obejmuję dolinę Wierzycy, o długości około 21 km, miedzy jazem w Czarnocińskich Piecach a mostem drogowym w Starogardzie Gdańskim. Rzeka ma charakter podgórski. Koryto rzeczne ma tutaj szerokość do kilkunastu metrów, głęboko wcina się w otaczający teren tworząc wyraźne jary i wąwozy. Wierzyca jest stosunkowo niewielka rzeką o bardzo bogatej ichtiofaunie. Stwierdzono tutaj silne populacje conajmniej 2 gatunki ryb z zał. II Dyrektywy Siedliskowej – brzanki i głowacza białopłetwego. W przypadku brzanki jest to najbardziej na północ wysunięte jej stanowisko w Polsce. Stwierdzono tu także występowanie kilku innych, cennych gatunków ryb związanych z szybko płynącymi rzekami – pstrąga potokowego, lipienia, piekielnicy, strzebli potokowej i śliza. Występują tu także stabilne populacje dwóch gatunków ssaków z zał. II Dyrektywy Siedliskowej – wydry i bobra.

PLH220090 NOWA SIKORSKA HUTA -176,1 ha
Ostoja leży na Pojezierzu Kaszubskim, między Nową Sikorską Hutą a Kłobuczynem, w powiatach kartuskim i kościerskim. Obejmuje swym zasięgiem fragment wysoczyzny morenowej o rzeźbie falistej z lokalnym wyniesieniem Serża Góra oraz z zespołem niewielkich torfowisk i oczek wodnych w lokalnych obniżeniach terenu. Większość oczek ma charakter zbiorników dystroficznych. Zdecydowaną większość powierzchni terenu zajmują lasy iglaste (85%), natomiast pozostałą część siedliska rolnicze. Powierzchnie wysoczyznowe zajęte są w przewadze przez leśne zbiorowiska zastępcze z sosną, świerkiem i brzozą w drzewostanach, w części przez odłogowane pola i grunty orne. W obrębie torfowisk wykształciła się głównie roślinność mszarna. W dystroficznych oczkach wodnych i dołach potorfowych występują agregacje pływaczy Utricularia vulgaris, U. minor.

Na obrzeżach torfowisk obecne są wąskie pasy łąk, lokalnie suche wrzosowiska. W ostoi znajduje się kilka śródleśnych, niewielkich zbiorników z dość liczną strzeblą. Powierzchnia tych zbiorników wynosi od 0,03 ha do 0,37 ha (razem 0,50 ha). W zbiornikach strzeblowych stwierdzono też liczne karasie pospolite i pojedyncze karasie srebrzyste.

PLH220074 LUBIESZYNEK - 683.1 ha
Pagórkowaty teren, zajęty głównie przez pola uprawne (96%) i użytki zielone (7%), z rozrzuconymi w zagłębieniach oczkami wodnymi oraz niewielkimi torfowiskami z dołami potorfowymi. Występuje tu w wielu zbiornikach strzebla błotna.

PLH220083 WIELKI KLINCZ – 288,2 ha
Lekko falisty teren z polami uprawnymi i rozrzuconymi gospodarstwami, położony na południowy wschód od zwartej zabudowy Wielkiego Klincza. W zagłębieniu terenu obecne jest torfowisko przejściowe, w przeszłości eksploatowane, z kilkoma wyrobiskami - oczkami wodnymi, o charakterze dystroficznym, w których występuje strzebla błotna. Otacza je zubożały bór bagienny i brzeziny oraz pas łąki.
Skupienie zbiorników z bogatą populacją strzebli błotnej, w terenie, który wydaje się umożliwiać bezpieczne bytowanie tego gatunku w przyszłości, przy podjęciu ochrony. Stanowi ważne uzupełnienie sieci ostoi, tworzonych dla ochrony wymienionego gatunku w województwie pomorskim, skupiającym największe jego zasoby w kraju.

 PLB220077 MŁOSINO – LUBNIA
Jedna z dwóch w Polsce znanych kolonii rozrodczych nocka łydkowłosego (budynek leśniczówki w Lubni) wraz z jeziorami stanowiącymi żerowiskami tego zagrożonego wymarciem gatunku nietoperza (kategoria EN według Polskiej Czerwonej Księgi). 

Jeden z najlepiej zachowanych płatów borów chrobotkowych na Pomorzu, w części chroniony w rezerwacie "Bór Chrobotkowy", ze stanowiskami chronionych, rzadkich i zagrożonych gatunków porostów naziemnych (ponad 40 gatunków). Do najcenniejszych należą: płucnica niwalna Flavocetraria nivalis (gatunek wysokogórski, jedno z dwóch stanowisk na niżu polskim, zagroŜony w kraju - EN), chrobotek alpejski Cladonia stellaris (gatunek górski, zagrożony w kraju - EN) i grzybinka cielista Baeomyces carneus (bardzo rzadki i krytycznie zagrożony w kraju - CR, znaleziony na terenie ostoi pierwszy raz na Pomorzu od 100 lat).

Znajduje się tu m.in. najbogatsza w Polsce populacja, bardzo rzadkiego chróścika tasiemcowatego (fińskiego) Stereocaulon taeniarum (narażony w kraju - kategoria VU). Łącznie, lichenobiota rezerwatu liczy 70 gatunków;

Dobrze zachowane jeziora lobeliowe - jez. Kły, Chińskie (Cyrkowiec) i Zmarłe Duże - z licznymi populacjami Lobelia dortmanna. Bardzo liczna i dobrze zachowana populacja Luronium natans w jeziorze Chińskie (Cyrkowiec). Dwa jeziora ramienicowe (jez. Wielewskie i Skąpe) z dużymi powierzchniami łąk ramienicowych.
Ponadto dobrze zachowały się tu torfowiska przejściowe. Stwierdzono na tym obszarze fragmenty zbiorowisk szuwarowych, w tym szuwaru kłociowego oraz zbiorowiska muraw napiaskowych z dużym udziałem porostów, w tym Cetraria nivalis. Rodzaje siedlisk z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej (13 zidentyfikowanych) zajmują 40,2% obszaru.

Są tu stanowiska szeregu rzadkich i ginących gatunków roślin zarodnikowych i naczyniowych, m.in. Ranunculus reptans, Cladium mariscus, Wolffia arrhiza, Rhynchospora fusca, kilka gatunków z rodzaju Chara.

PLH220091 PIOTROWO – 503,6 ha
Ostoja położona jest pomiędzy Piotrowem, Chylową Hutą, Grabowską Hutą oraz wybudowaniami Kłobuczyna - w powiatach kościerskim i kartuskim. Obejmuje ona wysoczyznę moreny dennej przeciętą doliną rzeki Wierzycy, z zagłębieniami wypełnionymi różnej wielkości torfowiskami i zbiornikami wodnymi. Na północnym wschodzie obejmuje fragmentarycznie wzniesienia czołowomorenowe. W ostoi znajduje się obszar źródliskowy rzeki Wierzycy wraz z jej górnym odcinkiem. Ponad połowę obszaru stanowią siedliska rolnicze, zaś lasy iglaste to 35% powierzchni obszaru, pozostałą część stanowią lasy liściaste i mieszane. Obszar charakteryzuje się zróżnicowaną strukturą użytkowania terenu.
Torfowiska i towarzyszące im zbiorniki (oczka potorfowe, rzadziej naturalne jeziorka) mają zróżnicowaną wielkość. Wśród nich jest rozległy, cenny kompleks torfowiskowy, z dużym zbiornikiem dystroficznym - Jeziorem Piotrowskim - położony pomiędzy Piotrowem, a Grabowską Hutą. Większość torfowisk była w przeszłości eksploatowana. Obecnie torfowiska zdominowane są przez zróżnicowaną roślinność mszarną z klasy Scheuchzerio-Caricetea fuscae oraz roślinność szuwarową - rozwijającą się wtórnie w potorfiach.
Na przesuszonych kopułach torfowiskowych występują fitocenozy mszarne, w których dominują wrzos i wełnianka, licznie pojawia się sosna. Różnej wielkości powierzchnie w obrębie torfowisk zajmują płaty boru bagiennego, a także drzewostany sosnowe z trzęślicą modrą i roślinami borowymi w runie. Niekiedy pojawiają się degeneracyjne postaci brzeziny bagiennej. Pło mszarne szeroką strefą występuje również na obrzeżach Jeziora Piotrowskiego.
W obrębie kompleksu torfowisk i bagien występuje wiele zbiorników wodnych o zróżnicowanej powierzchni i głębokości, zasiedlonych przez strzeblę błotną, w tym kompleks częściowo połączonych mniejszych zbiorników. W niektórych zbiornikach, poza strzeblą stwierdzono karasia pospolitego. Ostoja klasyfikuje się w czołówce najwartościowszych w regionie obszarów siedliskowych strzebli błotnej. Znajdują się tu liczne zbiorniki, w większości potorfowe i śródleśne, o stosunkowo małym zagrożeniu, z liczną populacją strzebli. Niektóre zbiorniki są stosunkowo duże. Ostoja chroni głównie siedliska strzebli.
PLH220086 Szumleś - 976.5 ha
Skupienie stanowisk strzebli błotnej Eupallasella perenurus, notowania pływaka szerokobrzeżka Dytiscus latissimus oraz obecność kilku innych cennych gatunków zwierząt, występowanie siedlisk chronionych w programie Natura 2000: wodnych (3150, 3160, 3260), torfowiskowych (7140) i leśnych (9110, 9130, 91E0*), bogactwo porostów, m.in. epilitycznych, w tym - bardzo rzadkich na niżu, urozmaicona flora naczyniowa, duże walory krajobrazowe.

PLH220095 Uroczyska Pojezierza Kaszubskiego - 3 922,3 ha
Ostoja obejmuje jedne z najcenniejszych przyrodniczo, silnie zróżnicowane siedliskowo obszary Pojezierza
Kaszubskiego. Wyraża się to m in.:

• występowaniem 19 typów siedlisk przyrodniczych wymienianych w zał. I Dyrektywy Siedliskowej (niektóre z nich są jednak małopowierzchniowe),
• obecnością wyjątkowo szerokiego inwentarza zagrożonych i chronionych gatunków roślin i zwierząt, w tym wielu wyszczególnianych w zał. II Dyrektywy Siedliskowej oraz w Dyrektywie Ptasiej,
• bogactwem gatunkowym i obecnością wielu zróżnicowanych zbiorowisk roślinnych - leśnych i nieleśnych.

Pod względem siedliskowym, florystycznym i fitocenotycznym szczególnie cenne są następujące miejsca:

• torfowiska na przesmykach jezior w dnach dolin subglacjalnych,
• jeziora i ich obrzeża, zwłaszcza miejsca występowania kredy jeziornej w podłożu,
• obszary wypływów i wysięków wód znajdujące się na różnych wysokościach stoków rynien, zwłaszcza u ich podstaw,
• rozcięcia erozyjne,
• torfowiska kotłowe wykształcone w niewielkich lecz głębokich obniżeniach terenu, ponad górną krawędzią rynien, a także niewielkie zbiorniki w ich obrębie,
• wzgórza morenowe strefy marginalnej.
•  

PLH220093 Wilcze Błota – 9 ha
Ostoja obejmuje podmokłą, zatorfioną nieckę otoczoną polami uprawnymi. Na terenie ostoi znajduje się kilka niewielkich zbiorników wodnych, połączonych kanałami, o łącznej powierzchni około 0,7-0,8 ha otoczonych podmokłymi zaroślami brzozowo-wierzbowymi stanowiącymi ich otulinę. Zbiorniki powstały w wyniku dawnej eksploatacji złóż torfowych.

Obszar ten jest jedną z najważniejszych w Polsce ostoi strzebli błotnej Phoxinus percnurus.

Wielkość obszaru objętego prawną ochroną przyrody.[ha] 

• Rezerwaty -46,1
• Parki Krajobrazowe -18049 , otuliny 17660 
• OChK-43238
• Zespoły krajobrazowe-72
• Użytki ekologiczne 14,82
• Obszary Natura 2000SOO 28472,37
• Obszary Natura 2000 OSO 215037,0

Wyżej podanych danych nie należy sumować, ponieważ niektóre obszary się pokrywają.

Ścieżki edukacyjne

• ŚCIEŻKI EDUKACYJNE NA TERENIE WDZYDZKIEGO PARKU KRAJOBRAZOWEGO – odnowienie oznakowania i infrastruktury, wymiana zniszczonych tablic edukacyjnych i stelaży
  • długość wszystkich ścieżek: ok. 185,5 km
  • podstawowa tematyka – wartości przyrodnicze, krajobrazowe i kulturowe WPK
  • OPRACOWANIE 12 TABLIC DYDAKTYCZNYCH, KTÓRE UMIESZCZONE SĄ WE WIACIE PRZY WIEŻY WIDOKOWEJ WE WDZYDZACH KISZEWSKICH
  • podstawowa tematyka: fauna, flora i ochrona wysp Jezior Wdzydzkich, wartości przyrodnicze krajobrazowe i kulturowe Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego
• ŚCIEŻKA PRZYRODNICZA NAD JEZIOREM RZUNO W DZIEMIANACH
  • długość: 3 km   
  • podstawowa tematyka: flora i fauna lasów, formy ochrony przyrody.

Wycieczki z przewodnikiem

• Nazwa obiektu chronionego: Wdzydzki Park Krajobrazowy
  • Ilość wycieczek: 6 po pieszej ścieżce przyrodniczej we Wdzydzach Kiszewskich.

Prelekcje

• nazwa obiektu chronionego:  Wdzydzki Park Krajobrazowy
  • tematyka prelekcji:   płazy WPK, gospodarka odpadami, papier czerpany, ptaki, kultura kaszubska, flora i fauna WPK, moje najbliższe otoczenie, drzewa naszych lasów, zanieczyszczenia powietrza, ryby wód słodkowodnych, ekosystem lasu, zwierzęta lasów, życie lasu zimą, ptasie wędrówki, nietoperze, bobry,
  • ilość prelekcji w Izbie Edukacyjnej WPK: w Kościerzynie:
    • około 185 prelekcji ogółem,
    • w Zielonej Szkole w Schodnie – około 350 ogółem.
  • łącznie w warsztatach uczestniczyło w 2010 roku ok. 7000 osób

Wydawnictwa – podać:

• Tytuł „Informator przyrodniczo-turystyczny po Wdzydzkim Parku Krajobrazowym”
  • nakład 1000 szt.
  • wydawnictwo jednorazowe
• Tytuł „Wdzydze Kiszewskie”.
  • nakład 2500 szt.
  • wydawnictwo jednorazowe- ulotka

„OCHRONA WARTOŚCI PRZYRODNICZYCH WDZYDZKIEGO PARKU KRAJOBRAZOWEGO POPRZEZ UPORZĄDKOWANIE RUCHU TURYSTYCZNEGO”

• czas realizacji:  05.01.2010 r. – 20.06.2010
• poniesione dotychczas nakłady: 663.599,14 zł
• wartość całego projektu: 663.599,14 zł

„OCHRONA PRZYRODY I EDUKACJA EKOLOGICZNA WE WDZYDZKIM PARKU KRAJOBRAZOWYM

• czas realizacji: 2010 r.
• poniesione dotychczas nakłady: 199.597,42 zł
• wartość całego projektu: 199.597,42 zł

„DOFINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI ZIELONEJ SZKOŁY W SCHODNIE”

• czas realizacji 2010 r.
• poniesione dotychczas nakłady: ok. 260 000 zł
• wartość całego projektu: ok. 260 000 zł

Park Narodowy - brak

• Nazwa: Kwidzyńskie Ostnice
  • Lokalizacja m.Kwidzyn
  • Wielkość 0,2 ha
  • Główne walory przyrodnicze:

• Nazwa: Jezioro Liwieniec
  • Lokalizacja gm. Prabuty
  • Wielkość 82,8 ha

• Nazwa: Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Kwidzyńskiej
  • Lokalizacja część Żuław Wiślanych w dolinie Dolnej Wisły
  • Wielkość 1 597 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
    Rozbudowana sieć hydrograficzna. Cechą charakterystyczną jest silnie zróżnicowana roślinnośc terenów podmokłych
• Nazwa: Ryjewski Obszar Chronionego Krajobrazu
  • Lokalizacja gm. Ryjewo
  • Wielkość: 3 065 ha / z czego w powiecie kwidzyńskim 3 025 ha/
  • Główne walory przyrodnicze:
    Zajmuje zbocza Doliny Wisły i jej strefe krawędziową ze zbiorowiskami grądów subkontynentalnych i borów mieszanych.
• Nazwa: Sadliński Obszar Chronionego Krajobrazu
  • Lokalizacja gm. Sadlinki
  • Wielkość: 6 879 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
    Obejmuje grądy subkontynentalne na zboczach doliny Wisły oraz fragment doliny Liwy
• Nazwa: Morawski Obszar Chronionego Krajobrazu
  • Lokalizacja gm. Gardeja
  • Wielkość: 2 909 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
    Fragment Pojezierza Iławskiego o łagodnych wzgórzach morenowych, wokół zespołu tzw. Jezior Morawskich: Morawy, Klasztorne, Leśne, Kucki, Różan i Rybno. Są to tereny o dużych wartościach turystyczno- rekreacyjnych.
• Nazwa: Obszar Chronionego Krajobrazu Jeziora Dzierzgoń
  • Wielkość 5 630 ha (w powiecie kwidzyńskim1 603 ha)
  • Główne walory przyrodnicze:
    Elementami krajobrazotwórczymi tego obszaru są niecki jezior rynnowych : Dzierzgoń i Balewskie wraz z terenami przyjeziornymi oraz dwa kompleksy leśne: las mieszany świeży, miejscami las wilgotny i ols
• Nazwa: Obszar Chronionego Krajobrazu Białej Góry
  • Wielkość 3 971 ha (w powiecie kwidzyńskim 518 ha)
  • Obejmuje międzyrzecza Wisły- Leniwki i Nogatu oraz tereny położone między Nogatem a ścianą lasu rosnącego na zboczu doliny Wisły. Brzegi porastają oczerety i szuwary stwarzające dogodne warunki bytowania i lęgu ptactwa wodnego i błotnego.
• Nazwa: Obszar Chronionego Krajobrazu rzeki Liwy
  • Wielkość5 397 ha (w powiecie kwidzyńskim 1 213 ha)
  • Główne walory przyrodnicze:
    Fragment Pojezierza Iławskiego obejmujący dolinę Liwy ze znacznym kompleksem subkontynentalnych prądów.
• Pomniki przyrody - ilość z uwzględnieniem rodzaju

• m. Kwidzyn - 45 szt. w tym:
  • trzy pomniki w postaci głazów narzutowych
  • drzewa: dęby szypułkowe, grab pospolity, wiąz, jesion wyniosły, kasztanowiec zwyczajny, grusza pospolita, topola biała, wiązy górskie, lipy drobnolistne, klony pospolite, miłorzęby dwuklapowe, cisy pospolite, buk pospolity
• gm. Kwidzyn- 10 szt / w tym 2 grupy drzew - 3 szt. i 2 szt. . / - drzewa: dęby szypułkowe, topole białe, buk pospolity
• gm. Gardeja - 23 szt. - drzewa: buk pospolity, lipa drobnolistna, dęby szypułkowe
• gm. i m. Prabuty - 26 szt.- drzewa : świerk pospolity, buk pospolity, lipy drobnolitne, sosny pospolite, dęby szypułkowe,
• gm. Ryjewo- 9 szt.- drzewa: żywotnik olbrzymi, dęby szypułkowe
• gm. Sadlinki - 13 szt. w tym:drzewa: wierzba, topola biała, kasztanowiec biały, sosna pospolita, buki pospolite
  • 1 grupa drzew: topole, osiki
  • głaz

• w gminie Gardeja o powierzchni 36,7 ha ( tereny bagienne i łąka śródleśna)

 Obszary Natura 2000

Ścieżki edukacyjne

• Nazwa: Ścieżka przyrodniczo –leśna w Sadlinkach
  • Długość: 2,2 km  
  • Podstawowa tematyka: Trasa powstała w 1997 roku na terenie Sadlińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Gospodarzem ścieżki jest Nadleśnictwo Kwidzyn. Wytyczona ścieżka daje możliwość poznania ciekawych obiektów przyrodniczych, podziwiania widoków z tarasu widokowego na Dolinę Wisły. Trasa ma cel także edukacyjny – znajdują się 22 przystanki tematyczne i tablice informacyjne przedstawiające m.in. profil glebowy, budowę drzewostanu, gatunki drzew leśnych, życie w martwym pniu, ptasi budzik.
• Nazwa: Piesza ścieżka leśna w Rodowie
  • Długość: od 2,2 do 5,5 km w zależności od wariantu przejścia
  • Podstawowa tematyka: Początek i koniec trasy ma miejsce przy siedzibie Centrum Artystyczno - Ekologicznego w Rodowie, gmina Prabuty. Ścieżka daje możliwość poznania form ochrony przyrody, zróżnicowanych struktur przyrodniczych oraz tematykę hodowli lasu.
• Nazwa: Ścieżka edukacyjna w Barcicach
  • Długość: 1,4 km  
  • Podstawowa tematyka: Ścieżka powstała przy współpracy Nadleśnictwa
• Kwidzyn i Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Barcicach. Ma na celu przybliżyć zainteresowanym tajniki przyrody i las. Tablice informacyjne przedstawiają m.in. budowę lasu, fazy wzrostu drzewostanu, mieszkańców lasu, ptasi budzik. Jest to również miejsce wypoczynku

Wycieczki z przewodnikiem

Brak danych

Prelekcje
 
Brak danych

Wydawnictwa .

• Tytuł: Zielonymi Ścieżkami Powiatu Kwidzyńskiego
  • pod redakcją: Ewa Romanow - Pękal
  • Wydawca: Stowarzyszenie „Eko-Inicjatywa”
  • Rok wydania: 2010

Brak danych

1.1 Park Narodowy
Nazwa Słowiński Park Narodowy    Lokalizacja Gmina Łeba, Wicko, Ustka, Wicko, Smołdzino   Wielkość 32 744,03 ha

Główne walory przyrodnicze
• Lokalizacja: jest położony w obszarze dwóch powiatów lęborskiego i słupskiego. W powiecie lęborskim znajduje się na terenie gminy Łeba, Wicko i zajmuje część Charbrowa
• Wielkość: 32744,03 ha w tym 11171,14 ha stanowią wody Bałtyku, z tego w obszarze powiatu lęborskiego znajduje się 2743,97 ha
• Główne walory przyrodnicze:
Jeden ze Światowych Rezerwatów Biosfery, niezwykle atrakcyjny turystycznie                  z unikalnymi na skalę europejską wydmami ruchomymi przesuwającymi się z prędkością dochodzącą do 15 m rocznie, z przybrzeżnymi jeziorami Gardno i Łebsko oraz przylegającymi do nich terenami. Występuje tu bogactwo i różnorodność flory i fauny, min. endemiczny gatunek siei łebskiej. Prawie 20% zbiorowisk roślin wydmowych, borowych, torfowiskowych i łąkowych nie występuje poza terenem SPN lub ma w nim główne centrum rozmieszczenia w Polsce. Torfy wysokie położone w obrębie SPN zostały objęte rezerwatem przyrody o ogólnej powierzchni 314,63 ha z czego 30,76 ha znajduje się w powiecie lęborskim. Park obfituje w miejsca lęgowe i żerowiska około 250 gatunków ptaków, co stanowi prawie 75% awifauny Polski. Kompleksy leśne i łąki są miejscem występowania bardzo licznej populacji jelenia, sarny, dzika, lisa i kuny. Rzadziej można spotkać gronostaje, wydry, daniele i łososie. W strefie przybrzeżnej Bałtyku obserwowane bywają zagrożone wyginięciem foki i morświny. Niezwykłą urodę SPN kształtują zaskakujące kontrasty. Sąsiadują tutaj bezpośrednio ze sobą skrajnie odmienne środowiska. Wzajemnie się przenikają biocenozy wydmowe, leśne, bagienne, wodne i łąkowe. Na terenie parku znajdują się rezerwaty przyrody z tego 30% obszarów objętych jest ochroną ścisłą i 14% częściową.

1.2.Rezerwat przyrody

1.2.1 Nazwa Mierzeja Sarbska    
Lokalizacja Gmina Łeba, Wicko    Wielkość 546,43 ha
Wielkość: pow. 546,63 ha , z czego w mieście Łeba 300 ha, w gm. Wicko 29,09 ha
Główne walory przyrodnicze:
Rezerwat krajobrazowy położony na pograniczu powiatu lęborskiego i wejherowskiego. Poza Słowińskim Parkiem Narodowym, jedyna na polskim wybrzeżu z ruchomymi wydmami parabolicznymi. Znajdują się tu bardzo cenne zagłębienia wypełnione torfem i dobrze zachowane bory bażynowe oraz olsy. Ostoja puchacza. Jeden z najcenniejszych rezerwatów na polskim wybrzeżu.

1.2.2. Karwickie Źródliska
Lokalizacja Karwica  Wielkość  3,22 ha + 38,84 ha otulina
Główne walory przyrodnicze: obszar źródliskowy wraz z otaczającym lasem oraz charakterystycznymi, rzadkimi i chronionymi gatunkami roślin
Centralnym miejscem rezerwatu jest fragment torfowisk z licznymi ciekami wodnym, porośniętymi olchą.
To fragment naturalnych źródlisk rzeki Unieszynki oraz rzadkie gatunki flory i fauny w pobliżu wsi Karwica. Centralnym miejscem rezerwatu jest fragment torfowisk z ciekami wodnymi występującymi dość licznie porośniętymi olchą. Woda wydobywa się ze stoków porośniętych ponad stuletnim drzewostanem, bukowym, otaczających całość rezerwatu spływa i zasila rzeczkę. Poza dwoma głównymi gatunkami drzew występuje tu niezliczona ilość gatunków runa, warstwy krzewów i drzew. Różnica wzniesień między północną i południową granicą rezerwatu to kilkadziesiąt metrów wysokości .
1.2.3. Nazwa    Łebskie Bagno 
Lokalizacja pradolina rzeki Łeby – okolice wsi Redkowice i Niebędzino
Wielkość 111,32 ha
Główne walory przyrodnicze
Obejmuje ochroną  populacje 5 gatunków roślin kwiatowych, populacje 4 gatunków mchów umieszczonych na czerwonej liście Polski. Ochrona obejmuje fitocenozy mszarne, fitocenozy boru bagiennego oraz brzeziny bagiennej. Istotną rzeczą jest ochrona zdegradowanego siedliska torfowiska wysokiego zdolnego do regeneracji. 
Łebskie Bagno jest torfowiskiem wysokim typu bałtyckiego, o naruszonej równowadze ekologicznej w wyniku niewłaściwego użytkowania.

1.2.4. Nazwa Czarne Bagno 
Lokalizacja pradolina rzeki Łeby – okolice wsi Niebędzino i Janowiczki
Wielkość 102,86 ha
Główne walory przyrodnicze
Obejmuje fragment złoża torfu wysokiego wraz z dystroficznym jeziorkiem z rzadkim zespołem grążela drobnego Nupharetum pumilii. Występuje tu wiele gatunków roślin naczyniowych objętych ochroną, w tym 8 objętych ochroną ścisłą, m.in.: Rosiczka okrągłolistna, Wrzosiec bagienny, Woskownica europejska, Grążel drobny, Malina moroszka. Chronionych jest 14 gatunków mchów i 1 gatunek porostów z V Załącznika Dyrektywy Siedliskowej, 11 gatunków mchów torfowców objętych w Polsce ochroną ścisłą,11 gatunków mchów właściwych i torfowców podlegających ochronie częściowej, 2 gatunki porostów chronione częściowo, 3 gatunki torfowców zamieszczone na krajowej Czerwonej Liście. W rezerwacie Czarne Bagno objęto ochroną następujące zespoły roślinne: fitocenozy mszarne oraz wilgotnych wrzosowisk na torfie wysokim, bór bagienny Vaccinio uliginosi-Pinetum   oraz brzezinę bagienną Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis.

1.2.5. Nowe Wicko
Lokalizacja gm. Wicko, położony w dolinie Łeby na zachód od wsi Wicko
Wielkość 24,49 ha
Główne walory przyrodnicze:
Rezerwat florystyczny, chroni silnie zarośnięte jezioro eutrofizyczne oraz zbiorowiska szuwarowe, zarośla łozowe, oles, łęg i brzezinę bagienną. Najcenniejsze elementy florystyczne to: narecznica grzebieniasta oraz chronione gatunki - woskownica europejska, porzeczka czarna i kruszyna pospolita.

1.2.4.Nazwa Las Górkowski 
Lokalizacja Gmina Wicko  Wielkość 99,40 ha
Lokalizacja: Rezerwat położony w gm. Wicko, na terenie Nadleśnictwa Łeba w Obrębie Łeba, przy osadzie Górka
Główne walory przyrodnicze:
Rezerwat chroni zbiorowiska roślinne wykształcone na glebach torfowych oraz obszar naturalnej retencji wodnej. Rezerwat stanowi enklawę leśną położoną wśród rozległych połaci łąk doliny Łupawy. Tworzą ją fitocenozy brzeziny bagiennej z udziałem bagna zwyczajnego, boru mieszanego sosnowo - dębowego oraz olszyny bagiennej. W podszycie występuje wiele gatunków chronionych m. in. Konwalia majowa, paprotka zwyczajna, porzeczka czarna, kruszyna pospolita i kalina koralowa. Rezerwat stanowi ostoję licznych gatunków ptaków i ssaków.

1.3 Park krajobrazowy
Brak

1.4 Obszary chronionego krajobrazu

1.4.1. Nazwa "Fragment Pradoliny Łeby i wzgórza morenowe na południe od Lęborka"
Lokalizacja: na południe od Lęborka
Wielkość: powierzchnia 16731 ha, w tym 16 131 pow. lęborski, 600 ha - pow. słupski.
Główne walory przyrodnicze:
Przeważa krajobraz strefy krawędziowej Pradoliny Łeby - Redy. Zbocza i krawędzie pradoliny oraz na południe od nich położone wzgórza morenowe porastają lasy o bogatym składzie gatunkowym i zróżnicowanej strukturze wiekowej. Urok tego obszaru podkreśla szeroka pradolina, przełomy rzek Unieszynki, Sitnicy i Okalicy oraz tereny położone po wschodniej stronie Jeziora Lubowidzkiego. Jest to miejsce rekreacji dla mieszkańców Lęborka
1.4.2. Nazwa „Dolina Łupawy „  Lokalizacja- Oskowo, Siemirowice Wielkość
Główne walory przyrodnicze
Jest to teren blisko 1000 hektarów pod nazwą Dolina Łupawy, w skład której wchodzą doliny dwóch rzek: części Łupawy i Bukowiny. 16 powierzchni Użytków Ekologicznych zajmujących obszar 31,83 ha stanowią również cenne przyrodniczo tereny. Poza tym wszelkie pojedyncze stanowiska roślin chronionych i rzadkich znajdują się pod szczególną opieką miejscowych leśników.
Unikalność obszaru tworzy bogata fauna oraz rzadkie i zagrożone gatunki roślin z Polskiej Czerwonej Księgi. Poza tym to jedno z największych skupisk źródlisk na Pomorzu.
Obszar obejmuje doliny rzek Łupawy i Bukowiny od wypływu z jeziora i zajmuje powierzchnię 5508,63 ha.
W granicach obszaru występują: naturalne, głębokie koryta rzeczne Łupawy i Bukowiny; źródliska i niewielkie potoki (dopływy); rozległe obszary łęgu o podgórskim charakterze (Carici remotae-Fraxinetum) na zboczach doliny, jak również grądy dębowo-grabowe (Stellario-Carpinetum) w wielu wąwozach oraz buczyny (Luzulo-Fagetum) i (Asperulo-Fagetum) oraz podmokłe łąki, torfowiska przejściowe i wysokie, oraz dystroficzne jeziora w bezodpływowych obszarach. Obszar chroni 14 typów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Są to jednocześnie ważne siedliska fauny, niezwykle tu bogatej. Dodatkową wartość stanowią: górski i podgórski charakter rzeki, jedno z największych skupisk źródlisk na Pomorzu oraz duże kompleksy łęgów o podgórskim charakterze. Występują tu rzadkie i zagrożone gatunki roślin z Polskiej Czerwonej Księgi, bardzo liczna populacja słodkowodnego glonu Hildenbrandtia rivularis, świadcząca o czystości wód oraz cenne gatunki ryb łososiowatych. Dolina Łupawy stanowi siedlisko ptaków drapieżnych oraz ptaków wodno-błotnych i terenów łąk. Gatunki ryb takie jak: węgorz europejski, kleń, jelec, miętus, pstrąg potokowy oraz troć wędrowna są w Polsce prawnie chronione.
Zagrożeniem dla doliny rzeki Łupawy mogą być prace hydro-inżynieryjne, zaprzestanie użytkowania (np. wypasu lub wykaszania) łąk i soligenicznych torfowisk, intensyfikacja gospodarki leśnej, wycinanie drzew, zwłaszcza na stromych zboczach doliny, wąwozów i źródlisk oraz lokowanie w granicach obszaru i w jego sąsiedztwie inwestycji powodujących zanieczyszczenia wód.

1.5 Pomniki przyrody – ilość z uwzględnieniem rodzaju
Drzewa powiatu:
Klon zwyczajny - 5
Buk zwyczajny - 40
Dąb szypułkowy - 40
Lipa drobnolistna - 15
Grab pospolity - 1
Jarząb szwedzki - 1
Platan klonolistny – 6
Daglezja zielona – 1
Klon jawor – 1
Sosna zwyczajna – 2
Cis pospolity – 2
Kasztan jadalny – 2
Jesion wyniosły – 6
Wiąz górski – 1
Klon pospolity- 1
Grab zwyczajny- 2

Grupa drzew:
buk zwyczajny- 25 drzew
dąb szypułkowy- 3 drzewa
dąb bezszypułkowy- 4 drzewa
dąb bezszypułkowy- 3 drzewa
sosna zwyczajna- 2 drzewa
dąb szypułkowy- 2 drzewa
buk zwyczajny- 5 drzew
buk zwyczajny- 2 drzewa
dąb szypułkowy- 2 drzewa
buk zwyczajny- 2 drzewa
dąb szypułkowy- 7 drzew
buk zwyczajny- 3 drzewa
dąb szypułkowy- 3 drzewa
dąb szypułkowy- 2 drzewa
dąb szypułkowy- 2 drzewa

1.6 Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe
Dolina Łupawy
Charakterystyka obszaru
Unikalność obszaru tworzy bogata fauna oraz rzadkie i zagrożone gatunki roślin z Polskiej Czerwonej Księgi. Poza tym to jedno z największych skupisk źródlisk na Pomorzu. Obszar obejmuje doliny rzek Łupawy i Bukowiny od wypływu z jeziora Jasień. Znajduje się on na terenie województwa pomorskiego i zajmuje powierzchnię 5508,63 ha. W granicach obszaru występują: naturalne, głębokie koryta rzeczne Łupawy i Bukowiny; źródliska i niewielkie potoki (dopływy); rozległe obszary łęgu o podgórskim charakterze (Carici remotae-Fraxinetum) na zboczach doliny, jak również grądy dębowo-grabowe (Stellario-Carpinetum) w wielu wąwozach oraz buczyny (Luzulo-Fagetum) i (Asperulo-Fagetum) oraz podmokłe łąki, torfowiska przejściowe i wysokie, oraz dystroficzne jeziora w bezodpływowych obszarach. Obszar chroni 14 typów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Są to jednocześnie ważne siedliska fauny, niezwykle tu bogatej. Dodatkową wartość stanowią: górski i podgórski charakter rzeki, jedno z największych skupisk źródlisk na Pomorzu oraz duże kompleksy łęgów o podgórskim charakterze. Występują tu rzadkie i zagrożone gatunki roślin z Polskiej Czerwonej Księgi, bardzo liczna populacja słodkowodnego glonu Hildenbrandtia rivularis, świadcząca o czystości wód oraz cenne gatunki ryb łososiowatych. Dolina Łupawy stanowi siedlisko ptaków drapieżnych oraz ptaków wodno-błotnych i terenów łąk. Gatunki ryb takie jak: węgorz europejski, kleń, jelec, miętus, pstrąg potokowy oraz troć wędrowna są w Polsce prawnie chronione. 

 1.7 Użytki ekologiczne

1.8 Obszary Natura 2000

krótka charakterystyka

• Aulacomnium palustre
• Carex limosa
• Drosera anglica
• Drosera rotundifolia
• Menyanthes trifoliata
• Polytrichum commune
• Sphagnum balticum
• Sphagnum cuspidatum
• Sphagnum fimbriatum
• Sphagnum fuscum
• Sphagnum magellanicum
• Sphagnum papillosum
• Sphagnum russowii

Ścieżki edukacyjne

• nazwa  Trasa edukacyjna w Obwodzie Ochronnym Rąbka  
  • długość  13 km  
  • podstawowa tematyka przyrodniczo - geograficzno - historyczna
• nazwa   Dąb Świętopełk
  • długość  900m
  • podstawowa tematyka przyrodniczo- edukacyjna

Wycieczki z przewodnikiem

•  nazwa obiektu chronionego  Słowiński Park Narodowy    
•  ilość wycieczek kilkadziesiąt w roku

Prelekcje - Brak
Wydawnictwa - Brak
 

Brak Informacji z powiatu

• Park Narodowy
  • Brak
• Rezerwat przyrody
  • Las Mątawski, gmina Miłoradz
  •  Powierzchnia 231,78 ha 
  •  Główne walory przyrodnicze 
  •  Unikatowy, największy i relatywnie najlepiej zachowany kompleks leśny, stanowiący  relikt dawnych lasów delty Wisły – Żuław Wiślanych.
• Park krajobrazowy
  • Brak
• Obszary chronionego krajobrazu
  • Środkowożuławski Obszar Chronionego Krajobrazu 
    •  lokalizacja – Lichnowy (507 ha w granicach gminy) (gm. wiejska), Miłoradz (833 ha  w granicach gminy) (gm. wiejska), Ostaszewo (gm. wiejska, powiat Nowy Dwór  gdański), Stegna (gm. wiejska, powiat Nowy Dwór Gdański),
    •  Wielkość 2 513 ha
    •  Główne walory przyrodnicze
    •  W skład Środkowożuławskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu wchodzi koryto  i międzywale Wisły z łąkami, zakrzewieniami nadrzecznymi (w obrębie Żuław  Wiślanych) stanowiących strefę ochronną zabezpieczającą biotop rzeki.
  • Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Nogat 
    •  lokalizacja – Malbork (gm. wiejska), Miłoradz (647 ha w granicach gminy)  (gm. wiejska), Nowy Staw 1 359 ha (w granicach gminy) (gm. miejsko - wiejska),  Stare Pole (365 ha w granicach gminy) (gm. wiejska), Nowy Dwór Gdański  (gm. miejsko - wiejska), Sztum (gm. miejsko - wiejska)
    •  Wielkość 11 578 ha
    •  Główne walory przyrodnicze
    •  Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Nogat obejmuje tereny międzywala Nogatu  wraz  z okolicami wsi: Kmiecin, Solnica, Jazowa, Rakowo i Wierciny (powiat  nowodworski), gdzie  koncentrują się elementy etnograficzne związane z dawnym  osadnictwem żuławskim. Elementami krajobrazotwórczymi tego obszaru są: toń  wodna, pasy oczeretów, szuwarów  i innej roślinności wodnej oraz strefa zadrzewień  i zakrzewień nawodnych.
  • Obszar Chronionego Krajobrazu Białej Góry 
    •  lokalizacja – Miłoradz (gmina wiejska), Ryjewo (gmina wiejska) Sztum (gmina  wiejsko - miejska)   
    •  Wielkość 3971 ha.
    • Główne walory przyrodnicze
    •  Na terenach otwartych dominują pola uprawne i użytki zielone. Porośnięte brzegi rzek  tworzą dogodne warunki do bytowania i lęgu ptactwa wodno-błotnego. Siedlisko  istniejącego  w międzyrzeczu lasu stanowi relikt dawnych Żuław; jest to las łęgowy  jesionowo-wiązowy,  a we fragmentach – las wierzbowo-topolowy.
    •  Elementami  krajobrazotwórczymi są: tereny międzywala Wisły-Leniwki  i Nogatu łącznie z korytami tych rzek; resztki lasu żuławskiego  w międzywalu Wisły-Leniwki oraz lasu na dnie doliny Wisły między Białą Górą  a wsią  Uśnice.
• Pomniki przyrody – ilość z uwzględnieniem rodzaju
  • Ilośc – 73 w tym 68 pojedynczych drzew i 5 grup drzew
    • Dąb piramidalny „Fastigata” – 2
    • Miłorząb dwuklapowy – 1
    • Dąb szypułkowy – 33
    • Dąb szypułkowy – (6szt.)
    • Dąb szypułkowy – (2szt.)
    • Lipa drobnolistna – 6
    • Lipa drobnolistna – (2 szt.)
    • Modrzew Europejski – 1
    • Topola – 3
    • Topola – (3 szt.)
    • Cis pospolity – 1
    • Topola szara – 1
    • Topola biała – 1
    • Jesion wyniosły – 6
    • Wierzba biała – 4
    • Klon jawor – 1
    • Klon pospolity – 4
    • Klon pospolity (3 szt.)
    • Klon srebrzysty – 1
    • Sosna czarna – 1
    • Platan klonolistny – 1
    • Buk pospolity – 1
• Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe
  • Gmina Malbork
    • „Korytarz ekologiczny doliny Nogatu”
    • Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Nogat
• Użytki ekologiczne
  • Mopkowy Most: Kończewice w schronach przyczółku Mostu Knybawskiego na Wiśle, gmina Miłoradz
    •  Powierzchnia: 0,22 ha
  • Oczko wodne w Mątowach Małych, gmina Miłoradz
    •  Powierzchnia:  0,22 ha
  • Szuwary i zarośla w dawnym miejscu wydobycia surowców ilastych – obręb Czerwone  Stogi, gmina Malbork
  • Szuwary i zarośla – zagłębienia bezodpływowe w dawnych torfowiskach wysokich – obręb Nowa Wieś, gmina Malbork

Obszary  Natura 2000 

• Krótka charakterystyka:
  • Dolna Wisła – Obszar obejmuje odcinek doliny Wisły w jej dolnym biegu, od południowej granicy woj. pomorskiego do mostu na Wiśle, na południe od Tczewa. W granicach ostoi znajduje się także obszar wideł Wisły i Nogatu w rejonie Białej Góry. Rzeka płynie korytem w dużym stopniu naturalnym, z namuliskami i łachami piaszczystymi. W dolinie zachowane są starorzecza, otoczone mozaiką zarośli wierzbowych i lasów łęgowych, a także pól uprawnych i pastwisk. Miejscami zbocza doliny tworzą wysokie skarpy, na których utrzymują się ciepłolubne murawy napiaskowe i grądy zboczowe.
  • Dolina Dolnej Wisły – Odcinek doliny Wisły w jej dolnym biegu, od Włocławka do Przegaliny, zachowujący naturalny charakter i dynamikę rzeki swobodnie płynącej. Rzeka płynie w dużym stopniu naturalnym korytem, z namuliskami, łachami piaszczystymi i wysepkami, w dolinie zachowane są starorzecza i niewielkie torfowiska niskie; brzegi pokryte są mozaiką zarośli wierzbowych i lasów łęgowych, a także pól uprawnych i pastwisk. Miejscami dolinę Wisły ograniczają wysokie skarpy, na których utrzymują się murawy kserotermiczne i grądy zboczowe. Wisła przepływa w granicach obszaru przez kilka dużych miast, jak: Toruń, Bydgoszcz, Grudziądz, Tczew.

• Wielkość obszaru objętego prawną ochroną przyrody [ha]: bd w tym OChK - 3 566,78 ha
  • Malbork:
    • Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Nogat: 203 ha
  • Miłoradz:
    • Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Nogat: 68 ha
    • Rezerwat Przyrody „Las Mątawski”: 231,78 ha
    • Środkowożuławski Obszar Chronionego Krajobrazu: 833 ha
  • Lichnowy:
    • Środkowożuławski Obszar Chronionego Krajobrazu: 507 ha
  • Nowy Staw:
    • Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Nogat: 1 359 ha
  • Stare Pole:
    • Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Nogat: 365 ha

• Ścieżki edukacyjne
  • Ekotrasa „Szlakiem Rzeki Nogat” - Szkoła Podstawowa nr 3 Malbork, długość trasy 6 km, Wytyczony szlak rozpoczyna się przy szkole, gdzie uczestnicy rajdu otrzymają foldery i mapki dotyczące trasy. Prowadzi ona wzdłuż rzeki Nogat w kierunku Parku Miejskiego. Szlak biegnie z dala od centrum miasta, zgiełku ulic, zapewniając przemierzającym czyste powietrze i niezapomniane widoki. Podczas przemierzania trasy uczestnicy maja możliwość obserwacji ciekawych okazów przyrodniczych, podziwiają zabytki historyczne oraz poznają historię mijanych miejsc. Miejsce zakończenia ekotrasy to teren Ośrodka Sportu i Rekreacji. Jest to dogodne miejsce do odpoczynku, uprawiania sportów czy zorganizowania ogniska.
  • interdyscyplinarna trasa rowerowa po terenie gminy Stare Pole „Skarby natury i architektury” – dł. 32 km, tematyka: promowanie zabytków, form ochrony przyrody, ciekawych miejsc na terenie gminy Stare Pole.
• Wycieczki z przewodnikiem - brak
• Prelekcje - brak
• Wydawnictwa:
  • Miasto Malbork: „Kochasz dzieci nie pal śmieci” – ulotki, plakaty propagujące ochronę środowiska, jednorazowo,
  • Miasto i Gmina Nowy Staw: plakaty i gazetki związane z ochroną przyrody wydawane przez szkoły, jednorazowo,
  • Gmina Miłoradz, plakaty i ulotki na temat selektywnej zbiórki odpadów, jednorazowo,

• Gmina Lichnowy:
  • zadanie „Zielone Żuławy 2010”,

Park Narodowy – brak
Rezerwaty przyrody:

• Buki Mierzei Wiślanej
  • Lokalizacja: Przebrno
  • Wielkość: 7,00 ha
  • Główne walory przyrodnicze: siedlisko buka zwyczajnego
• Kąty Rybackie
  • Lokalizacja: Kąty Rybackie
  • Wielkość: 165,40 ha (z otuliną)
  • Główne walory przyrodnicze: kolonia lęgowa kormoranów czarnych
• Mewia Łacha
  • Lokalizacja: Mikoszewo
  • Wielkość: 151,46 ha
  • Główne walory przyrodnicze: stanowisko lęgowe mew siewek oraz miejsce odpoczynku ptaków przelotnych

Parki krajobrazowe: 

• Park Krajobrazowy  „Mierzeja Wiślana „
  • Lokalizacja: województwo pomorskie, powiat nowodworski, gminy Sztutowo (część w Parku, część w otulinie), Krynica Morska (w całości w Parku), Stegna (w otulinie)
  • Wielkość: Park    4 410 ha,     Otulina 25 812 ha
  • Główne walory przyrodnicze: Park położony jest na południowym wybrzeżu Bałtyku. Typ wybrzeża mierzejowo-wydmowy. Duża różnorodność siedliskowa z siedliskami priorytetowymi- zalew przymorski, wydma szara. Liczne gatunki chronionych roślin i zwierząt. Ważny punkt na trasie europejskich wędrówek ptaków.

 
Obszary chronionego krajobrazu:

• Środkowożuławski OChK
  • Lokalizacja: środek Żuław
  • Wielkość: 2 513 ha
  • Główne walory przyrodnicze: Krajobraz Dolin Rzecznych, Krajobraz Żuław środkowych
• OChK rzeki Nogat
  • Lokalizacja: dolina Nogatu
  • Wielkość: 11 578 ha
  • Główne walory przyrodnicze: Krajobraz Dolin Rzecznych, Krajobraz Żuław Środkowych
• OChK rzeki Szkarpowy
  • Lokalizacja: dolina Szkarpawy
  • Wielkość: 4 296 ha
  • Główne walory przyrodnicze: Krajobraz Dolin Rzecznych, Krajobraz Żuław Środkowych

Pomniki przyrody

• Na terenie powiatu nowodworskiego znajduje się 39 pomników przyrody, w tym:
  • drzewa: 39

 
Zespoły przyrodniczo - krajobrazowe

• nie występują

Użytki ekologiczne

• nie występują

 Obszary Natura 2000

 
 
PLB040003 Dolina Dolnej Wisły
Obejmuje prawie naturalną dolinę Wisły na odcinku pomiędzy Włocławkiem a Przegaliną. Rzeka płynie w naturalnym korycie prawie na całym odcinku, z namuliskami, łachami piaszczystymi i wysepkami, w dolinie zachowane są starorzecza z licznymi gatunkami zagrożonymi i prawnie chronionymi, silnie zróżnicowane zbiorowiska roślinne, w tym zachowane różne typy łęgów, a także cenne murawy kserotermiczne.
Szczególne znaczenie mają populacje gatunków takich jak: bielik, gęś, nurogęś , ohar, rybitwa białoczelna, rybitwa rzeczna, zimorodek, ostrygojad, bielaczek. W stosunkowo wysokim zagęszczeniu występuje derkacz, mewa czarnogłowa, sieweczka rzeczna.
Wielkość obszaru na terenie powiatu:
Gmina Ostaszewo 489,7 ha
Gmina Stegna 290,41 ha
Występują równocześnie następujące formy ochrony: Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Szkarpawy.
 
 
PLB220004 Ujście Wisły
Do obszaru włączono 12-kilometrowy pas wybrzeża Wyspy Sobieszewskiej, łączący oba ujścia oraz przyujściowy odcinek głównego koryta Wisły, tzw. Przekop, wraz z jej międzywalem, o długości ok. 6 km, rozciągający się od morza, na północy, do miejscowości Przegalina, na południu. Międzywale Wisły Przekopu zajęte jest przez otwarte pastwiska. Na przedpolu czynnego ujścia Wisły istnieje aktywny stożek ujściowy.
Występuje tu co najmniej 36 gatunków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej. Stwierdzono co najmniej 22 gatunki ptaków wodno-błotnych odbywające tu lęgi i przynajmniej 120 gatunków ptaków wodno-błotnych w okresie nielęgowym.
Wielkość obszaru na terenie powiatu:
Gmina Stegna 373,1 ha
Występują równocześnie następujące formy ochrony: Rezerwat Przyrody Mewia Łacha (150,0 ha) i Ptasi Raj (188,0 ha).
 
 
PLB280010 Zalew Wiślany
Obszar Zalew Wiślany obejmuje polską część płytkiego zalewu przymorskiego (śr. głębokość 2,3 m, maksym 4,6 m), o wodzie słonawej, odciętego od Bałtyku Mierzeją Wiślaną (obszary morskie 89% pow.). Obszar ten jest ostoją ptasią o randze europejskiej, zanotowano tu, co najmniej 27 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej, co najmniej 9 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK).
Wielkość obszaru na terenie powiatu:
Miasto Krynica Morska 9 470,1 ha
Gmina Nowy Dwór Gd. 29,5 ha
Gmina Sztutowo   4 947,9 ha
Występują równocześnie następujące formy ochrony: Park Krajobrazowy: Mierzeja Wiślana, cz. nadzalewowa ? (4410,0 ha)
Specjalne Obszary Ochrony Siedlisk – SOO
 
 
PLH280007 Zalew Wiślany i Mierzeja Wiślana
Ostoja znajduje się w północno - wschodniej Polsce i obejmuje Zalew Wiślany wraz z Mierzeją Wiślaną oddzielającą go od Bałtyku oraz wąskim pasem lądu. Zalew jest płytkim zbiornikiem o średniej głębokości 2,3 m. Zalew charakteryzuje się bogatą roślinnością zanurzoną oraz występowaniem rzadkich łąk podwodnych z kilkoma gatunkami ramienic. Na terenie Mierzei Wiślanej występują dobrze wykształcone pasy wydm białych i szarych - siedlisk ważnych w skali Europy. Większość terenu Mierzei pokrywają acydofilne dąbrowy oraz bór nadmorski. Natomiast w obniżeniach terenu występują brzeziny bagienne i olsy oraz rzadziej torfowiska wysokie i przejściowe
 
Obszar obejmuje też część Parku Krajobrazowego Mierzei Wiślanej (4 995 ha; 1985) z rezerwatami przyrody: Buki Mierzei Wiślanej (7,0 ha; 1962) i Kąty Rybackie (102,54 ha; 1957, powiększony w 2000); oraz część Obszaru Chronionego Krajobrazu Rzeki Szkarpawy ( 1997), Projektuje się utworzenie rezerwatów przyrody: Wielbłądzi Garb, Mikołajkowe Wydmy oraz zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Delta Szkarpawy.
 
PLH220044 Ostoja w Ujściu Wisły
Obszar obejmuje 2 spośród kilku estuariów utworzonych przez ramiona Wisły, tzw. Wisły Śmiałej koło Sobieszewa i Przekop koło Mikoszewa uchodzące do Zatoki Gdańskiej, wraz z otaczającymi je piaszczystymi terenami, zwykle otwartymi, a także fragmentami porośniętymi lasem. Do obszaru należą także wody przybrzeżne, szczególnie ważne dla ptaków.
Obszar obejmuje też 2 rezerwaty przyrody, utworzone dla ochrony ptaków: Ptasi Raj (1959, 188 ha) i Mewia Łacha (1991, 159 ha). Stanowi także część OSO (tzw. "ptasiego") obszaru Natura 2000 PLB220004.

Wielkość obszaru objętego prawną ochroną przyrody [ha]  
 108 393

• ścieżki edukacyjne:
  • nazwa: Ścieżka edukacyjna w rezerwacie "Mewia Łacha"
  • długość: 2 km
  • podstawowa tematyka: opis środowiska wydmowego z charakterystyczną roślinnością i światem zwierząt  ( ptaki, bobry, flora)
• wycieczki z przewodnikiem:
  • Rezerwat Buki Mierzei Wiślanej
  • Rezerwat Kąty Rybackie
  • Rezerwat Mewia Łacha   
• prelekcje na temat wypalania traw        
• Wydawnictwa – podać:
  • kalendarze planszowe – wydawnictwo cykliczne (Park Krajobrazowy „Mierzeja Wiślana”)
  • folder dotyczący gospodarki odpadami - wydawnictwo jednorazowe ( Gmina Sztutowo)

brak

Park Narodowy - nie ma

Rezerwaty przyrody:

• Nazwa : "Białogóra"
  • Wielkość: 55,75 ha
  • Lokalizacja: gm. Krokowa
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania zbiorowisk atlantyckich w zatorfionych zagłębieniach międzywydmowych z rzadkimi gatunkami roślin
• Nazwa : "Piaśnickie Łąki"
  • Wielkość: 56,23 ha
  • Lokalizacja: gm. Krokowa
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania bogatych florystycznie łąk z rzadkimi gatunkami flory
• Nazwa : "Widowo"
  • Wielkość: 97,10 ha
  • Lokalizacja: gm. Krokowa
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania zespołu form wydmowych, nadmorskich zbiorowisk leśnych i rzadkich gatunków roślin
• Nazwa : "Dolina Chłapowska"
  • Wielkość: 24,83 ha
  • Lokalizacja: m. Władysławowo
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania krajobrazu nadmorskiej doliny erozyjnej wraz z charakterystyczną roślinnością
• Nazwa : "Przylądek Rozewski"
  • Wielkość: 12,15 ha
  • Lokalizacja: m. Władysławowo
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania stromego brzegu klifowego porośniętego starym lasem bukowym z bogatym runem
• Nazwa : "Słone Łąki"
  • Wielkość: 27,76 ha
  • Lokalizacja: m. Władysławowo
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania łąk halofilnych, rzadkich gatunków roślin i siedlisk cennych dla ptaków
• Nazwa : "Beka"
  • Wielkość: 193,01 ha
  • Lokalizacja: gm. Puck
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania bogatej awifauny lęgowej i przelotnej oraz wilgotnych słonych łąk, tzw. słonaw
• Nazwa : "Mechelińskie Łąki"
  • Wielkość: 113,47 ha
  • Lokalizacja: gm. Kosakowo
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania bogatej awifauny lęgowej i przelotnej oraz łąk halofilnych, tzw. słonaw
• Nazwa : "Babnica"
  • Wielkość: 2,04 ha
  • Lokalizacja: gm. Krokowa
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania lasu bukowo-dębowego z charakterystycznym zgrupowaniem porostów oraz innych rzadkich gatunków roślin
• Nazwa : "Zielone"
  • Wielkość: 17,08 ha
  • Lokalizacja: gm. Krokowa
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania stanowiska wiciokrzewu pomorskiego Lonicera periclymenum w pobliżu wschodniej granicy zasięgu
• Nazwa : "Bielawa"
  • Wielkość: 680,21 ha
  • Lokalizacja: m.Władysławowo, gm. Krokowa i Puck
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania torfowiska wysokiego typu atlantyckiego z charakterystyczną roślinnością, stanowiącego ostoję ptactwa wodno-błotnego
• Nazwa : "Moroszka Bielawskiego Błota"
  • Wielkość: 8,40 ha
  • Lokalizacja: gm. Krokowa
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania maliny moroszki Rubus chamaemorus na torfowisku typu atlantyckiego
  • włączony do rezerwatu Bielawa
• Nazwa : "Woskownica Bielawskiego Błota"
  • Wielkość: 33,00 ha
  • Lokalizacja: gm. Krokowa
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania stanowiska woskownicy europejskiej Myrica gale
  • włączony do rezerwatu Bielawa
• Nazwa : "Długosz Królewski w Wierzchucinie"
  • Wielkość: 148,19 ha
  • Lokalizacja: gm. Krokowa
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania unikatowego stanowiska długosza królewskiego Osmunda regalis i największej w regionie populacji widłaka jałowcowatego Lycopodium annotinum.
• Nazwa : "Źródliska Czarnej Wody"
  • Wielkość: 50,58 ha
  • Lokalizacja: gm. Krokowa
  • Główne walory przyrodnicze:
    Zespół źródlisk i rzadkich gleb zbliżonych do rędzin

Park krajobrazowy:

• nazwa : Nadmorski Park Krajobrazowy
  • Lokalizacja: obejmuje granicami pas wybrzeża od Białogóry na zachodzie po Półwysep Helski, Wewnętrzne Zatokę Pucką wraz z jej zachodnimi wybrzeżami po Rewę i Mechelinki na południu. Park położony jest w strefie Pobrzeża Południowo- Bałyckiego w obrębie Pobrzeża Kaszubskiego
  • Wielkość: 18 804 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
    We florze Parku spotykamy dużą grupę gatunków rzadkich w skali kraju oraz reliktowych. Należy do nich: babka nadmorska, jarnik solankowy, bagienny, woskownica europejska, malina moroszka, ponikło wielołodygowe, bażyna czarna, kosaciec syberyjski i mieczyk dachówkowaty.
    Bogata i zróżnicowana jest fauna, co jest efektem dużego zróżnicowania nisz ekologicznych. Bogata i ciekawa jest ornitofauna. Stwierdzono tu występowanie stu kilkudziesięciu gatunków ptaków. Występują tu myszołowy, krogulce, bataliony, brodóce, ohary, cyranki i inne. Liczna jest grupa mew, rybitw. Ich wielorakość jest związana ze zróżnicowaniem biocenotycznym Parku. Szczególnie masowe są wiosenne i jesienne przeloty ptaków wzdłuż Półwyspu Helskiego, który leży na trasie południowo bałtyckiego szlaku wędrówek ptaków. Na wodach Zatoki Puckiej przez cały rok przebywa wiele gatunków ptaków wodnych i błotnych. Jesienią zlatują się tutaj gromadnie miedzy innymi łabędzie i dzikie kaczki, aby tutaj spędzić zimę.
     

Obszary chronionego krajobrazu:

• Na terenie otuliny NPK znajduje się Nadmorski Obszar Chronionego Krajobrazu (pow. pucki, pow. wejherowski) - wielkość powierzchni i charakterystyka wraz z przebiegiem granic w załączniku nr 3 Rozporządzenia Nr 5/94 Wojewody Gdańskiego z dnia 8 listopada 1994 r.

• Pomniki przyrody
  108 w powiecie

Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe - brak

Użytki ekologiczne

• Nazwa : "Helskie Wydmy"
  • Lokalizacja: m. Hel
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania zróżnicowanych zbiorowisk roślinnych charakterystycznych dla obszarów wydmowych Półwyspu Helskiego oraz ochrony kształtujących je procesów brzegowych, eolicznych i glebotwórczych.
• Nazwa: "Torfowe Kłyle"
  • Lokalizacja: m. Jastarnia
  • Główne walory przyrodnicze:
    utworzony w celu zachowania miejsca żerowania i odpoczynku ptaków przelotnych oraz zróżnicowanych nieleśnych zbiorowisk roślinnych charakterystycznych dla ekstensywnie użytkowanych, zatorfionych wybrzeży niskich Półwyspu Helskiego.
  • Dotychczas utworzono jedno stanowisko dokumentacyjne (w otulinie Parku) :
  • "Kopalna Bielica w Szarym Dworze" (gm. Krokowa) - w celu zachowania odkrywki poeksploatacyjnej z dobrze wykształconą kopalną bielicą.

Obszary objęte ochroną w ramach sieci Natura 2000:

Brak informacji z powiatu.
 

Brak informacji z powiatu.
 

1.1 Park Narodowy
       nie występuje
1.2    Rezerwat przyrody

Nadleśnictwo Lubichowo
-Jezioro Udzierz, leśnictwo Leśna Jania, pow. 229,88 ha,
Ochrona ornitofauny i zbiorowisk roślinno-wodnych.
-Krzywe Koło w Pętli Wdy,    leśnictwo Błędno,    pow. 10,00 ha,
Naturalne lasy, ochrona krajobrazów ekologicznych.
-Czapli Wierch    ,leśnictwo Kałębnica    ,pow. 5,26 ha,
Kolonia Czapli siwej w starodrzewiu sosnowym.
-Zdrójno, leśnictwo Błędno, Długie, Brzeźnica ,  pow. 168,97 ha,
Stanowisko reintrodukcji Bobra europejskiego.

Gmina Skarszewy:
-Brzęczek, , leśnictwo Jastrzębce, pow. 25,49 ha (Gmina Skarszewy: 9,95 ha)
Główne walory przyrodnicze: zbiorowiska buczyny pomorskiej z okazałymi fragmentami starodrzewu bukowego 160 letniego.
 
Gmina Osiek:

- Zdrójno,lokalizacja- Kasparus    ,wielkość- 167,57 ha, florystyczny

            - Jez. Udziera  ,   Udzierz   ,  229,88 ha , krajobrazowy
                                                                         
            - Czapli Wierch ,  Kałębnica, 5,26 ha ,  florystyczny
                                              -                              -     
            - Krzywe Koło ,   Błędno    ,   10,00 ha   , ornitologiczno-florystyczny                                                

1.3 Park krajobrazowy
Nie występuje.
1.4 Obszary chronionego krajobrazu

OChK Borów Tucholskich:
Data wyznaczenia: 8. 11. 1994 rok
Tytuł aktu prawnego: Rozp.5/94
Miejsce publikacji: Dziennik Urzędowy Województwa Gdańskiego
Oznaczenie Dziennika Urzędowego: Dz. Urz. Woj. Gdańskiego z 1994, Nr 27, poz.139
Tytuł aktu prawnego: Rozporządzenie Nr 5/05 Wojewody Pomorskiego
Miejsce publikacji: Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego
Oznaczenie Dziennika Urzędowego: Dz. Urz. Woj. Pom. z 2005, Nr 29, poz. 585



•    Obszar zlokalizowany w południowo - zachodniej części Starogardu Gdańskiego. Obejmuje między innymi jeziora Sumińskie, Borzechowskie Wielkie i Szteklin, położone przy jego wschodniej granicy. Drzewostany zajmują tu żyzne siedliska i nie przypominają swoją budową właściwych temu obszarowi borów. Chroni się tu urozmaicony krajobraz oraz doliny rzek z cenną roślinnością. Obszar chronionego krajobrazu Borów Tucholskich obejmuje swoim zasięgiem gminy: Zblewo, Osieczną, Lubichowo, Osiek, Skórcz, Czarną Wodę, Smętowo Graniczne oraz Kaliska. Na powierzchni 65 780 ha. chroni się drzewostany w przewadze sosnowe na gruntach porolnych. Jest największym obiektem chronionym w województwie pomorskim. Około 30 % tego kompleksu leśnego zwanego "zielonym morzem" mieści się w granicach Kociewia.
•    Obszar Chronionego Krajobrazu Borów Tucholskich to szczególne miejsce ochrony ptaków. Występuje tu m.in. bocian czarny (Ciconia nigra), cyranka (Anas querquedula), myszołów (Buteo buteo), derkacz (Crex crex), brzegówka (Riparia riparia), gąsiorek (Lanius collurio). Bardzo często można spotkać na ternie OCHK Borów Tucholskich jelenia europejskiego (Cervus elephus), dzika (Sus scrofa), sarnę (capareolus capreolus). Natomiast z drobnej zwierzyny objętej ochroną występuje tu: jeż wschodnioeuropejski, kret, ryjówki aksamitna i malutka, mroczek późny, nocek rudy oraz nocek duży, a także większy bóbr i wydra.
Obszar Chronionego Krajobrazu Borów Tucholskich:
•    powierzchnia całkowita 65 780 ha,
•    teren Nadleśnictwa Lubichowo: 27 570,25 ha. Charakteryzuje się dużą lesistością drzewostanów sosnowych i siedliskami borowymi oraz niespotykanymi specyficznymi krajobrazami,
•    teren Nadleśnictwa Starogard – 72,36 ha
•    teren Nadleśnictwa Kaliska - 12 264,2 ha
•    całą gminę Osieczna, pow. 12 326 ha
•    Obejmuje 2 powiaty: starogardzki i kościerski,
•    Obejmuje gminy: Czarna Woda, Kaliska, Karsin, Kościerzyna, Lubichowo, Osieczna, Osiek, Skórcz, Stara Kiszewa, Starogard Gdański, Zblewo,

 OChK Doliny Wierzycy:
Data wyznaczenia: 8. 11. 1994 rok
Tytuł aktu prawnego: Rozp.5/94
Miejsce publikacji: Dziennik Urzędowy Województwa Gdańskiego
Oznaczenie Dziennika Urzędowego: Dz. Urz. Woj. Gdańskiego z 1994, Nr 27, poz.139
Tytuł aktu prawnego: Rozporządzenie Nr 5/05 Wojewody Pomorskiego
  Miejsce publikacji: Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego
  Oznaczenie Dziennika Urzędowego: Dz. Urz. Woj. Pom. z 2005, Nr 29, poz. 585


•    Na powierzchni około 10 784 ha ze względu na walory krajobrazowe: urozmaicone ukształtowanie terenu oraz bogatą ornitofaunę powstał obszar chronionego krajobrazu. Obszar ten obejmuje kilku-dziesięciokilometrowy odcinek rzeki Wierzycy z jej doliną, wieloma jeziorami, z których najbardziej znaczące to Jezioro Godziszewskie, Krąg
i Przywłoczno wraz z przylegającymi do nich gruntami. Znajduje się tu rezerwat Brzęczek oraz projektowany rezerwat Jeziorka. Gnieździ się tu m.in. bocian czarny (Ciconia nigra), żuraw (Grus grus), gągoł (Bucephala clangula) i wiele innych gatunków ptaków, związanych z podmokłymi lasami, bagnami torfowiskami.

    Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Wierzycy:
•    powierzchnia całkowita: 10 784 ha,
•    na gruntach Nadleśnictwa Starogard 2697,02 ha,
•    na gruntach nadleśnictwa Kalsika: Obszar Chronionego Krajobrazu – Doliny Wierzycy w części Północnej obrębu Bartel Wielki (części oddz. 16, 21, 22, 23, 29),
•    obejmuje 2 powiaty: starogardzki i kościerski,
•    obejmuje gminy: Skarszewy, Starogard Gdański; Kościerzyna, Liniewo, Stara Kiszewa.

 OChK Doliny Wietcisy
Data wyznaczenia: 8. 11. 1994 rok
Tytuł aktu prawnego: Rozp.5/94
Miejsce publikacji: Dziennik Urzędowy Województwa Gdańskiego
Oznaczenie Dziennika Urzędowego: Dz. Urz. Woj. Gdańskiego z 1994, Nr 27, poz.139
Tytuł aktu prawnego: Rozporządzenie Nr 5/05 Wojewody Pomorskiego
  Miejsce publikacji: Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego
  Oznaczenie Dziennika Urzędowego: Dz. Urz. Woj. Pom. z 2005, Nr 29, poz. 585

•    Ze względu na ciekawą faunę i florę odcinek doliny rzeki Wietcisy oraz dolny odcinek rzeki Rutkownicy wraz z przyległymi lasami zostaje przekształcony w obszar chronionego krajobrazu.  Chroni się tu urozmaicony krajobraz oraz doliny rzek z cenną roślinnością. Cechą charakterystyczną tego terenu jest występowanie roślinności terenów podmokłych, drzewostany w przewadze sosnowe na gruntach porolnych, w dolinach rzek, głównie Rutkownicy spotyka się zabagnienia oraz olszyny. Powierzchnia Obszaru Chronionego Krajobrazu "Doliny Wietcisy" szacowana jest na około na 3 352 ha. Szczególną wartością przyrodniczą tego miejsca jest meandrujące koryto rzeczne ze starorzeczami oraz urozmaicony teren pod względem ukształtowania powierzchni.
    
    Obszar Chronionego Krajobrazu  Doliny Wietcisy:
•    powierzchnia całkowita: 3 352 ha,
•    grunty Nadleśnictwa Starogard:  795,13 ha,
•    obejmuje 3 powiaty: gdański, kościerski, starogardzki
•    obejmuje gminy: Przywidz; Liniewo, Nową Karczmę; Skarszewy

1.4 Pomniki przyrody – ilość z uwzględnieniem rodzaju

Gmina Wiejska Lubichowo:

• 22 szt. (aleja lipowa, głaz, drzewa)

Gmina Wiejska Kaliska:

• 1. Dąb szypułkowy (Leśna Huta)
• 2. Klon jawor (Kaliska)
• 3.Dąb szypułkowy (Leśnictwo Czubek)

Gmina Wiejska Osiek: 27 szt. w tym lipa-5 szt, dąb- 10 szt, sosna- 2 szt, buk- 3 szt, wiąz- 1 szt, olsza- 1 szt, klon- 2 szt, akacja- 1 szt, brzoza- 2 szt.
Gmina Wiejska Osieczna:

• a) drzewo – dąb szypułkowy przy zabudowaniu (posesja 58 przy ul. 3 Maja w m. Szlachta)
• b) drzewo – dąb szypułkowy przy zabudowaniu (posesja 28 w m. Klaniny)
• c) drzewo – sosna o pięciu koronach położone na terenie Gminy Osieczna w Leśnictwie Leśny Dwór, Nadleśnictwo Lubichowo)

Gmina Wiejska Starogard Gdański:

• Cztery pomniki przyrody (drzewa)- dwa 2 okolicy jeziora Sumińskiego, po jednym w rejonie Sucumina i Szpęgawska

Gmina Wiejska Smętowo Graniczne:

• Pojedyncze stare drzewa - 17 sztuk

Gmina Wiejska Zblewo: 13

Gmina Wiejska Skórcz: 7

• drzewo żywotnik zachodni Czarnylas,
• drzewo lipa drobnolistna porośnięta bluszczem Czarnylas,
• drzewo dąb bezszypułkowy Miryce,
• Drzewo buk zwyczajny Drewniaczki,
• drzewo dąb zwyczajny Zajączek,
• drzewo dąb zwyczajny Zajączek,
• grupa drzew obrośniętych bluszczem Ryzewie

1.6 Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe

Gmina Wiejska Smętowo Graniczne: 4 parki zabytkowe, obiekty w rejestrze zabytków- 8 szt.

1.7    Użytki ekologiczne

Gmina Kaliska:

• 1.    Jezioro Małe Nierybno, leśnictwo Cieciorka- 2,72 ha
• 2.    Jezioro Piaszczyste, leśnictwo Okoniny- 2,46 ha
• 3.    Jezioro Piaseczenko, leśnictwo Cieciorka- 3,52 ha
• 4.    Płocicki Moczar, obszar torfowiska przejściowego i fragment boru bagiennego (obręb Bartel Wielki)- 3,04 ha

Gmina Wiejska Skórcz:

• drzewo żywotnik zachodni Czarnylas
• drzewo lipa drobnolistna porośnięta bluszczem Czarnylas
• drzewo dąb bezszypułkowy Miryce
• drzewo buk zwyczajny Drewniaczki
• drzewo dąb zwyczajny Zajączek
• drzewo dąb zwyczajny Zajączek
• grupa drzew obrośniętych bluszczem Ryzowie

Gmina Wiejska Zblewo: 4

1.8.    Obszary Natura 2000

Powiat starogardzki  - SOO – Specjalne  Obszary Ochrony  .

Powiat starogardzki - OSO - Obszary Specjalnej Ochrony

1.9    Wielkość obszaru objętego prawną ochroną przyrody [ha]

• Powiat starogardzki: ok. ½ obszaru powiatu
• Gmina Wiejska Osiek: 15589,5 ha
• Gmina Miejska Skórcz: 20 ha
• Gmina Wiejska Skórcz: 2 101,13 ha południowej części gminy

Gmina Wiejska Smętowo Graniczne: Gimnazjum, Koło Ligi Ochrony Przyrody

Nadleśnictwo Lubichowo:

• Kontynuacja zajęć w terenie :Las – znam, kocham, szanuję: przeprowadzanych od 2005 r. Program obejmuje 4 etapy do realizacji w miesiącach marzec-październik o następujących tematach:
  • w krainie bobra – pogadanka i obserwacja fauny w naszych lasach. Miejsca bytowania, żerowiska,   tropy zwierzęce.
  • zielnik mój pamiętnik lasu – przekazanie podstawowych wiadomości o florze lasu. Wynajdywanie ciekawostek roślinnych. Siedliska borowe, bagienne, narzeczne itp.      (forma pracy konkursowej).
  • dzień z leśnikiem – poznanie specyfiki i pracy leśnika. Zapoznanie z mapami, operatami, sprzetem   – od rejestratora – po ryszpak itd. Odbiórka drewna, wywóz. Temat wpisuje   się w organizację Dni Otwartych LP.
  • na leśnym szlaku – zasady odpowiedzialnego zachowania się w lesie, w tym z tematyką przeciwpożarową.
  • Pogram przeznaczony dla klas starszych szkół podstawowych, gimnazjum i szkół średnich. Założenia realizacyjne obejmują wszystkie formy dla jednej grupy, która przez cały okres wegetacyjny poznaje poszczególne pojęcia. 
• Odtworzenie miejsca edukacyjnego – strzelnicy myśliwsko – sportowej „Borowiacka” jako miejsce edukacyjne z szczególną ofertą sportową (poprzednie wyposażenie uległo całkowitemu zniszczeniu na skutek pożaru).

Ścieżki edukacyjne

Gmina Wiejska Kaliska:
nazwa: Dydaktyczna Ścieżka Leśna „Bartlewianka” długość 6,4 km  
podstawowa tematyka: tablice edukacyjna (19 szt.), opisy zjawisk przyrodniczych

Nadleśnictwo Lubichowo:
Współpraca ze Starostwem, samorządami i stowarzyszeniem gmin.

• Budowa sieci ścieżek rowerowych jako składnik programu „Kociewie łagodna kraina” -  koordynator Starostwo Powiatowe w Starogardzie Gdańskim.
• Kontynuacja tworzenia tras konnych - „Kociewie na cztery kopyta” koordynator LOT Kociewie.

Wycieczki z przewodnikiem – b.d.

Prelekcje

Gmina Wiejska Osiek: Zespół Szkół Publicznych w Osieku

Nadleśnictwo Lubichowo:

• Dokarmianie zwierząt – zbiórka karmy, dowóz do paśnika, wizyta w Azylu. Termin: listopad
• Przyroda budzi się do życia – wizyta w szkółce leśnej, obserwacja nowych pąków na drzewach, aspekt wiosenny poszycie lasu. Termin: marzec – maj.
• Ochrona przeciwpożarowa – uświadamianie o szkodliwości wypalania traw – czyszczenie pasów przeciw pożarowych, wycieczka do wieży przeciwpożarowej i do stanowiska kamery przemysłowej. Termin: marzec – czerwiec.
• Opracowywanie projektów edukacyjnych w miarę potrzeb zgłaszanych przez szkoły na kolejne zajęcia.
• Stała współpraca służb terenowych – leśniczych i straży leśnej w tzw. leśnych lekcjach. Pokazanie lasu, wyjaśnienie podstawowych pojęć, pogadanka i odpowiedzi na pytania przy ognisku.
• Akcja „Święto drzew” - sadzenie drzew w pobliżu szkół, miejsc użyteczności publicznej i podczas otwartego sadzenia lasu. Termin: dwa etapy: kwiecień i październik.

Wydawnictwa – podać:
Gmina Kaliska:

• ulotki promujące w/w ścieżkę w nakładzie 500 egz., wydawanych jednorocznie.

brak danych

Park Narodowy – na terenie powiatu nie występuje Park Narodowy

Rezerwat przyrody
Rezerwat „Parów Węgry”- Gmina Sztum-22,15ha
Jest to rezerwat leśno-krajobrazowy; prawie cały obszar porośnięty jest drzewostanem mieszanym z małą domieszką gatunków iglastych. Występują tu stare dęby, buki, lipy, brzozy oraz świerki i modrzewie. Dodatkową osobliwością tego terenu jest występująca tu bogata roślinność zielna, a na północnym stoku- stepowa.
Rezerwat „Biała Góra- Gmina Sztum-3,81ha
Jest to rezerwat florystyczny, ochronie podlegają zbiorowiska roślin kserotonicznych na zboczach doliny Wisły

Park krajobrazowy
Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego- Pd część gminy Stary Dzierzgoń-26,41 km2+16,19km2 otuliny (na terenie gminy tj. 10,05% całkowitej powierzchni parku)
Utworzony w celu ochrony krajobrazu pojeziernego hudroytpów jezior i biotopu leśnego; są tereny o szczególnych walorach ekologicznych- obejmuja obszary węzła ekologicznego rangi międzynarodowej) według Koncepcji Krajowej Sieci Ekologicznej ECONET-Polska

Obszary chronionego krajobrazu
Obszar chronionego Krajobrazu Rzeki Dzierzgoń- Dorzecze rzeki Dzierzgoń (gm. Dzierzgoń oraz Stary Dzierzgoń-28,18 km2 na terenie gmin
Został utworzony w 1985 r. w Elblągu w celu ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych. Na całej swej długości ma charakter przyrzecza o wartości krajobrazowej moreny czołowej. W południowej jego części przeważa rzeźba pagórkowata i falista, w środkowej-wysokofalista i wysokopagórkowa.
Obszar Chronionego Krajobrazu Jeziora Dzierzgoń- Gmina Mikołajki Pomorskie i Stray Targ-56,3km2
Został utworzony w 1985 r. w celu ochrony walorów krajobrazowych. Elementami krajobrazotwórczymi są niecki jezior rynnowych: Dzierzgonia i Balewskiego wraz terenami przyjeziornymi oraz dwa kompleksy leśne: las mieszany świeży miejscami las wilgotny i ols.
Obszar Chronionego Krajobrazu Białej Góry- W gminie Sztum znajduje się pd fragment obszaru i obejmuje pas o szerokości do 2km w otoczeniu rzeki Nogat o fragment lasów leśnictwa Wilki-115,78km2
Ochronie podlegają: biotop międzywala i ujścia Nogatu oraz zabytki etnograficzne. Elementami krajobrazotwórczymi tego obszaru są: toń wodna, pasy oczeretów, szuwarów i innej roślinności wodnej oraz strefa zadrzewień i zakrzewień nadwodnych.
Obszar Chronionego Krajobrazu Białej Góry- Obszar Chronionego Krajobrazu Białej Góry-39,71km2
Został utworzony w 1985 r. w celu ochrony walorów krajobrazowych. Obszar obejmuje tereny międzyrzecza Wisły- Leniwki i Nogatu, a ścianą lasu rosnącego na zboczu doliny Wisły. Brzegi rzek porastaja oczerety i szuwary stwarzając dogodne warunki bytowania i lęgu ptactwa wodnego i błotnego.

Pomniki przyrody – ilość z uwzględnieniem rodzaju

• Gmina Sztum-15
• Gmina Dzierzgoń-28
• Gmina Mikołajki Pomorskie- 2
• Gmina Stary Dzierzgoń-12
• Gmina Stary Targ-13

Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe
Nie występują

Użytki ekologiczne
Brak

Obszary  Natura 2000

Na terenie powiatu sztumskiego zostały wyznaczone dwa obszary NATURA 2000 pod nazwą Dolina Dolnej Wisły i Lasy Iławskie. W gminie Sztum, wieś Biała Góra i Piekło w pasach rzek Wisły i Nogatu oraz Sztumskie Pole stanowią obszar NATURA 2000, również na tym terenie występuje sieć ekologiczna ECONET-Polska. Na terenie gminy Stary Dzierzgoń natomiast granice obszaru Natura 2000 zamykają się w terenie nieuprzemysłowionym. Należy dodać, że kolejnym proponowanym obszarem jest Sztumskie Pole, gmina Sztum
Dolina Dolnej Wisły
Kod ostoi- PLB040003
Powierzchnia ogółem w powiecie [ha]- 108,1
Ostoja ptasia o randze europejskiej E39, występują co najmniej 44 gatunki ptaków z załącznika Dyrektywy Ptasiej, 4 gatunki z Polskiej Czerwonej Księgi. Gniazduje około 180 gatunków ptaków.
Lasy Iławskie
Kod ostoi- PLB280005
Powierzchnia ogółem w powiecie [ha]- 2601,7
Ostoja ptasia o randze europejskiej E16, występują co najmniej 29 gatunków ptaków z załącznika Dyrektywy Ptasiej, 10 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi. W okresie lęgowym obszar zasiedla rybołów.
 

Wielkość obszaru objętego prawną ochroną przyrody.[ha]

Ścieżki edukacyjne

• Gmina Mikołajki Pomorskie: Sprzątanie świata”, „Dzień Ziemi”, „ Drzewko za makulaturę”
• Gmina Stary Targ: „sprzątanie Ziemi”, „Jak pomagać i ochraniać zwierzynę w lesie i na polu”
• Gmina Dzierzgoń: nazwa Ogród Dendrologiczny w Dzierzgoniu długość 2 km podstawowa tematyka zaznajomienie dzieci i młodzieży z budową, rodzajami oraz rolą drzew i krzewów, bioróżnorodnością świata zwierzęcego i roślinnego. Głównym efektem ekologicznym jest promocja świata roślinnego i zwierzęcego poprzez stworzenie miejsca o znacznej różnorodności organizmów.

Wycieczki z przewodnikiem

 Brak

Prelekcje 
Brak
Wydawnictwa – podać:
Gmina Dzierzgoń:

• tytuł Ogród dendrologiczny w Dzierzgoniu nakład 1000 sztuk
• Folder Wzgórze Zamkowe w Dzierzgoniu – 2500 szt.
• wydawnictwo cykliczne, czy jedno razowe - jednorazowe

Brak

1.1 Park Narodowy

• Nazwa : Słowiński Park Narodowy
  • Lokalizacja: położony jest w północnej części województwa pomorskiego na Wybrzeżu Słowińskim, które wchodzi w zasięg Pobrzeża Słowińskiego.
  • Wielkość: 18 247 ha
  • Główne walory przyrodnicze: Unikatowy w skali Europy obszar ruchomych wydm zwanych "Białymi Górami" wraz z przymorskimi jeziorami: Łebsko, Gardno, Dołgie Małe, Dołgie Duże. Występują cenne zbiorowiska leśne takie jak: bór bażynowy, brzezina bagienna, świeży bór bagienny, oraz bardzo rzadkie gatunki fauny, w tym awifauny, jak orzeł bielik i orzeł przedni.
  • Występują także gatunki roślin reprezentujące grupy wymienione w załączniku II do Dyrektywy Siedliskowej UE oraz 28 gatunków ptaków z listy załącznika I do Dyrektywy Ptasiej UE, co dało podstawę do włączenia Parku do sieci obszarów chronionych Natura 2000. Park jest włączony do sieci Światowych Rezerwatów Biosfery i obszarów chronionych w ramach Konwencji Ramsarskiej.

1.2 Rezerwat przyrody

• Nazwa: Bagna Izbickie
  • Lokalizacja: gm. Główczyce, obręb Główczyce
  • Wielkość: 281,18 ha.
  • Główne walory przyrodnicze: Ochronie rezerwatu podlegają głównie brzeziny bagienne i zbiorowiska wrzosowisk atlantyckich. Występuje tu sześć dominujących zespołów roślinnych, charakteryzujących środowisko wilgotne,- bardziej interesujące rośliny rezerwatu to: wrzosiec bagienny, woskownica europejska, rosiczka okrągłolistna, przygiełka biała, turzyca bagienna, modrzewnica, bażyna czarna, bagno zwyczajne.
• Nazwa: Torfowisko Pobłockie
  • Lokalizacja: gm. Główczyce, Nadleśnictwo Damnica
  • Wielkość: 112,31 ha.
  • Główne walory przyrodnicze: Rezerwat jest cennym obszarem retencji wodnej,- wśród najbardziej interesujących roślin występują tu m. in.: woskownica europejska, wrzosiec bagienny, modrzewnica, rosiczka okrągłolistna, bagno zwyczajne.
• Nazwa: Torfowisko Potoczek
  • Lokalizacja: gm. Kępice, obręb Obłęże
  • Wielkość: 15,24 ha.
  • Główne walory przyrodnicze: Bór bagienny o powierzchni 3,86 ha,- rezerwat usytuowany jest w malowniczej dolinie otoczonej zalesionymi stokami wzniesień,- ostoja zwierzyny płowej i czarnej. Znajdują się tu rówież stanwiska licznych gatunków roślin podlegających ochronie (m. in. listeria sercowata, bagno zwyczajne, paprotka zwyczajna)
• Nazwa: Grodzisko Runowo
  • Lokalizacja: gm. Potęgowo
  • Wielkość: 29,66 ha
  • Główne walory przyrodnicze: Ochronie rezerwatu podlegają stanowiska buczyny, buków i dębów o obwodach przekraczających 3 metry, jak również pozostałości słowiańskiego grodziska wraz z osadą i cmentarzyskiem kurhanowym nad rzeką Pogorzelicą (pochodzącymi z II poł. IX wieku).
• Nazwa : Wzgórze Rowokół
  • Lokalizacja: gm. Smołdzino, obręb Smołdzino
  • Wielkość: 562,81 ha.
  • Główne walory przyrodnicze: Położenie stożka Rowokołu (115 m n.p.m.) w odległości zaledwie 6 km od morza wywołuje w nizinnym krajobrazie nadmorskim nieoczekiwane urozmaicenie oraz widokowy kontrast,- las na stokach wzgórza sprawia miejscami wrażenie regla dolnego (udział buka i jodły).
• Nazwa: Wierzchocińskie Jałowce
  • Lokalizacja: Gmina Smołdzino, Nadleśnictwo Damnica
  • Wielkość: 1,92 ha
  • Główne walory przyrodnicze: Skupienie ok. 150 okazów jałowca pospolitego (Juniperus communis) o zróżnicowanych formach w drzewostanie sosnowym (kolumnowe, piramidalne, stożkowe i t.p. do wysokości 10 m.) wśród wzniesień morenowych.
• Nazwa : Jezioro Modła
  • Lokalizacja: gm. Ustka, obręb Lędowo
  • Wielkość: 194,80 ha.
  • Główne walory przyrodnicze: Miejsce lęgowania ptactwa wodnego np. mewy śmieszki, mewy srebrzystej, mewy pospolitej, rybitwy czarnej, kaczki krzyżówki, łabędzia niemego, błotniaka łąkowego, remiza, kwiczoła,- występowanie roślinności będącej podstawowym elementem decydującym o warunkach lęgowania ptaków, a także zespołów roślinności wodnej i szuwarowej typowej dla płytkiego, zarastającego jeziora przymorskiego.
• Nazwa : Buczyna Nad Słupią
  • Lokalizacja: gm. Ustka, Nadleśnictwo Ustka
  • Wielkość: 18,92 ha.
  • Główne walory przyrodnicze: Obiekt stanowi interesujący przykład drzewostanu bukowego.

1.3 Park krajobrazowy

• Nazwa: Dolina Słupi    
  • Lokalizacja: gm. Kobylnica, obszar od środkowego biegu rzeki Słupi i jej zlewni od miejscowości Soszyca do drogi Krępa – Łosino
  • Wielkość: 37040 ha
  • Główne walory przyrodnicze:
    • w granicach Parku znajduje się 60 jezior z których najcenniejsze pod względem przyrodniczym to: Jasień, Skotawskie Małe i Duże, Głębokie, Borzytuchomskie Duże, Konradowo, Krzynia
    • siedliska roślinne o cechach zbiorowisk naturalnych i półnaturalnych,
    • występowanie rzadkich roślin: np. wawrzynek wilczełyko, pływacz zwyczajny,  rosiczka
    • najcenniejsze przyrodniczo fragmenty Parku i jego otuliny zostały wydzielone w postaci ośmiu rezerwatów przyrody.

1.4 Obszary chronionego krajobrazu

• Nazwa: Jezioro Łętowskie oraz okolice Kępic wraz z fragmentem doliny rzeki Wieprzy
  • Lokalizacja: Obszar na północny zachód od Kępic do miejscowości Łętowo oraz ok. 7 km na południowy wschód od Kępic
  • Wielkość: 6 880 ha
  • Główne walory przyrodnicze
    • dwa duże jeziora: Łętowskie w północno - zachodniej części obszaru oraz Obłęskie na północno-wschodnim krańcu obszaru,
    • bardzo duża lesistość obszaru - 76%,
    • duża ilość pomników przyrody (13 szt.),
    • interesujące obiekty przyrodnicze jak sędziwe drzewa i okazałe głazy polodowcowe (eratyki).
• Nazwa: Fragment Pradoliny Łeby i wzgórza morenowe na południe od Lęborka
  • Lokalizacja: W obrębie jego granic znajduje się zachodnia część Pradoliny Łeby-Redy od miejscowości Orle do jeziora Lubowickiego w okolicach Lęborka.
  • Wielkość: 19 516 ha.
  • Główne walory przyrodnicze: Środowisko przyrodnicze na dnie doliny tworzą głównie użytki zielone (łąki i pastwiska). Lasy porastające strefę krawędziową budowane są przez drzewostany buczyny niżowej, która na stożkach napływowych przechodzi w bory mieszane.
• Nazwa: Pas pobrzeża na wschód Ustki
  • Lokalizacja: Na wschód od ujścia rzeki Słupi, wzdłuż wybrzeża do jeziora Gardno
  • Wielkość: 3 336 ha
  • Główne walory przyrodnicze
    • wybrzeże morskie z plażami wydmami i klifem,
    • cała gama roślinności nadmorskiej, od maleńkiej wydmotwórczej honkenii, aż po zespoły leśne jak: bory nadmorskie i buczyny.
• Nazwa: Pas pobrzeża na zachód od Ustki (wschodnia część)
  • Lokalizacja: Na zachód od ujścia rzeki Słupi, wzdłuż wybrzeża do granicy powiatu
  • Wielkość: 7 520 ha (pow. całk.)
  • Główne walory przyrodnicze
    • bezpośrednie sąsiedztwo morza i związany z tym urozmaicony świat roślinny - roślinność wydmowa, bagienna, bory nadmorskie,
    • kryptodepresyjne jezioro przymorskie: Modła,
    • rezerwat przyrodniczy obejmujący najbliższe otoczenie Jeziora Modła.

1.5 Pomniki przyrody – ilość z uwzględnieniem rodzaju
ogółem – bd
w tym:

• Gmina Damnica – 38
  • grupy drzew – 4
  • pojedyncze drzewa – 34
• Gmina Dębnica Kaszubska – 54
  • grupy drzew - 8
  • grupy krzewów – 1
  • skupisko drzew – 3
  • aleja drzew - 1
  • pojedyncze drzewa – 41
• Gmina Główczyce – 59
  • grupy drzew – 12
  • aleja drzew - 3
  • pojedyncze drzewa – 44
• Gmina Ustka – 84
  • pojedyncze drzewa – 84
• Gmina Potęgowo – 19
• Gmina Kępice - 26
  • pojedyncze drzewa - 16
  • grupy drzew - 8
  • aleje - 2
• Gminy Słupsk, Smołdzino, Miasto Ustka , Kobylnica – bd

1.6. Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe

• Nazwa: m. Ustka,,Ostoja łabędzi” - uchwała Nr II/10/94 Rady Miejskiej w Ustce z dnia 18 marca 1994 r. (uchwała Nr XXXIII/270/2009 Rady Miasta Ustka z dnia 30 kwietnia 2009 r. w sprawie zmiany uchwały Nr II/10/94 Rady Miejskiej w Ustce z dnia 18 marca 1994 r.)
• Nazwa: ZPK 6, gm. Dębnica Kaszubska- odcinek Doliny Słupi do połaczenia kanału elektrowni Krzynia z korytem Słupi do północnej granicy Parku, wraz z odcinkiem Doliny Kamiennej od mostu na trasie Dębnica Kaszubska- Podwilczyn do jej ujścia do Słupi
• Nazwa: ZPK 2, gm. Dębnica Kaszubska- odcinek Doliny Słupi od miejscowości Młynki do Jeziora Głębokiego, ochrona interesującej rzeźby krajobrazu, walorów karajobrazowych, faunistycznych i kulturowych fragmentu Doliny Słupi, stanowiska i miejsca rozrodu lipienia, głowacza białopłetwego, pstrąga potowego oraz strzelby potokowej, tereny lęgowe specyficznej dla rzek Pomorza awifauny
• Nazwa: ZPK 4, gm. Dębnica Kaszubska, Odcinek Doliny Słupi (Stara Słupia) od ujścia Bytowy do Słupi do Gałąźni Małej- ochrona interesującej rzeźby krajobrazu, walorów krajobrazowych, faunistycznych i kulturowych, stanowiska i miejsca rozrodu lipienia, głowacza białopłetwego, pstrąga potokowego oraz strzelby potokowej, tereny lęgowe specyficznej dla rzek Pomorza awifauny
• Nazwa: ZPK 10 Budówko-Budowo-Jawory, gm. Dębnica Kaszubska- ochrona walorów krajobrazowych i kulturowych; Budowo-Bukówko-dwa grodziska wczesnośredniowieczne z osadami przygrodowymi i cmentarzyskami kurhanowymi. kultury łużyckiej. Założenie parkowe i zabytkowy kościół z 1350 r. zabytki techniki-kolejowa wieża ciśnień: Jawory- zabytkowy dwór z założeniem parkowym i grodzisko wczesnośredniowieczne  z dwoma osadami o własnej formie krajobrazowej oraz dwa cmentarzyska kurhanowe z kultury łużyckiej. 
• Nazwa: „Bruskowskie Bagno”. gm. Słupsk
• Nazwa: „Kraina w  Kratę w Dolinie Rzeki Moszczeniczki”

1.7. Użytki ekologiczne

• Nazwa: Torfowisko Wieliszewo 3
  • Lokalizacja: Gm. Dębnica Kaszubska, obręb Dobra
  • Wielkość: 0,50 ha
•  Nazwa: Torfowisko Wieliszewo 4
  • Lokalizacja: Gm. Dębnica Kaszubska, obręb Dobra
  • Wielkość: 1,22 ha
•  Nazwa: Torfowisko Wieliszewo 5
  • Lokalizacja: Gm. Dębnica Kaszubska, obręb Dobra
  • Wielkość: 0,60 ha
•  Nazwa: Torfowisko Wieliszewo 6
  • Lokalizacja: Gm. Dębnica Kaszubska, obręb Dobra
  • Wielkość: 0,37 ha
•  Nazwa: Torfowisko Wieliszewo 7
  • Lokalizacja: Gm. Dębnica Kaszubska, obręb Dobra
  • Wielkość: 0,60 ha
•  Nazwa: Torfowisko Wieliszewo 8
  • Lokalizacja: Gm. Dębnica Kaszubska, obręb Dobra
  • Wielkość: 3,45 ha
•  Nazwa: Łąki nad Ciekiem Gogolewskim
  • Lokalizacja: Gm. Dębnica Kaszubska, obręb Gogolewko
  • Wielkość: 23,39 ha
•  Nazwa: Torfowisko Dobra
  • Lokalizacja: Gm. Dębnica Kaszubska, obręb Dobra
  • Wielkość: 0,50 ha
•  Nazwa: Torfowiska Gogolewo
  • Lokalizacja: Gm. Dębnica Kaszubska, obręb Gogolewo
  • Wielkość: 4,55 ha
•  Nazwa: Studnia Nietoperzy
  • Lokalizacja: Gm. Dębnica Kaszubska
  • Wielkość: 0,10 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Damnica, obręb Damno
  • Wielkość: 0,58 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Damnica, obręb Domaradz
  • Wielkość: 1,60 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Damnica, obręb Stara Dąbrowa
  • Wielkość: 11,45 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Damnica, obręb Damnica
  • Wielkość: 5,50 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Damnica, obręb Łebień
  • Wielkość: 0,35 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Damnica, obręb Strzyżyno
  • Wielkość: 3,26 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Damnica, obręb Bięcino
  • Wielkość: 0,32 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Damnica, obręb Damnica
  • Wielkość: 4,62 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Damnica, obręb Damnica
  • Wielkość: 5,50 ha
•  Nazwa: Krakulice
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, obręb Gać
  • Wielkość: 314,63 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, Leśnictwo Wolinia
  • Wielkość: 59,01 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, Leśnictwo Izbica
  • Wielkość: 118,58 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, Leśnictwo Główczyce
  • Wielkość: 18,48 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, Leśnictwo Górzyno
  • Wielkość: 28,53 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, Leśnictwo Górzyno
  • Wielkość: 7,26 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, Leśnictwo Szczypkowice
  • Wielkość: 8,09 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, Leśnictwo Wielka Wieś
  • Wielkość: 11,98 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, Leśnictwo Wierzchocino
  • Wielkość: 118,37 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, Leśnictwo Lipno
  • Wielkość: 18,86 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, Leśnictwo Żoruchowo
  • Wielkość: 15,98 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, Leśnictwo Bięcino
  • Wielkość: 0,26 ha
• Nazwa: brak
  • Lokalizacja: Gm. Główczyce, Leśnictwo Ciemino
  • Wielkość: 216,67 ha
• Nazwa: Czołpińskie Łęgi
  • Lokalizacja: Gmina Smołdzino, obręb Smołdziński Las
  • Wielkość: 254,76 ha
• Nazwa: Ciemińskie Prusznice
  • Lokalizacja: Gmina Smołdzino, obręb Skórzyno
  • Wielkość: 103,87 ha
•  Nazwa: Żelazo
  • Lokalizacja: Gm. Smołdzino, obręb Smołdzino
  • Wielkość: 299,77 ha
•  Nazwa: Krasne Łączki
  • Lokalizacja: Gm. Smołdzino, obręb Łokciowe
  • Wielkość: 187,75 ha
•   Nazwa: Ciemińskie Prusznice
  • Lokalizacja: Gm. Smołdzino, obręb Skórzyno
  • Wielkość: 103,87 ha
•  Nazwa: Łokciowe Sitowiska
  • Lokalizacja: Gm. Smołdzino, obręb Łokciowe
  • Wielkość: 192,82 ha
•  Nazwa: Bagno Śródleśne
  • Lokalizacja: Gm. Potęgowo, obręb Grąbkowo
  • Wielkość: 10,03 ha
•  Nazwa: Torfowisko
  • Lokalizacja: Gm. Potęgowo, obręb Karżnica
  • Wielkość: 7,57 ha
•  Nazwa: Bagno z lustrem wody
  • Lokalizacja: Gm. Potęgowo, obręb Dąbrówno
  • Wielkość: 4,87 ha
•  Nazwa: Śródleśne bagno
  • Lokalizacja: Gm. Potęgowo, obręb Łupawa
  • Wielkość: 2,57 ha
•  Nazwa: Torfowisko Wieliszewo 1
  • Lokalizacja: Gm. Potęgowo, obręb Wieliszewo
  • Wielkość: 4,26 ha
•  Nazwa: Torfowisko Wieliszewo 2
  • Lokalizacja: Gm. Potęgowo, obręb Wieliszewo
  • Wielkość: 1,39 ha
• Nazwa: bd
  • Lokalizacja: Gmina Smołdzino, w ramach SPN i poza SPN
  • Wielkość: 16,834 ha

1.8 Obszary  Natura 2000

Powiat słupski- SOO – Specjalne Obszary Ochrony (siedliskowe)